tag:blogger.com,1999:blog-79899070643783222502009-11-10T22:45:27.054-08:00ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.comBlogger27125tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-33046344092866209032009-11-07T07:35:00.000-08:002009-11-07T07:36:25.107-08:00<p dir=rtl align=right>هموطنان!<br /><br /> نخست گفته شد که حمله به سفارت امریکا و به گروگان گرفتن اعضای آن، طرحی بود که تنی چند از «دانشجویان خط امام» تهیه و با اطلاع و تصویب آقای موسوی خوئینی ها به اجرا گذاشتند. اما با گذشت 30 سال، زمان شهادت می دهد که<br /><br />● دانشجویانی که در اجرای طرح شرکت کردند، رانده شدند و هم اکنون شماری از آنان در زندانند.<br /><br />● آنها که گروگانگیری را بکار باز سازی دولت استبدادی گرفتند، رژیم جنایت و خیانت و فساد را برقرار کردند. یکچند از آنها نیز خود قربانی شدند.<br /><br />● بهای بسیار سنگین را شما ایرانیان، با تحمل محاصره اقتصادی و جنگ 8 ساله و بازسازی استبداد وگسترش نابسامانی ها و فسادها و زندگی در بحرانهای داخلی و خارجی پرداخته اید و می پردازید. <br /><br />● گروگانگیری که آن را آقای خمینی «انقلاب دوم» خواند، طرحی بود که بنا بر دو تحقیق، در امریکا تهیه شد. تحقیق روبرت پاری، روزنامه نگار امریکائی، به این نتیجه رسید که تهیه کنندگان آن، خانم اشرف پهلوی و آقایان راکفلر و کیسینجر بوده اند. <br /><br />● می دانستیم که سپاه در تسخیر سفارت امریکا شرکت داشته است و اینک آقای ناطق نوری می گوید جهاد سازندگی تحت سرپرستی او نیز، در اجرای طرح، شرکت داشته اند. پس گروگانگیری طرحی نبوده است که جز «دانشجویان پیرو خط امام» از آن مطلع نبوده باشند. اطلاع کسانی که از گروگانگیری سود بردند، از وجود طرح و شرکت در اجرایش، این پرسش را پیش روی شما مردم ایران قرار می دهد: میان دست اندرکاران باز سازی استبداد در ایران و تدارک کنندگان ریاست جمهوری ریگان و حاکم کردن ریگانیسم بر امریکا، چه رابطه ای وجود داشته است؟ آیا میان ریگانیسم و ولایت مطلقه فقیه رابطه ای نبوده است؟ <br /><br />● این پرسش از این نظر اهمیت پیدا می کند که در سازش پنهانی بر سر گروگانها با گروه ریگان – بوش، نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری سال 1980، کسانی چون آقایان خامنه ای و هاشمی رفسنجانی و بهشتی و ناطق نوری و... شرکت داشته اند. بدین سان، گروگانگیری بسود استبدادیان در ایران و ریگان و ریگانیسم در امریکا تمام شده و معامله بر سر گروگانگیری نیز میان این دو گروه انجام گرفته و این معامله پنهانی ادامه یافته و افتضاح جهانی ایران گیت را ببارآورده است. <br /><br /> <br /><br />هموطنان!<br /><br /> اینک شما مردم ایران برای آزاد شدن از استبداد خائنان به ایران و انقلاب بزرگ شما ،دین و اخلاق و کرامت و حقوق شما، برخاسته اید. هرگاه بخواهید پیروز بگردید، می باید ابتکار عمل را از آن خود کنید. زمان و مکان را از آن خود کنید. 13 آبان، آغاز باز سازی استبداد شد و چرا شما آن را روزی از روزهای جنبش همگانی برای بازیافت کرامت و آزادی خود نکنید؟ آنها که می خواهند شما را وسیله رقابت بر سر قدرت در محدوده رژیم کنند، مدعی هستند مردم سالاری بروزگاران در ایران برقرار کردنی نیست. شگفتا! پس از سه انقلاب در یک قرن و این جنبش، اگر هنوز ایرانیان شایستگی برخورداری از مردم سالاری را نجسته اند، پس بی درنگ می باید دست بکار استقرار مردم سالاری شد. چرا که تأخیر سبب می شود، به روزگاران، ایران اسیر استبداد تبهکاران بماند. <br /><br /> بر شما است که همه روزها را روزهای خیزش کنید و تا استقرار «ولایت جمهور مردم»، به جنبش خود ادامه دهید.<br /><br />10 آبان 1388 <br /><br />معتمد شما ابوالحسن بنی صدر</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-3304634409286620903?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-16595752486421567802009-11-06T23:54:00.000-08:002009-11-07T14:12:45.146-08:00<object width="425" height="344"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/v/NnHgmBVRrvA&hl=en&fs=1&"></param><param name="allowFullScreen" value="true"></param><param name="allowscriptaccess" value="always"></param><embed src="http://www.youtube.com/v/NnHgmBVRrvA&hl=en&fs=1&" type="application/x-shockwave-flash" allowscriptaccess="always" allowfullscreen="true" width="425" height="344"></embed></object><br><object width="425" height="344"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/v/Z3g1Mhmy2zY&hl=en&fs=1&"></param><param name="allowFullScreen" value="true"></param><param name="allowscriptaccess" value="always"></param><embed src="http://www.youtube.com/v/Z3g1Mhmy2zY&hl=en&fs=1&" type="application/x-shockwave-flash" allowscriptaccess="always" allowfullscreen="true" width="425" height="344"></embed></object><br><object width="425" height="344"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/v/qRJ7SeganrI&hl=en&fs=1"></param><param name="allowFullScreen" value="true"></param><param name="allowscriptaccess" value="always"></param><embed src="http://www.youtube.com/v/qRJ7SeganrI&hl=en&fs=1" type="application/x-shockwave-flash" width="425" height="344" allowscriptaccess="always" allowfullscreen="true"></embed></object><br><object width="425" height="344"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/v/mfQjpk5YN7I&hl=en&fs=1"></param><param name="allowFullScreen" value="true"></param><param name="allowscriptaccess" value="always"></param><embed src="http://www.youtube.com/v/mfQjpk5YN7I&hl=en&fs=1" type="application/x-shockwave-flash" width="425" height="344" allowscriptaccess="always" allowfullscreen="true"></embed></object><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-1659575248642156780?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-5138390168435282762009-10-26T15:03:00.000-07:002009-10-26T15:04:24.294-07:00<p dir=rtl align=right>انقلاب اسلامی 1357 در ایران که بر آن بود تا با انقلاب-در-اسلام راه را بر مردمسالاری و حقوق انسان باز کند، طولی نکشید که جنبش مردم افغانستان را به دنبال آورد. آن زمان، ارزیابی من این بود که دو ابر قدرت وارد مرحله انقباض شده اند. انقلاب ایران و مقاومت مردم افغانستان گویای ورود آمریکا و شوروی، به مثابه دو ابرقدرت، به مرحله نخست انقباض و سپس انحلال بود. زمان، حق را به این ارزیابی داد. بنابر این، از دید من هیچ جای شگفتی نیست که پس از فروپاشی ابرقدرت شوروی، نخست در ایران و اینک در افغانستان و عراق، امریکا نیز صفت «تنها ابر قدرت» را از دست داده است و می دهد. از این مقدمه می خواهم این نتیجه را بگیرم که غرب برای موفقیت در افغانستان ناچار است به رایزنی با گروه های مردمسالار در جوامع مسلمان منطقه بپردازد. حل صلح آمیز بحران افغانستان نیازمند همفکری میان صاحبنظران مسلمان و غرب است.<br />هنوز گروگانگیری و سرکوبگری سیاسی و شروع جنگ از سوی عراق، ایران را به بیراهه استبداد نکشانده بود که سفیر اتحاد جماهیر شوروی سابق به دیدار آقای خمینی رفت. در آن روزها آقای خمینی، به یمن انقلاب بزرگ ملت ایران، نقش یک رهبر دینی و سیاسی محبوب در میان ملت های مسلمان را به دست آورده بود. آن روزها موج انقلاب اسلامی به رهبری آقای خمینی آنقدر قوی بود که مردم در افغانستان نیز شعار می دادند الله اکبر خمینی رهبر. اما بحران بزرگ گروگانگیری، انقلاب اسلامی و بلکه همه ایران را گروگان رابطه ستیز با آمریکا و بلوک غرب کرد. سپس کودتای خرداد 60 بر ضد دموکراسی در ایران رخ داد و رژیم حاکم بر ایران که پیشتر به علت ماجراجویی، خود را در دام رابطه قوای دوران جنگ سرد انداخته بود، به خاطر حفظ روابط خود با شوروی، سیاستش به ناچار به سوی رضایت به قربانی شدن افغانستان چرخانید. روسها موضع آقای خمینی را چراغ سبزی برای تجاوز نظامی به افغانستان تلقی و قوای خود را وارد افغانستان کردند(1). رژیم ایران این سیاست را، در آنچه به آسیای میانه مربوط می شود نیز، تا امروز ادامه داده است. بدین قرار انقلابی که در بهار خود، مردم افغانستان و ملتهای دیگر را به توحید مساعی برای باز یافت استقلال و آزادی می خواند، جای خود را به ضد انقلابی سپرد که شعارش مرگ بر این و آن است و تا امروز، از عوامل محرومیت ملتهای منطقه از استقلال و آزادی است. <br />افغانستان از سی سال پیش تاکنون همچنان در آتش جنگ می سوزد و قوای 100 هزار نفری ناتو نیز در این سرزمین درمانده است. مساله جنگ و خشونت کم بود، با انتخابات مساله دار اخیر نگاهداشتن همین نظم سیاسی ناقص فعلی را مشکل کرده است. با نگاهی فراگیر می بینیم افغانستان، غیر از جنگ، دست کم گرفتار هفت مشکل بزرگ است که در رابطه با یکدیگر، آتشی شده اند و به جان هستی افغانها افتاده اند: <br /><br />1. این کشور در محاصره روابط قوای متضاد منطقه ای و جهانی است. در اطراف افغانستان قدرتهائی هستند که این کشور از پس هیچیک از آنها بر نمی آید و همه آنها نیز در افغانستان هدفهائی را تعقیب می کنند که ضد یکدیگرند: <br /><br />هند و پاکستان هر دو می خواهند افغانستان تحت نفوذ آنها باشد. پاکستان بر ضد هند و هند بر ضد پاکستان می خواهند از افغانستان سود جویند. ایران که با افغانستان در تاریخ و فرهنگ و دین و زبان، بیشتر از دیگر همسایه ها اشتراک دارد، نه تنها در تعارض با غرب، بلکه در تعارض با کشورهای همسایه و نیز کشورهایی چون عربستان و امارات، حضور هریک از این کشورها را تهدیدی متوجه خود می بیند. در شمال، به رغم «مستقل» شدن کشورهای آسیای میانه، هنوز روسیه است که همه جا سلطه گرانه حضور دارد. در شرق، چین اسباب حضور خود را در صحنه جهانی، به مثابه ابر قدرت آماده می کند و بناگزیر، هدفی متضاد با هدفهای قدرتهای دیگر را در افغانستان تعقیب می کند. امریکا و انگلستان و دیگر کشورهای اروپائی نیز نیروی نظامی در این کشور دارند و لاجرم هدفشان با هدفهای همسایگان افغانستان ناسازگار است. تا آنجا که ناتو هنوز نتوانسته است حتی ارتش و سازمان اطلاعاتی پاکستان را به بستن کامل مرزها بر روی طالبان متقاعد کند. <br /><br />2. قوای امریکا پس از آنکه طالبان را ساقط کردند، با ورود قوای کشورهای عضو ناتو به افغانستان، نه با مردم افغانستان که با جنگ سالاران رابطه برقرار کردند. برقرار نکردن رابطه با مردم افغانستان همراه شد با حمله های نظامی - هوایی که قربانیان آنها اکثراً مردم غیر نظامی بودند. در عمل تا به امروز، فرماندهی قوای امریکا به جای آنکه از این اصل پیروی کند که هر بار که احتمال وجود عناصر طالبان در میان مردم پدید می آید، از اقدام نظامی که سبب کشته شدن مردم شود می باید پرهیز کرد به منظور یکسره کردن کار از اصل حمله هوایی و زمینی ولو سبب قتل مردم شود پیروی کرده است. در نتیجه، در نظر مردم افغانستان، اندک اندک این تصور شکل گرفته است که قوای ناتو حامی جنگ سالاران و بی اعتناء به حیات آنهایند و از همین رو، این نیروها به تدریج عامل ضد دموکراسی در افغانستان تلقی شده اند. <br /><br />3. تا کودتای «کمونیست ها» در سال 1357، بر افغانستان، پشتونها – که حدود 45 درصد جمعیت این کشور هستند - حکومت می کردند. هرگاه طالبان حاکمیت خود را بر سراسر افغانستان مستقر می کردند، باز پشتونها حکومتشان تدوام می یافت. آیا اگر امریکا و متحدانش در ناتو به جای مداخله نظامی، پاکستان را ناگزیر می کردند مرزهای خود را بر روی طالبان ببندد و از هرگونه کمک و بلکه فرماندهی قوای طالبان باز ایستد، طالبان می توانستند بر افغانستان مسلط شوند؟ بعید بنظر می رسد. چراکه به قول خانم بی نظیر بوتو، طالبان را پاکستان ساخت با پول عربستان و یاری انگلستان. طالبان هم برای همسایگان افغانستان قابل تحمل نبودند و هم برای اقوام افغانی. به هر رو، تحولات حاصل از سه دهه جنگ، سلطه یک قوم را بر اقوام دیگر ساکن این سرزمین کهن ناممکن ساخته است. این واقعیت را پشتون ها هنوز نپذیرفته اند. متاسفانه اقوام دیگر هم که همگی زخم جنگ بر تن دارند، هنوز حاضر به قبول این واقعیت نیستند که برای زندگی مشترک، در صلح، می باید از قالبهای سخت قومی خویشتن را آزاد کنند که ساخته خشونتند و از رهگذر خشونت برجایند و نیروهای محرکه آنها را به زور ویرانگر بدل می کنند و این زور در تخریب بکار می رود. در تخریب در درون هر قوم و در تخریب قومها دیگر را. <br /><br />4. افغانستان یک جامعه دینی است. حضور باورها و مناسک دینی همه جا پررنگ است. متاسفانه همچون بسیاری از جامعه های مسلمان دیگر، در اینجا نیز زورمداری و نیز اطاعت از زور که به شکل اعتیادآمیزی در همه زوایای روح و روان افراد نفوذ کرده است ریشه در بیان دینی دارد. خشونت عجبیی به نام عملیات انتحاری نیز مستقیما از این فضای دینی سیراب می شود. هرچند در این کشور هم اختلافهای دینی و مرامی وجود دارد، ولی این اختلافات را به خصوص در افغانستان نمی باید به اختلاف میان دین باوران و ملحدان، یا شیعه و سنی، و بنیادگرا و میانه رو، فروکاست. چرا که این اختلافها دست کم در خاک این کشور خود همگی از رابطه کلی تر انسان با دین و رابطه انسان با قدرت مایه می گیرند. توضیح این که در افغانستان و بسیاری از جامعه های مسلمان، همچنان انسان برای دین تصور می رود و نه دین برای انسان. و دین آشکارا زبان و بیان قدرت/سلطه تصور می شود و نه زبان و بیان آزادی. در نتیجه، نزاع در افغانستان نزاع میان فرقه ها نیست، بلکه بر سر اصل قدرتِ مشروع و قدرتِ نامشروع است. بیان دینی نیز ابزار توجیه قدرتمداری است. هرگاه در جامعه افغان این تصور همگانی می شد که قدرت، دین را هم نامشروع می سازد، نزاع فوراً بی محل می شد. دین اسلام در افغانستان تا زمانی که به مثابه بیان آزادی و در خدمت انسان، فهم همگانی نشود در خدمت بنیادگرایان و هراس افکنان است. شریعت بریده از قرآن و از حقوقی که قرآن یک به یک برشمرده است، تکلیف محور گشته است. این «شریعت» است که انواع بیان های قدرت گشته و در نظر پاره ی از رهبران دینی، خشونت گرائی را جایگزین خشونت زدائی کرده است. و اکثریت بسیار بزرگی از مردم را نیز به اطاعت از قدرت معتاد کرده است. از آنجا که اسلام گرفتار این از خود بیگانگی شده است، بازگرداندن آن به بیان آزادی، شرط اصلی رهایی جامعه افغان از مصیبتهای فعلی است. <br />آیا امریکا و متحدانش به این امر مهم توجه کرده اند؟ خیر!. زیرا در کشورهای خود نیز به این امر توجه ندارند. پس نیروهای ناتو تا زمانی که پارادایم قدرت بر روابط میان انسانها در جامعه های خود آنها تغییر نکرده، چگونه می توانند در افغانستان فرصتی برای بازنگری در باره دین و رابطه اش با انسان، به وجود آورند؟ شاید از همین جاست که در افغانستان حتی پروژه های حقوق بشری نیز که علی الاصول باید سازگار با اسلام آزادی باشند، هر جا که معلوم شود از سوی غرب حمایت می شوند به تدریج در اذهان عمومی مشروعیت خود را از دست می دهند. <br /><br />5. فقر اقتصادی و ضعف فرهنگ سیاسی و زندگی در ناامنی به بی قدری حیات منجر شده است. غفلت از حقوق و کرامت انسان، به خصوص منزلت نازل زن، مشکلات اجتماعی را پیچیده تر کرده است. هرچند با توجه به کمکهای مالی کشورهای ثروتمند دنیا، توجه به فقر اقتصادی بیشتر بوده است، اما خود این کمکها نیز در فضای فعلی، فرصتی برای فسادهای بزرگ در روابط اجتماعی شده است. پولی شدن روزافزون روابط اجتماعی به بیشتر شدن فضاهای خشونت آمیز و جنایت ساز منجر شده است. طبق گزارشها نرخ جرائم خشونت بار مثل قتل و تجاوز در بسیاری از مناطق کشور روبه افزایش است. <br /><br />6. فساد مالی و اداری موجب کم شدن فزاینده اعتماد مردم به اداره کنندگان شده است، و عدم همکاری میان مردم و دولت به ویژه در امور مربوط به امنیت ملی اگر نگوییم استقرار صلح در این کشور را به طور کلی از میان برده باشد، دست کم بسیار کم کرده است. و چون جنگ و ناامنی، منبع درآمد بزرگ است، نه جنگ سالاران و نه عناصر فاسد در دستگاه دولت سودی در پایان یافتن آن نمی بینند. اینست که کم نیستند مأموران نظامی و انتظامی و اداری، که خود را نه در خدمت پایان دادن به جنگ بلکه در خدمت ادامه آن می بینند. پس تا این معضل باقی است، حتی پروژه گسترش روزافزون نیروهای امنیتی و پلیس و ارتش افغانستان نیز می تواند در جهت عکس عمل کند و به جای آنکه حافظ صلح و امنیت باشد به دامنه خشونت و جنگ در جامعه بیفزاید. <br /><br />7. جنگ و ناامنی در افغانستان با تولید و تجارت مواد مخدر گره خورده است. افغانستان اگر نه مهمترین، دست کم یکی از مهمترین مراکز تولید و صدور مواد مخدر جهان شده است. هرچند آن چه به تولید کنندگان می رسد در مقایسه به آنچه به مافیاها و مأموران و بسا مقاماتی در دولت افغانستان و مافیاهای نظامی – مالی در پاکستان و ایران و آسیای میانه می رسد، ناچیز است، در عمل به دلیل فقر اقتصادی و عدم وجود امکانات کشاورزی معمولی و بازار طبیعی، کشت خشخاش تنها بدیل زندگی مردم در آن مناطق شده است. برای نمونه، همین الان برای نیروهای ناتو در جنوب دشوار است که مزارع کشت خشخاش را از بین ببرند، نه به دلایل نظامی و لجستیکی، بلکه به این دلیل که اگر این کار را بکنند، مردمی را که هیچ راه معیشت مناسب دیگری در اختیار ندارند به طالبان نزدیکتر کرده و با خود دشمن تر. <br /><br />این مسائل و مسائل خاص هر منطقه از این کشور از شمال تا جنوب آن، مجموعه بغرنجی را به وجود آورده اند و به نظر نمی رسد که راه حل نظامی و یا سیاسی از بالا و از طریق استراتژیستهای بریده از مردم افغان داشته باشند. بنابراین پرسش از حالا این است که چگونه می توان در افغانستان از طریق خود مردم صلح ایجاد کرد؟ آیا با توجه به مذهبی بودن این جامعه، می توان از راه پیشنهاد اسلام به مثابه بیان آزادی، جامعه افغانی را آماده شرکت در تحول از جنگ به صلح و بنای جامعه مردم سالار کرد؟ پاسخ من به این پرسش آری است. اما به نظر می رسد نه دولتهای همسایه و نه قدرتهای منطقه ای و فرامنطقه ای که دارای قوای نظامی در افغانستانند، موافق پیشنهاد این اسلام نیستند. بر فرض هم که موافق باشند، با توجه به سابقه شان، پیشنهاد آن از سوی هیچیک از آنها، برای عموم مردم افغان قابل درک نیست. بنابراین بعید است مردم را به تغییر اوضاع برانگیزاند. همین جا یادآور شوم این پیشنهاد امری ذهنی نیست و اصول راهنمای آن به تفصیل در حوزه سامانه های سیاسی، قضایی و اقتصادی توسط مسلمانان استوار بر اصول استقلال و آزادی تدوین شده است. چه بسا سازمان ملل متحد بتواند با الهام از این پیشنهادها در قلمروهای مختلف اقتصادی، قضائی و حقوق انسان فعال شود و به خصوص در زمینه دفاع از حقوق و منزلت زن و نیز در زمینه طرحهایی برای توسعه پایدار اقتصادی و سیاسی، رهنمودهای این اسلام را بکار برد به ترتیبی که جامعه افغانی فطرت مستقل و آزاد خود را باز یابد و آماده شرکت در تغییر سرنوشت خویش شود. یادآور می شوم این اسلام یکبار در سالهای پیش از انقلاب به جامعه ایران ارائه شد و باعث انقلاب بزرگ 57 شد. اگر در ایران استبداد سیاسی با استمداد از جنگ و کودتا بازسازی نشده بود، ما چه بسا الان وضع دیگری داشتیم .ایران مستقل و آزاد می توانست الگوی سیاست معنوی، به تعبیر میشل فوکو، باشد. در عین حال، کاربرد این رهنمودها در بهار انقلاب ایران تجربه سخت ارزشمندی است برای مردم افغانستان و اگر مردم افغان در تماس با هم فرهنگان خویش در خط استقلال و آزادی ایران طلایه دار این تحول بزرگ شوند چه بسا ما شاهد طلیعه صلح برای این کشور و برای همه مسلمانها و بسا مردم سراسر جهان باشیم. <br />اما عمل به این رهنمودها، ملازمه دارد به فرصت عمل به مردم افغانستان دادن در اداره امور خویش. این سخن که مردم افغانستان آمادگی مردم سالاری را ندارند زیرا فرهنگ مردم سالاری را نجسته اند، پس می باید دولت مقتدری سرنوشت مردم آن را در دست بگیرد، هم بی اعتنائی به تجربه است و هم نادیده گرفتن ترکیب قومی و فرهنگی این کشور. مغایر تجربه تاریخی است زیرا افغانستان همواره دارای دولت استبدادی بوده است، و حضور قدرتهای خارجی و مداخله آنها در امور داخلی این کشور نیز به کودتای سازمانی کمونیستی و یک دولت استبدادی دیگر انجامید. ولی با این وجود از آن کودتا تا امروز در جنگ است. ترکیب قومی و دینی و... جامعه افغانی نیز با اینگونه حکومت ناسازگار است. افزون بر این، بی سواد را سواد می آموزند و نمی گویند چون بی سواد است می باید جهل او را بیشتر کرد. مردم سالاری نیاز به مشارکت روزافزون افغان ها در اداره امور خویش در بعدهای اقتصادی و سیاسی و اجتماعی و فرهنگی دارد. از آنجا که در افغانستان، زنان به مثابه نیمی از پیکره جامعه از عرصه زندگی جمعی غایب اند، به ویژه کار را می باید از آزادی و استقلال زن شروع کرد. در جامعه افغان باید روند انحطاط آمیز تبدیل زنان را به یک شیئ جنسی مخفی شده در گوشه خانه، متوقف کرد. برخوردار کردن زنان و دختران افغان از کرامت و منزلت و حقوق خویش به عنوان یک انسان برابر با انسانهای دیگر، راهی برای شروع یک افغانستان مستقل و آزاد است اگرچه همزمان باید قبول کرد که جدی گرفتن حقوق و آزادی زن، برای مردان در جامعه مردسالار و جنگ زده ای مثل افغانستان خود یک جهاد تمام عیار است. باز باید تکرار کرد که این راه حل را بدون پیشنهاد اسلام آزادی نمی توان اصلا طرح کرد. <br />راه حلهای بعدی که می توان پیشنهاد کرد، عبارتند از: <br /><br />1. نخست می باید یک موازنه منفی میان دولتهای دخیل در افغانستان برقرار کرد. توسعه هرچه بیشتر قلمرو استقلال دولت و مردم افغانستان، هدف اول است. امریکا و ناتو می باید بتوانند با دولتهای دیگر که هر یک نیز گروه های دست نشانده خاص خویش را در این کشور دارا هستند، به توافق بر سر عدم مداخلات سلطه گرایانه در سرنوشت ملت افغانستان و همکاری مشترک برای صلح در این کشور برسند. باید کوشید این دیسکورس غالب را که منافع ملی این یا آن کشور آسیائی یا اروپایی در افغانستان تعریف می شود تغییر داد و به جای آن از حقوق ملی مردم افغانستان که چون حقوق اند در سازگاری با حقوق ملی دیگر کشورهاست، استفاده کرد. به ترتیبی که افغانها از این حس که کشورشان اشغال شده است خارج شوند و به تدریج افغانستان، به عنوان یک کشور بی طرف در قلب آسیا شناخته شود و این موقعیت از سوی همگان رعایت شود. <br /><br />2. پایه گذاری دولت مردم سالار نیازمند چند چیز است: <br />الف – تقویت اقتصاد افغانستان به ترتیبی است که بودجه دولت با برداشت از تولید داخلی تأمین شود. وضعیت تاسف انگیز کشورهای نفت خیز به جویندگان راه حل برای افغانستان بدون نفت می گوید که این کشور فرصت آن را دارد که اقتصادی را بسازد که دولت را تابع ملت کند و نه به عکس. <br />ب-تقویت روشهای حکومتداری مبتنی بر قانون. دولت افغانستان ضعیف است و قوت نمی گیرد مگر به حل مسئله رابطه قومها با یکدیگر. در اذهان عمومی مردم افغانستان و به علت ضعف تاریخی در فرایند دولت سازی به نظر می رسد رابطه قومها به رابطه ملتها تبدیل شده است و هر قومی خود را یک ملت مستقل می پندارد. بنابراین راه حل دولت فدرال را می توان پیشنهاد کرد. اما هرگاه قرار بر این شود که در هر منطقه فدرال، باز جنگ سالاران حکومت یابند، مسائل افغانستان حل نمی شوند و جنگ و فقر و فساد و آسیب های اجتماعی دائمی می شوند. علاوه بر آنکه در جهان امروز، امر جدیدی واقع شده است و آن این که منطقه های ثروتمند طالب جدائی می شوند. خوشبختانه در حال حاضر افغانستان با این مشکل روبرو نیست. در عوض با مشکل دیگری روبرو است: پشتون ها در پاکستان نیز اقامت دارند، تاجیک ها در تاجیکستان هم زندگی می کنند و ازبک ها در ازبکستان نیز هستند. با اینهمه، افغانستان، یک کشور مانده است. هرگاه به سلطه جنگ سالاران پایان داده شود و هریک از اقوام در اداره امور خویش شرکت پیدا کند، قدم اول برداشته شده است. قدم دوم، تقویت وجدان ملی از راه ایجاد رابطه میان اقوام بر پاسداشت همزمان سه حق است: حق مشارکت برابر در اداره امور کشور، حق اختلاف (هر قوم حق دارد فرهنگ و زبان و دین خود را داشته باشد) و حق صلح یا عدم سلطه قومی بر قوم دیگر. صرفنظر از ناسازگاری شریعت و حقوق بشر در قانون اساسی فعلی افغانستان، این متن با اندک بازنگری هایی در جهت فدرالیته شدن، به ویژه لزوم جدایی از رژیم متمرکز ریاستی کنونی، به عنوان یک میثاق ملی حقوقمدار و موزون می تواند مبنای خوبی برای این تغییر باشد. چون خود در ایران تجربه کرده ام، می دانم که دموکراتیزه کردن دولت مرکزی و دستگاههای اداری محلی، راه حل موفقی است. توضیح این که در سلسله مراتب اداری و نظامی، دست کم هر مسئولیتی می باید با اختیار همراه باشد. <br />3. مردمی که 30 سال در جنگ بوده اند، با افزودن بر قوای مسلح امریکا و رساندن قوای نظامی و انتظامی افغانستان به 400 هزار تن و با این استراتژی که باید جنگ را افغانی کرد، از جنگ بیرون نمی آیند. روند جنگ را با روند صلح می باید جانشین کرد. به خصوص مبارزه با مرامهای مبلغ انتحار - که گزارش می شود جوانهای زیادی در افغانستان و پاکستان هم اکنون در لیست انتظار برای اقدام به عمل انتحاری به سر می برند - با افزایش سرباز راه به جایی نمی برد. توضیح این که تدابیر بالا را می باید با تدبیرها در مقیاس جهان همراه کرد. بدین ترتیب که: <br />1. به حالت جنگ با اسلام و دنیای مسلمان می باید پایان بخشید. ظهور دولت آقای اوباما در آمریکا با ایده صلح جهانی و چند جانیه گرایی از این جهت نوید بخش است. اما در غرب، همچنان ایدئولوژی ها و احزاب و گروه های قدرتمندی هستند که نیاز به دشمن دارند. آنها گاه نبض رسانه ای غرب را نیز به دست می گیرند. از این رو، این گروه ها نقش اول را در تبلیغ اسلام به مثابه آئین خشونت دارند. وضعیت به خصوص از یازده سپتامبر به این سو به گونه ای پیش رفته است که به نظر می رسد بسیاری از دستگاه های تبلیغاتی و سیاسی غرب، تنها بر روی گروه های خشونت طلب و «اسلام آئین خشونت است» باز اند تا بر روی مسلمانان صلح طلب و آزادیخواه. فضای اسلام هراسی تا جایی پیش رفته است که حتی پاپ هم در این کارزار وارد می شود (ماجرای جعل از قول الخوری در باره اسلام بمثابه خشونت گرائی). بنابراین غرب و به ویژه مخازن فکری آن می باید باب گفتگو با دنیای اسلام و خصوص اسلام به مثابه بیان آزادی را باز کند. اسلام به مثابه بیان آزادی حضور دارد و نمایندگانش زنده اند. نباید آنها را سانسور کرد. اگر راهی برای مبارزه با پدیده انتحاری ها باشد از رهگذر همین اسلام است که مرکز ایدئولوژی مرگ آفرین آن را مورد هجوم مستقیم قرار می دهد. زیرا اسلام آزادی، فلسفه زندگی است و جان انسان در آن بالاترین ارزش است و هرگز قائل به برتری دین بر جان نیست. <br />2. تروریسم وقتی از میان می رود که نقش سیاسی خود را در جامعه های غرب از دست بدهد. استفاده از جنگ علیه تروریسم، تروریسم به مثابه استراتژی انتخابات در جامعه های غرب و استفاده های اقتصادی از این موضوع و یا تبلیغ این مرام که با توسل به زور می شود راه حل برای جامعه های دربند استبداد پیدا کرد، باید رها شود. <br />3. از دید بسیاری از مسلمانان، همچنان این سخن آقای بوش که "ما در جنگ صلیبی هستیم"، بیانگر وضعیت موجود است. چرا؟ زیرا از دید آنها فلسطین همچنان صحنه اصلی این جنگ است. اما علاوه بر آن، نزاعها در قلمروهای زندگانی مسلمان ها، به خصوص وضعیت مهاجران مسلمان در غرب، جریان دارند. چگونه می توان مسئله تروریسم را از این منازعات جدا کرد؟<br />راه حلهای پیشنهادی بالا به گونه ای هستند که هرگاه یکچند از آنها نیز بکار گرفته شوند، باز به کار گشودن گره کور جنگ و بحران مشروعیت در افغانستان خواهند آمد. افغانستان هنوز می تواند دریچه ای بر تحقق صلح جهانی باشد به شرطی که ما مردم افغان را عامل اصلی تغییر سرنوشت خویش دانسته و صادقانه به تک تک این مردم به ویژه نسل جوان آن که بیش از هفتاد درصد جامعه را تشکیل می دهند کمک کنیم باور به اسلام به مثابه بیان آزادی در این جامعه را همگانی کنند. مردم افغانستان آموزه های فراوانی در بطن فرهنگ قدیم دینی و ملی خود برای بازیافتن این اسلام سراغ دارند. از مکتب عاشقی مولوی بلخی تا عقلگرایی ابن سینا و ابوریحان بیرونی تا حماسه فردوسی خراسانی و یکتاپرستی شاعرانه و زلال پیر هرات خواجه عبدالله انصاری. افغانستان نیاز به جنبش نسل جوان خویش دارد. برای تحقق افغانستانی پیشرفته و صلح آمیز، نسل جوان افغان می باید دوران رکود و رخوت و بی تفاوتی نسبت به گفتمان و فرهنگ آزادی و حقوق مداری را پشت سرگذارد و مسئولیت خویشتن را در بنای جامعه ای مستقل و آزاد و فارغ از روابط زورمدارانه و خشونت آمیز بر عهده گیرد. برانگیختن وجدان عمومی افغانها نسبت به ارزش صلح و رعایت حقوق و کرامت انسان نیاز به جنبشی در سطح جوانان دارد زیرا گذار از وجدانهای خشونت زده ای که در طول بیش از سه دهه جنگ به زورمداری عادت کرده اند، کاری است که از عهده جوانان بر می آید. چرا که جوان است که نگاهش به فردای افغانستان معطوف است و برای تضمین این فردا، او نیازمند یافتن افقی نو برای زیستن در وطن خویش است و می باید از این اوضاع خشونت بار عبور کرده و محیط اجتماعی و نیز محیط زیست را با رشد خود در استقلال و آزادی سازگار کند. برای شروع لازم است در سطح جوانان، جریان اندیشه از راه بحثهای آزاد در باره قانونمداری، بنیادگرایی، دین و دموکراسی، دین و حقوق انسان، دین و آزادی برقرار شود. فضای نسبتا آزاد رسانه ای در افغانستان، بر خلاف ایران، یک فرصت بزرگ برای این کار است. این کار موجب تحکیم همبستگی می شود و آنها می توانند، با شرکت در رهبری سازمان سیاسی خود، دیگر رهبران سیاسی کشور را هم ناگزیر کنند که به صلح و قانونمداری روی آورند. در این زمینه، جوانان افغان می توانند با جنبش جوانان ایرانی به شکلی آرمانی پیوند یابند و این فرهنگ شریکان، دست در دست هم به سلطه آئین های خشونت که در این دو سرزمین به هم پیوسته ریشه دوانیده اند، پایان دهند. <br /><br />(*) – کوتاه شده این نوشته، از جمله در کریستین ساینس مونیتور و نیویورک تایمز و هرالد تریبون انتشار یافته است. <br />1 – تحولات سیاسی جهاد افغانستان، نوشته دکتر ش.ن. حق شناس، جلد اول از صفحه 132 ببعد. کتاب در سال 1365 در آلمان غربی چاپ شده است.</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-513839016843528276?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-48799282532630767002009-10-13T02:31:00.000-07:002009-10-13T02:33:23.871-07:00<p dir=rtl align=right>* پیشنهاد در باره نقش دانشگاهها: :<br /><br />به نام خدا جناب آقای ابوالحسن بنی صدر<br />سلام<br />همانگونه که آگاهی کامل بر اثرگذاری دانشگاهها در جنبشها و مبارزات دارید، پیشنهادی دارم: در وضعیت کنونی و وجود نفرت مردم از رژیم غاصب و فاسد ولایت فقیه و سپاه در ایران و تداوم امیدبخش و به حق فعالیتهای جنبش سبز مردم ایران، لزوم حرکت قوی تر و به ثمر نشستن حداقل، معدودی از خواسته های ملت و وارد آمدن ضربه بر پیکر پلید این نظام ظالم، در فصل پاییز – با توجه به آغاز سال تحصیلی جدید – واضح است. اگر اکنون از این موقیعیت، استفاده کامل نشود و ضربۀ حسابی بر پیکر نظام ولایت فقیه – در طول پاییز – وارد نیاید، موجب طویل تر شدن عمر دولت کودتا می گردد. چه بسا تا چندین سال فشار رژیم بر مردم ایران و جهان ادامه یابد. <br />آیا از اساتید دانشگاههای ایران انتظار بیشتری نباید داشت؟ حتی اگر وظیفۀ اساتید را صرفاً کوشش در پژوهش و علم بدانیم ( و حتی از حوزۀ علوم انسانی نیز صرفنظر نماییم )، تحت شاکلۀ فعلی رژیم، پیگیری چنین مواردی نیز کاملاً بی حاصل است. <br />اکثر اساتید دانشگاهها – به خصوص در دانشگاههای ملی و دولتی ایران – از فهم و درک بالاتری از بسیاری از دیگر مردم برخوردارند. لازم است در شرایط فعلی، آنها آغازگر فصل جدید حرکت و مبارزه علیه حکومت کودتا بگردند. اکنون نوبت آنان است. <br />در نظر بگیرید: پس از چند روزی از آغاز عملی تدریس در دانشگاهها، غالب اساتید در اقداماتی چون ترک تدریس در کلاسها، استعفای فردی یا دسته جمعی، اعتراض و بیان خواسته های صحیح و ... ، دانشگاه را از فضای عادی خارج کنند. نتیجه چنین عمل اعتراضی اینست که همۀ مردم کشور در موقعیت امروز، تشویق و تحریک می شوند تا دست کودتاچیان را از قدرت نامشروع کوتاه کنند. مهم آنکه حرکات بزرگ و پر سر و صدای دانشجویی به دنبال حرکت اساتید وقوع می یابد و همزمان فرهیختگان و مهندسین صنایع و تحصیل کرده های سایر سازمانها و به دنبال آن اکثر مردم، وارد فضای جدید اعتصابی و مبارزاتی می شوند و تداوم آن جنبش سبز را بسیار سریع به جلو برده و رژیم غاصب را بی پناه می کند. فراموش نمی کنیم در چنین موقعیتی خیلی از ساکت ها یا حتی طرفداران ولیّ فقیه و دولت کودتا، خط خود را از رژیم جدا می کنند. مراجع و علمای ساکت، جرأت حرف زدن پیدا می کنند، حتی امثال هاشمی رفسنجانی و ... کمکی به جنبش سبز می شوند. <br />اما اگر شروع اعتراضات جدید و اعتصابات را از کارگران کارخانجات ورشکسته یا کارمندان سادۀ ادارات انتظار داشته باشیم، افراد هستۀ اولیۀ اعتراض، زندانی و سرکوب می شوند. گروه طرفداران ( معترضین ثانویه ) اخراج می شوند ( افراد بیکار برای جایگزینی هم در ایران زیاد هستند ) ] اما در مورد اساتید دانشگاه، جایگزین وجود ندارد. (ترس از بی پولی به خاطر اخراج شدن، خیلی ها را از اعتراض منصرف می کند ولی عموماً وضع مالی اساتید بهتر است. وضع پولی خیلی از اساتید خوب نیست ولی از بقیۀ مردم بهتر است ) نکته اینکه اگر فرد معترض درک بالاتر از حجم جنایت و بی کفایتی و خیانت رژیم داشته باشد، استقامت بیشتری خواهد کرد. ( که معمولاً خیلی از اساتید دانشگاهها فهیم ترند ) اما افراد معمولی شاید استقامت کافی تا فراگیرتر شدن جنبش نکنند. نکتۀ مهمتر اینکه با اعتصاب استاد دانشگاه و معلم، دانشجویان و ... به حرکت در می آیند، اما در موارد دیگر ( کارمندان سایر ادارات و صنایع و ... ) احتمال حرکت انبوه اعتراضی بعدی، مبهم است. یعنی حرکت بعد از اعتصاب اساتید معلوم است اما بعد از اعتصاب بزرگانِ دیگر سازمانها معلوم نیست. <br /><br />تقاضا و پیشنهاد اینجانب: <br />جنابعالی در جهت فراخوانی اساتید اقدام کنید، مثلاً با قلمتان – که مخاطب دارد – چیزی بنویسید یا بگویید. از چهره های تأثیرگذار بخواهید چنین اقدامی نمایند. از رسانه ها و دیگر اهل قلم و چهره های موجه، در تحریک به حق مردم و اساتید بخواهید. از خواص و دانشجویان بخواهید تا اساتید را مجاب کنند. از بزرگان جنبش خواسته شود که اقدام مؤثری در نظر بگیرند. به مردم و حق جویان بگویید که دلهای کودتاچیان و حامیان ولایت فقیه، پراکنده است. آنها حامی خودشان هستند نه حامی ولایت فقیه. تعقل نمی کنند، پس به زودی – در برابر حرکت و خیزش مردم – جمعشان پراکنده و سپاهشان شکسته می شود. <br />و البته راهکارهای مناسب دیگری که دارید یا به نظرتان می رسد، در این راه استفاده نمایید!. <br />با تشکر بسیار<br />دوستدار و هموطن شما که ساکن ایران است. <br /><br />*اما پیشنهادی که می توان به استادان و دانشجویان کرد: :<br /><br />نخست یادآور می شوم که در یک رشته بحثها در باره نیروی محرکه سیاسی، به نقش دانشگاهیان پرداخته ام. هرگاه خوانندگان به سایت های انقلاب اسلامی و رادیو آزادگان و بنی صدر مراجعه کنند (که مورد حمله قرار گرفته و تا دفع آن بسته است)، در بایگانی آنها، از نظر این جانب در باره نیروی محرکه سیاسی و نقش دانشگاهها آگاه خواهند شد. در سالی که گذشت و سالی که اینک به نیمه رسیده است، به جنبش همگانی پرداخته ام و نیروی محرکه سیاسی را برای آغاز و ادامه جنبش تا پیروزی ضرور دانسته ام. اینک مردم ایران در جنبش هستند و کار نیروی محرکه ادامه دادن به آن است: <br />1 - اما آیا استعفای دستجمعی و یا یک به یک استادان کاری است که سبب همگانی شدن هرچه بیشتر جنبش می شود؟ نخست بگوئیم که حتی اگر تعطیل کلاسهای دانشگاهها راه حل باشند، نیاز به استعفاء نیست. استادان با اعتصاب عمومی نیز می توانند این کار را بکنند. اما بنظر نمی رسد که استعفاء و اعتصاب، در این مرحله از جنبش، کارآئی داشته باشند. بسا کار رژیم را در تعطیل دانشگاه آسان می کنند. رژیم مسئولیت آن را هم بر دوش استادان می نهد. و هیچ نه معلوم که جنبش را فراگیر کند. در عوض، <br />با آنکه دانشگاههای ایران در شمار 1000 دانشگاه دنیا نیز نیستند، دانشگاه صنعتی شریف، در شمار دانشگاههای اول دنیا است. این اعتبار علمی در سطح جهان، آسیب پذیری این دانشگاه را کمتر کرده است. پس هرگاه، استادان سه کار را با هم بکنند، به دانشگاهها نقشی را داده اند که می باید داشته باشند: <br /><br />● بالا بردن سطح علمی دانشگاه تا ممکن است. بدین کار، دانشگاه ها را از تجاوز رژیم مصون تر می کنند. <br /><br />● بالا بردن سطح اطلاع دانشجویان از حال و آینده نزدیک و دور کشور و نقشی که جوان در باز و تحول پذیر کردن نظام اجتماعی می باید داشته باشد. <br /><br />● همراه کردن جریان آزاد دانش ها و فنون با جریان آزاد اندیشه ها، چنانکه دانشگاهها هم خود بیان آزادی را بجویند و راهنمای پندار و کردار خویش کنند و هم بیان آزادی را در جامعه تبلیغ کنند به ترتیبی که این بیان وجدان عمومی جامعه ایرانی بگردد و بدان، شرکت همگان در بنای جامعه آزاد و ارزیاب ممکن بگردد. <br />2 – استادان و دانشجویان می توانند در سطح دانشگاهها، روشهای خشونت زدائی را بکار برند و در نظر جمهور مردم، جامعه آزاد و ارزیاب را مجسم کنند. به یاد نسل امروز می آورد که در دوران شاه سابق، در یک دوره، دانشگاهها محیط های بحث آزاد شدند. صاحبان نظرهای گوناگون، نه از راه خشونت و نفی، که از راه بحث های آزاد، به نظرگاههای مشترک می رسیدند. این شد که دانشگاه الگوی جامعه فردای نزدیک شد و عامل جنبش در جامعه گشت. دوران دیگری به دنبال دوران اول آمد، مرام مندها میان خود دیوار سانسور را کشیدند و بالا بردند. بحثهای آزاد تعطیل شدند. دانشگاه شور و نشاط زندگی در آزادی را از دست داد. این شد که، در انقلاب، دانشگاهها نقش اول خود را از دست دادند. با سقوط رژیم شاه، کوشیده شد دانشگاه ها خشونت زدائی را رویه کنند و با برقرار کردن بحثهای آزاد، هم الگوی زندگی در آزادی برای جامعه خود بگردند و هم بازسازی استبداد را نا میسر کنند. نسل آن روز می داند و بر او است که نسل امروز را آگاه کند از نقش سخت زیان بخش قدرت باورانی که دانشگاه ها را به ستادهای جنگی بدل کرده بودند و ایجاد مرزهای مرامی، تعطیل دانشگاهها را بر ملاتاریا و دستیارانش آسان کردند. دانشگاهیان و دانشجویان، بهوش باشید و فرصت از دست مدهید!: خشونت زدائی را روش کنید و جامعه دانشگاهی را به جامعه باز و دانشگاهها را به عرصه بحث های آزاد و جریان آزاد اندیشه ها بدل کنید!. این جامعه آزاد و پر نشاط است که می تواند ادامه جنبش را تا پیروزی تضمین کند. <br />3 - دانشگاهیان و دانشجویان، دوره مقابله با استبداد در تنهائی را تجربه کرده اند. سرکوب شده اند بی آنکه جامعه ملی بداد آنها برسد. بسا بسیاری از دانشگاهیان و دانشجویان نیز به خود گفته اند: از مبارزه کردن چه سود وقتی جامعه ای که ما بخاطرش مبارزه می کنیم، حاضر نیست برای بازیافتن حقوق خویش، به حرکت آید؟ نخست باید دانست که جامعه هائی که مردم سالاری جسته اند، این دوره را بخود دیده اند. روشنفکران غرب به خود بالیده اند که فرقشان با روشنفکران شرق در اینست که، در یک دوره طولانی، به تنهائی، زیر سرکوب استبدادیان بودند. با وجود این، پای استقامت را سست نکردند تا این که جامعه هایشان به حقوق خود معرفت جستند و به جنبش برخاستند. اما روشنفکران شرق، مردم را وسیله رسیدن به قدرت کردند و رژیم های استبدادی مدعی تجدد را جانشین رژیمهای استبدادی که کهنه توصیف می کردند و یا حاکمیت استعمارگران کردند. نتیجه اینست که جامعه های خود را در فقر و عقب ماندگی نگاه داشته اند. <br />حال اگر قرار شود دانشگاه ها جامعه را به جنبش برای استقلال و آزادی، یعنی جامعه باز و تحول پذیر و دولت مردم سالار برانگیزند، یعنی هم خود به تنهائی با استبداد حاکم روبرو نشوند و هم مردم را وسیله قدرتمداری نکنند، نه قدرت که آزادی را می باید هدف بشناسند و بگردانند. پس می باید، نه در تنهائی، که از راه مردم و همراه با مردم، فعال شوند. بعد از سه انقلاب، زمان هدف و روش کردن استقلال و آزادی و به نتیجه رساندن هدف آن سه انقلاب رسیده است. بنا بر این، دانشگاه می باید هم نقش عقل آزاد را بر عهده بگیرد و هم نقش قلب را. توضیح اینکه چون عقل آزاد، بیان آزادی را بیاندیشد و چون قلب، بیان آزادی را در جامعه جریان دهد و همه جا را محل برخورداری انسان از استقلال قوه رهبری و نیز آزادی خود کند. چنانکه ایران سرای استقلال و آزادی بگردد. و <br />4 - یکبار دیگر، می باید خاطر نشان کنم که محل عمل علمی و سیاسی تعیین کننده است: همانطور که دانشجو می باید بداند چرا دانش می جوید و چه هدفی را دارد و این دو پرسش، پاسخ درخور نمی یابند هرگاه نداند در کدام محیط اجتماعی می خواهد زندگی کند، تا وقتی هم که محل عمل سیاسی معلوم نگردد، استبدادیان حاکمند و جنبش در دست انداز است. در محدوده «نظام ولایت فقیه»، نه استقلال و نه آزادی و نه بازیافت حقوق انسان می توانند هدف و روش شوند. این هدفها با ولایت جمهور مردم سازگارند. پس هدف عمومی می باید «نه به ولایت فقیه و آری به ولایت جمهور مردم » و محل عمل بیرون از رژیم و درون ایران باشند. بر دانشگاه است که از ابهام بدر آید و جامعه را نیز از ابهام بدرآورد. <br />5 - هم اکنون جامعه را می ترسانند که اگر ساختار بشکند، خطر آن وجود دارد که ایران افغانستان و عراق بگردد. بدین مقایسه صوری، بر واقعیتهای بس مهمی پرده غفلت کشیده می شود: <br /><br />● در دو کشور عراق و افغانستان، اقلیت بر اکثریت بزرگ، به استبداد، حکومت می کرد. در عراق، سنیان در اقلیت بودند و هستند. اقلیت عرب سنی 20 درصد جمعیت را تشکیل می دهد و استبدادیان بنام این اقلیت بر اکثریت بزرگ حکومت می کردند. در افغانستان، پشتون ها 45 درصد جمعیت را تشکیل می دهند و سلطه با این اقلیت بود. تازه استبداد حاکم، در میان پشتون ها یک اقلیت ناچیز بشمار می رفت. همانطور که در عراق، حزب بعث، یک اقلیت کوچک بشمار بود. اگر ترس از عراق و افغانستان شدن ایران، جدی باشد و نه توجیه گر تقابل بر سر قدرت در محدوده رژیم، وجود ولایت مطلقه فقیه و قوای مسلح حاکم بر دولت و اقتصاد و دین و... و بر مردم است که ایران را در خطر عراق یا افغانستان شدن قرار داده است. <br /><br />● در افغانستان و عراق، دو رژیم بر سر کار آمدند که فرآورده کودتاهائی بودند که از راه معامله پنهانی با قدرت خارجی، روی دادند. در ایران، رژیمی که اینک رژیم مافیاهای نظامی – مالی شده است، حاصل محور کردن امریکا در سیاست داخلی و خارجی ایران (اکتبر سورپرایز، محاصره اقتصادی، جنگ، ایران گیت، قراردادن ایران در حلقه آتش، بحران اتمی) و باج دادن به قدرتهای خارجی دیگراست. پس اگر ترس از عراق و افغانستان شدن ایران بمیان است، می باید دولت حقوق مداری را جانشین کرد که استقلال را هدف و روش بسازد. <br /><br />● جمعیت دو کشور افغانستان و عراق بر روی هم، با جمعیت ایران برابر نمی شود. افغانستان درآمد نفت ندارد و سخت فقیر است و عراق درآمد نفت دارد. هر دو جامعه در فقر هستند. افغانستان بسیار بیشتر. از عوامل پدید آوردنده وضعیت کنونی در افغانستان و عراق، همین فقر همراه با خشونت است. در افغانستان فقر با جنگ همراه است و در عراق دوران صدام، فقر با جنگ و خشونت تحمل ناپذیر رژیم او همراه بود. امروز نیز، جنگ داخلی و حضور قوای خارجی در خاک این دو کشور با فقر و بی منزلتی انسان همراه است. بهوش باشیم! فقر هیچگاه تنها نیست همواره با خشونت همراه است. <br />حال اگر ترس از افغانستان و عراق شدن ایران جدی است، می باید با مافیاهای نظامی – مالی مبارزه کرد که ایران را تیول خود کرده اند. آقای دستغیب نسبت به دست نشانده نظامیان شدن روحانیان هشدار می دهد و بسیاری خاطر نشان می کنند که به جای آنکه دولت دینی شود، دین دولتی شده است. در حقیقت، <br /><br />● در افغانستان، جنگ با کودتای کمونیستی آغاز شد. با ایجاد طالبان با پول عربستان و هدایت سیاسی انگلستان و تصدی اداره اطلاعات ارتش پاکستان ( بنا بر قول بی نظیر بوتو )، جنگ با جانشین شدن دولت کمونیستی با دولت طالبان ادامه یافت. در عراق، دولت بعثی، بعث دولتی شد و عراق را گرفتار جنگ خارجی و خشونت روز افزون داخلی کرد. پس از تجاوز امریکا به عراق، باز، این دین و قومیت هستند که دست آویز ادامه جنگ، این بار، با صفت داخلی، شده اند. در هر دو کشور، قدرتهای خارجی حضور دارند و از این دست آویزها در جنگ داخلی، استفاده می کنند. <br />آیا ساختن دولت دینی ممکن بود اما ساخته نشده است؟ آیا ممکن است پای خشونت بمیان آید و دین و مرام وسیله نشوند؟ نه، ممکن نبود و ممکن نیست. دولت دینی تحقق یافتنی نیست. زیرا<br />- نه دین و نه مرام می توانند قدرت را بکار ببرند. بکار بردن قدرت، نفی دین و مرام است. از این رو، هر زمان دین و قدرت همراه شوند، دین است که وسیله قدرت می شود. اگرپیامبر فرمود «در دین اکراه نیست» از این رو بود که می دانست <br /><br />الف – وقتی دین به زور به کسی تحمیل شود، او بنده زور شده است و نه مؤمن به دین و<br />ب – رهنمودهای دین می باید خشونت زدائی باشند زیرا توجیه خشونت توسط دین، قدرت را ارزش و حاکم و دین را وسیله آن می کند. <br /><br />- برای این که دولت حقوق مدار بگردد و بماند، دین می باید فطرت خویش را که بیان آزادی است، بازیابد. اگر بیان آزادی شد، جایش در درون انسان و کارش آگاه نگاه داشتن انسان از استقلال و آزادی و حقوق خود و راست راه رشد را در پیش روی او قراردادن است. مردم سالاری گرفتار فساد می شود و دولت حقوق مدار، دولت زورمدار می شود، وقتی دین بیان قدرت و وسیله قدرت می شود. <br />- آن زمان که انسانها جامعه هائی را بجویند که، در آنها، زنان و مردان بر یکدیگر ولایت بجویند و این ولایت فراخواندن به معروف (حقوق) و نهی کردن از منکر (ناحق ها) بگردد، از ما بسیار دور است. در آن زمان، چون جامعه از روابط قوا رها می شود، دولت بی محل می گردد. بنا بر این، الگوئی که بکار تنظیم پندار و گفتار و کردار نسلهای امروز و فردا می آیند، الگوی جامعه آزادی است که ولایت انسانها بر یکدیگر، خالی از زور شده باشد. نزدیک به این الگو اینست که از راه خشونت زدائی و میزان کردن عدالت اجتماعی، جمهور مردم در مسئولیت اداره جامعه خود شرکت کنند و دولت، قدرت جباری حاکم بر آنها نماند. این الگو بکار بردنی نیست هرگاه دین در بند قدرت بماند. <br />بدین قرار، اگر ترس از عراق و افغانستان شدن ایران واقعی باشد، می باید ایران را از عاملی رهاند که آن دو کشور را گرفتار جنگ کرده است: <br />رها کردن دین از بند قدرت و برای انسان شدنش و در اختیار انسان قرارگرفتنش در مستقل و آزاد و حقوقمند زیستن و دفاع از هر صاحب حقی در هرجای جهان. <br /><br />● گروه های سیاسی در دو کشور افغانستان و عراق به قدرتهای خارجی روی آورده اند. قوای خارجی را به خاک کشور خود کشانده اند. پس هرگاه ترس از عراق و افغانستان شدن ایران واقعی باشد، می باید استقلال، ارزش اول شود و روش و هدف بگردد. یعنی هم می باید با محور کردن قدرت خارجی در سیاست داخلی توسط رژیم مبارزه کرد و هم می باید به قدرت خارجی در مبارزه برای استقلال و آزادی مراجعه نکرد و هم می باید به گروههای وابسته به قدرت خارجی، نقش نداد. به سخن دیگر، پیوستن به بدیلی که محل عملش بیرون رژیم و درون ایران هست، کاری است که باید کرد. <br /><br />● بدین قرار، از واقعیت های از یاد رفته در مقایسه صوری ایران با عراق و افغانستان، یکی دیگر اینست که در ایران، از جنبش تنباکو بدین سو، هدف جنبش ها نخست استقلال و سپس استقلال و آزادی بوده است. از بد اقبالی، در دو کشور عراق و افغانستان، هیچگاه بدیل مستقل و آزاد، پدید نیامده است. حال اگر ترس از افغانستان و عراق شدن ایران جدی باشد، نیاز به نیروی جانشین مستقلی است که به ضرورت، محل مبارزه اش بیرون رژیم و درون ایران و هدفش استقرار ولایت جمهور مردم بر اصول استقلال و آزادی و رشد بر میزان عدالت اجتماعی باشد. <br /><br />● در عراق و افغانستان، دو وجدان تاریخی و ملی ضعیف بوده اند و هنوز نیز هستند. نزاع های دینی و قومی از سوئی و روی آوردن به قدرت خارجی از سوی دیگر، این دو وجدان را بازهم ضعیف تر کرده است. در ایران، نخست ملاتاریا و اینک مافیاهای نظامی - مالی، وارونه رویه رژیم شاه را در پیش گرفته اند: آن رژیم برای خالی کردن ایرانیت از محتوا، از تقدم ایرانیت بر دین و مرام دم می زد و این رژیم برای خالی کردن دین از محتوا، از تقدم دین بر ایرانیت و استقلال و آزادی و حقوق انسان و رشد دم می زند. بدین قرار، هرگاه ترس از عراق و افغانستان شدن ایران جدی باشد، می باید در تقویت دو وجدان تاریخی و ملی کوشید. می باید جامعه جوان را از ویژگی های ایرانیت آگاه کرد و با این تقدم بازی و تقدم بازیهای دیگر، مبارزه کرد. مبارزه ای که در سطح جامعه ملی و برای مدتی بسیار طولانی می باید انجام بگیرد. <br />6 – مبارزه با ترسها که از مهمترین کارهای دانشگاه است، بدون ابهام زدائی ( ابهام زدائی از مقایسه صوری ایران با عراق و افغانستان، نمونه ای از ابهام زدائی هائی است که انجامشان بر عهده دانشگاه است ) به جائی نمی رسد و با وجود ترسها، جامعه به جنبش همگانی روی نمی آورد. <br />موضوع های ابهام زدائی ها، مسائل جامعه هستند. تقدم با مسائلی است که ایجاد می شوند برای این که ترس پدید آورند و آن را مزمن کنند: <br /><br />● مسئله ولایت فقیه. این مسئله را بطور پیگیر مطالعه و حاصل را با مردم ایران در میان گذاشته ام. اینک مردم ایران، با تقلب بزرگ و جنایتهای بعد از آن توسط مأموران رژیم، روبرویند. بنا براین، این پرسش پاسخ می طلبد: چرا در تمامی سامانه های سیاسی که بر اساس ولایت مطلقه یک شخص و یا یک سازمان، بنا شده اند، هریک از مأموران دولت، «ولایت مطلقه رهبر» را بکار برده اند و اینک در ایران بکار می برند؟ چرا در آلمان نازی، در ایتالیای فاشیست، در روسیه در قید رژیم استالین، چنین بود و در ایران امروز نیز چنین است؟ پاسخ اینست که دولتی که بر اصل حاکمیت یک شخص سازمان می یابد، قدرتی که هر مأمور بکار می برد، همان اختیار مطلقی است که «رهبر» دارد. زیرا مأمور دولت قائم مقام رهبر می شود و همان قدرت را بکار می برد. و از آنجا که اصل بر «بسط ید رهبر بر جان و مال و ناموس مردم» است، پس رابطه رهبر با جامعه، رابطه صاحب اختیار مطلق با مطیع مطلق است (به قول آقای مصباح یزدی). پس هر عدم اطاعتی، مخالفت با موجودیت رژیم تلقی می شود و مأمور دولت می باید قائم مقام رهبر در بکار بردن قدرت مطلق بر ضد نافرمان بگردد. <br />در برابر، دولت حقوق مدار و مردم سالار، دولتی است که، در آن، هر مقام، متناسب با مسئولیت و وظیفه خود، از اختیار برخوردار است. در اعمال قدرت از هیچ مقامی نمایندگی نمی کند. بنا بر این، خارج از قلمرو وظیفه خود و بیشتر از اختیار خود، نمی تواند عمل کند. نسبت رژیم ولایت مطلقه فقیه به رژیم دموکراسی، نسبت تضاد است و کاری جز جانشین کردن دولت ولایت مطلقه با دولت حقوق مدار و دموکرات وجود ندارد که بتوان کرد. <br /><br />● مسئله اقوام، یکی از مسائلی است که ترس تبدیل شدن ایران به افغانستان و عراق را پدید آورده است. پیش از آن، از عوامل بازسازی استبداد گشته است. مسئله را دو دسته بوجود آورده اند: توجیه کنندگان دولت مرکزی قدرتمدار و مدعیان قوم گرائی که بطور مداوم، پای قدرتهای خارجی را بمیان کشانده اند و به آنها در قلمرو حاکمیت ملی، نقش داده اند. در آغاز انقلاب، گروههای سیاسی کرد که از رژیم صدام پول و اسلحه گرفته بودند، «جنگ مسلحانه» به راه انداختند. هیأتی به سنندج رفت. به دو گروه کومله و دموکرات پیشنهاد شد: هرگاه جز خود مختاری نمی خواهید، کار را از سنندج شروع کنیم. طرحی برای انجام انتخابات در سنندج و اداره شهر توسط شورای منتخب مردم تهیه شد. این دو گروه نیز طرح را امضاء کردند. انتخابات انجام شد. از 11 عضو، از کومله دو و از حزب دموکرات یک عضو (یا بالعکس) بیشتر به شورای شهر راه نیافتند. دولت مرکزی مزاحمتی برای شورا ایجاد نکرد. اما کومله با تهدید اعضاء به استعفاء، آنها را مجبور به استعفاء کرد و خود مختاری مورد ادعای خود را از میان برد. به این هم اکتفا نکرد، پیش مرگ قشون صدام شد و «در سنندج جنگ افروزی کرد». روشی که برای مقابله بکار رفت، پاسخ دادن به نیاز مردم کرد و بی پایگاه اجتماعی کردن گروههای مسلح و مقابله با این گروه ها بود. سرعت عمل و قاطعیت سبب شد که قشون عراق نتواند از گرفتاری ارتش ایران در کردستان سود جوید. پس از آن، گروههای مسلح آماده شدند اسلحه را زمین بگذارند هرگاه به آنها تأمین داده شود، این بار، نوبت آقای خمینی شدکه تن به حل مسئله ندهد. زیرا باز سازی استبداد به ترس از تجزیه نیاز داشت. اگر امروز نیز آقای هاشمی رفسنجانی، مدعی می شود اگر ولایت فقیه نباشد ایران تجزیه می شود، دلیلی جز نیاز استبداد مافیاها به ترس از تجزیه ندارد. <br />اینک زمان آنست که مسئله راه حل بجوید: بر سه حق، حق اختلاف (در یکچند عناصر فرهنگی و مذهب و زبان ) و حق اشتراک ( برابری همه با هم در دموکراسی: یک تن یک رأی البته با لحاظ کردن عدالت اجتماعی به ترتیبی که حقی از اقلیتها ضایع نشود ) و حق صلح ملی از جمله بمعنای نبود رابطه مسلط – زیر سلطه و بنا گذاشتن بر عدم هژمونی قومی و دینی. بر این سه حق، راه حل وجود دارد و محلی نیز برای خشونت باقی نمی ماند. <br /><br />● اقتصاد کشور، اقتصاد رانت خواری است: قدرتمدارها سهم شیر را می برند. از این رو، اقتصاد را مصرف محور نگاه می دارند. برای آنکه جامعه از فقر بدرآید، اقتصاد می باید تولید محور شود و رابطه بودجه با نفت و قرضه ها، می باید جای خود را به رابطه بودجه با تولید ملی بدهد . پس شفاف کردن مسئله اقتصاد و ارائه راه حل ها، کار دیگری است بر عهده دانشگاهها و اثر مستقیم دارد بر همگانی شدن جنبش و ادامه آن تا پیروزی. <br /><br />● بحران اتمی نمی توانست بوجود آید و کشور را تحت تهدید به جنگ و تشدید مجازاتهای اقتصادی نگاه دارد اگر دانشگاهها مسئله انرژی را در حال و آینده، برای جامعه روشن می کردند. هنوز بر آنها است که این مسئله را برای مردم روشن کنند. <br /><br />● مسئله کرامت و منزلت انسان، بخصوص زنان ایران و اثر آزادی زن در رشد کشور، بیش از هر زمان دیگری نیازمند تشریح و ارائه راه حل است. <br />بازشناسی تبعیض های دینی و قومی و جنسی و ... نیز، درکاستن زور از رابطه ها که انسانها برقرار می کنند، اثر قطعی دارد. <br /><br />● جوان که می باید با حل کردن مسئله ها نظام اجتماعی را باز و تحول پذیر کند تا بتواند در جامعه صاحب نقش شود، اینک خود مسئله شده است. گریز استعدادها از کشور، بیکاری، انواع نابسامانی ها و آسیبهای اجتماعی و بکار گرفتن جوان در دستگاه اداری و سازمانهای سرکوب و... مسائلی هستند که دانشگاهها می باید بدانها بپردازند. <br />بسیار مسائل دیگر وجود دارند، دانشگاه، وقتی دانشگاه می شود که کلاس های درس محل طرح مسائل و پیشنهاد راه حل ها و نقد آنها بگردد. نه تنها در علوم اجتماعی (اقتصاد، سیاست، جامعه شناسی و...) که در علوم طبیعی ( فیزیک، شیمی، پزشکی ...) می باید ابتکار و ابداع و خلق را روش کرد. می باید روش توجیه را رها کرد و به قطع رابطه دانش ها که تدریس می شوند با مسائل ایران و جهان، پایان بخشید. <br /><br />پرسش دوم: راه حل هاشمی رفسنجانی و پایان رسالت «جنبش سبز»::<br /><br />آیا بنظر شما با اجرا وتحقق سناریوی رفسنجانی بهدف گذر از بحران، بقیمت حذف ویا قربانی کردن احمدی نژاد وباند نظامی وامنیتی اش (باستثنای رهبری وبیت اش) ازیکسو وانصراف موسوی از حق ریاست جمهوری ودست کشیدن اصلاح طلبان از خواسته های کنونی شان ازسوی دیگر، عمر ورسالت تاریخی "جنبش سبز "پایان می یابد؟ <br /><br />پاسخ به پرسش دوم: اگر دعوا بر سر لحاف قدرت باشد:<br /><br />در پاسخ به این پرسش، یاد آور می شود که بنا بر خبرهای منتشره، یک گروه از «اصول گرایان» مشغول تهیه طرحی برای حل بحرانی هستند که رژیم در درون خود، با آن روبرو است. آقای هاشمی رفسنجانی در «مجلس خبرگان» از اشتغال این گروه به این کار، سخن گفته است. پس از آن، اسامی اعضای گروه معلوم گشته اند و گفته شده است این گروه، با اطلاع آقای خامنه ای دارد فعالیت می کند. اما: <br />1 – احتمال سازشی از این نوع بسیار ضعیف است. زیرا اولا  با طبیعت رژیمی نمی خواند که از آغاز تا امروز، کارش تقسیم به دو و حذف یکی از دو بوده است و اینک، علائم مرگ را آشکارتر نشان می دهد. و ثانیا ، بمعنای از پا در آمدن رژیم زیر فشار جنبش مردم است. در این صورت، جنبش تا کامل کردن پیروزی ادامه می یابد و انقلاب ایران به هدف خود که استقرار ولایت جمهور مردم است، می رسد. <br />2 - هرگاه راه حل در تقسیم قدرت میان هاشمی رفسنجانی (به نمایندگی از ملاتاریا یا روحانیان قدرتمدار و مافیاهای غیر نظامی ) و خامنه ای (به نمایندگی مافیاهای نظامی – مالی)، ناچیز شود، بر مردم ایران معلوم می شود که دعوا بر سر «لحاف قدرت» بوده است. جنبش را مردم کرده اند و بخشی از فعالان سیاسی وجوانان هستند که قربانی شده اند و قدرت است که میان دو طرف تقسیم شده است. <br />احتمال این تقسیم قدرت، باتوجه به دینامیک قدرت نیز بسیار ضعیف است. با این وجود، این امر که در درون رژیم، برای رفع بحران تلاش می شود، خود می گوید که جنبش مردم رهبری درخور خود را نیافته است. دو طرف در درون رژیم هستند و یک طرف می خواهد از جنبش مردم در بدست آوردن سهمی از قدرت استفاده کند. بدیهی است که 3 – چنین معامله ای، طرفی را مغبون می کند که جنبش مردم را بکار سهم خواهی از قدرت برده است. مردم بدو پشت می کنند و با پشت کردن مردم، سهم از قدرت را هنوز ناگرفته، از دست خواهد داد. <br />برای آنکه جنبش مردم وسیله زد و بند در رژیم نشود، هم می باید محل آن روشن شود و هم هدف آن. محل طبیعی آن بیرون از رژیم و درون ایران است و هدف آن، جانشین کردن ولایت جمهور مردم بجای ولایت فقیه است. <br />4 - چنین معامله ای بر فرض انجام، مشکل بر مشکل رژیم می افزاید. توضیح این که ولایت مطلقه فقیه بر جای خود می ماند و تقابل دو طرف معامله، رژیم را فلج تر از آنچه هست می کند. مسائلی را که کشور بدانها مبتلا است، پیچیده تر و خطرهایی که رژیم کشور را با آنها روبرو کرده است، بزرگ تر می شوند. از این رو، راه حلی که می ماند، جنبش مردم برای استقرار ولایت جمهور مردم است. <br />5 – این امر که در درون رژیم گروه و بسا گروه هائی مشغول فعالیتند که «کشور را از وضعیت خطرناکی رها کنند که در آنست»، ما را از این واقعیت آگاه می کند که کودتاچیان (مافیاهای نظامی – مالی و «بیت » خامنه ای)، برغم سرکوب سبعانه، نتوانسته اند خود را حتی به بخش دیگر رژیم تحمیل کنند. اما اگر در تحمیل خود با بخش دیگر ناتوان شده اند، بخاطر جنبش مردم کشور است. بخش کودتاکننده بهیچ رو نمی خواهد قدرت را با بخش دیگر تقسیم کند. حتی در محدوده خود، بکار تصفیه حساب و تسویه است (این امر که طرفداران آقای احمدی نژاد مشغول زدن زیرآب آقای لاریجانی هستند و...). چرا که می داند قطعی شدن شکست کودتا، بمعنای پایان عمر سیاسیش هم در سطح رژیم و هم در سطح جامعه ملی است. پس تا بتواند تن به معامله نمی دهد. آقای خامنه ای نیز، بلحاظ آنکه سردستگی کودتاچیان را پذیرفته است، در موقعیتی نیست که در معامله ای شرکت کند که او را از حمایت مافیاهای نظامی – مالی محروم می کند و، در همان حال، عامل آغاز پایان ولایت مطلقه فقیه می شود. زیرا، می باید بپذیرد که اختیارات او محدود است و... <br />6 – دو امری که می باید هشیار بود تا وقوع نیابند، یکی جبهه معترض به انتخابات را گرفتار نزاع داخلی کردن و دیگری این جبهه را به نزاع با خط استقلال و آزادی برانگیختن هستند. هدف محاکمه های نمایشی – فرمایشی ایجاد این نزاع بود و هدف از اظهارات سران سپاه و سخنگویان دولت کودتا نیز ایجاد این دو نزاع است. سازش و آشتی میان دو طرف رژیم نیز، همین هدف را تعقیب می کند. سخنان اخیر آقای هاشمی رفسنجانی حاکی از اینست که قرار بر استفاده از او در ضربه سخت وارد کردن بر جبهه معترض است. <br />بدین قرار، چه سازش دو طرف رژیم ممکن باشد و انجام بگیرد و خواه ممکن نباشد و انجام نگیرد، راه حل، ادامه جنبش همگانی تا پیروزی است.</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-4879928253263076700?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-23136199552656529702009-10-12T05:58:00.000-07:002009-10-12T05:59:35.019-07:00<object width="425" height="344"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/v/gcal4HfqV-Q&hl=en&fs=1"></param><param name="allowFullScreen" value="true"></param><param name="allowscriptaccess" value="always"></param><embed src="http://www.youtube.com/v/gcal4HfqV-Q&hl=en&fs=1" type="application/x-shockwave-flash" width="425" height="344" allowscriptaccess="always" allowfullscreen="true"></embed></object><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-2313619955265652970?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-88897690572361723672009-10-06T12:06:00.000-07:002009-10-06T12:07:11.411-07:00<object width="384" height="313"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/v/6LZoi-za51o&hl=en&fs=1"></param><param name="allowFullScreen" value="true"></param><param name="allowscriptaccess" value="always"></param><embed src="http://www.youtube.com/v/6LZoi-za51o&hl=en&fs=1" type="application/x-shockwave-flash" width="384" height="313" allowscriptaccess="always" allowfullscreen="true"></embed></object><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-8889769057236172367?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-15200330680089403072009-09-17T13:25:00.000-07:002009-09-17T13:40:26.824-07:00<object width="425" height="344"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/v/cRTgMXB0NLE&color1=0xb1b1b1&color2=0xcfcfcf&hl=de&feature=player_embedded&fs=1"></param><param name="allowFullScreen" value="true"></param><param name="allowScriptAccess" value="always"></param><embed src="http://www.youtube.com/v/cRTgMXB0NLE&color1=0xb1b1b1&color2=0xcfcfcf&hl=de&feature=player_embedded&fs=1" type="application/x-shockwave-flash" allowfullscreen="true" allowScriptAccess="always" width="425" height="344"></embed></object><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-1520033068008940307?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-89777161824341575272009-09-17T12:23:00.000-07:002009-09-17T12:37:31.404-07:00<object width="425" height="344"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/v/BYIUVo6SOlU&color1=0xb1b1b1&color2=0xcfcfcf&hl=de&feature=player_embedded&fs=1"></param><param name="allowFullScreen" value="true"></param><param name="allowScriptAccess" value="always"></param><embed src="http://www.youtube.com/v/BYIUVo6SOlU&color1=0xb1b1b1&color2=0xcfcfcf&hl=de&feature=player_embedded&fs=1" type="application/x-shockwave-flash" allowfullscreen="true" allowScriptAccess="always" width="425" height="344"></embed></object><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-8977716182434157527?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-90919280507692086732009-09-14T13:41:00.000-07:002009-09-14T13:47:08.287-07:00<a href='http://www.zamahang.com/podcast/2009/20090912_Nikan_BaniSadr.mp3'><img src='http://zamaaneh.com/pictures-new/musicicon.jpg'></img></a><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-9091928050769208673?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-41745570111174995652009-08-31T08:01:00.000-07:002009-08-31T11:29:06.424-07:00<object width="425" height="344"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/v/-U-NnUpsPD8&hl=en&fs=1"></param><param name="allowFullScreen" value="true"></param><param name="allowscriptaccess" value="always"></param><embed src="http://www.youtube.com/v/-U-NnUpsPD8&hl=en&fs=1" type="application/x-shockwave-flash" width="425" height="344" allowscriptaccess="always" allowfullscreen="true"></embed></object><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-4174557011117499565?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-14467800428383286592009-08-22T04:49:00.000-07:002009-08-22T04:52:30.648-07:00<object width="425" height="344"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/v/hio92NdOrAc&hl=en&fs=1&rel=0"></param><param name="allowFullScreen" value="true"></param><param name="allowscriptaccess" value="always"></param><embed src="http://www.youtube.com/v/hio92NdOrAc&hl=en&fs=1&rel=0" type="application/x-shockwave-flash" allowscriptaccess="always" allowfullscreen="true" width="425" height="344"></embed></object><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-1446780042838328659?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-53775360091007076772009-08-07T22:07:00.000-07:002009-08-07T22:11:02.977-07:00<p dir="rtl" align="right"><br />عقل خامنه ای با کاری که رژیم در مورد انتخابات اخیر انجام داده است تا حدی که به آن خودکشی سیاسی می توان نام نهاد یکی از پرسشهای مکرری که مطرح است این است که آیا اصلاً عقل آقای خامنه ای کار می کند؟ وی چگونه می اندیشد که به خود اجازه می دهد این چنین بی پروا و خشونت ورزانه به حقوق و کرامت فردی و جمعی ایرانیان بتازد؟ او با چه عقلی به پشتیبانی تمام عیار از یکی از ابلهانه ترین و عقب مانده ترین دولتهای تاریخ ایران، دولت احمدی نژاد، برخاسته به گونه ای که در این همدلی اش با آقای احمدی نژاد در سخنان نماز جمعه کار را به آنجا می کشاند که به ملت ایران اعلام جنگ می دهد؟ این نوشتار تلاش دارد با شرحه شرحه کردن سخنان معروف آقای خامنه ای در نماز جمعه پس از انتخابات تصویری از نوع عقل وی به دست آورد.<br />سخن من دو بخش دارد. نخست به سرفصل های صحبت های آقای خامنه ای می پردازم و پس از آنکه یک به یک ضد و نقیض گویی های وی در این سخنان را فهرست کردیم، آنگاه در بخش دوم بررسی خواهیم کرد که در پشت این سخنان چه اندیشه راهنمایی وجود دارد. پرسش اصلی در این بخش از نوشتار این است که این اندیشه راهنما آیا نمایانگر مرگ کامل تز ولایت فقیه در عرصه عمومی ایران نیست؟ به عبارت دیگر، بررسی بیان آقای خامنه ای و آقتابی کردن تناقض گویی های وی کمک می کند که بگوییم چگونه اندیشه راهنمای رژیم در خشونت عریان از خود بیگانه شده است و این به نوبه خود بهترین گزارشگر از ورود رژیم به مرحله خودویرانی نهایی است.<br />ضد و نقیض گویی ها<br /><br />ابتدا ضد و نقیض گویی های اصلی خامنه ای در باب انتخابات را در دوازده مورد بررسی می کنیم؛<br />1. شاید نیازی به تکرار این قاعده شناخته شده در نظریه های راجع به قدرت نباشد که وجود و گسترش تضاد در مرکز قدرت از گویاترین علامت های مرگ یک حکومت است. در جریان مناظره های نامزدها و سپس نامه هاشمی رفسنجانی و جواب با تاخیر خامنه ای در نماز جمعه، این وضعیت تضادآمیز در مرکز قدرت به خوبی روشن شد و بر همگان معلوم گشت که تضاد در مرکز رژیم است هرچند نام آن را تضاد خانوادگی بگذارند. جالب است بدانیم که تضاد امروز میان هاشمی و خامنه ای تضاد میان دو نفری است که بیست و هشت سال پیش و در خرداد 60 –همانگونه که که آقای هاشمی در نامه خود نوشته است- در کنار هم علیه منتخب مردم ایران کودتا کردند. رفسنجانی در این نامه، رفیق آن روز خود را می ترساند که ورای این رژیم، رای و خواست جمهور مردم ایران است، یعنی حاکمیت ملی است، یعنی رای مردم است، یعنی نبود رژیم. اما خامنه ای در نماز جمعه همین مسئله را ضد و نقیض وار توضیح می دهد؛ او اول تضاد میان خود و هاشمی را نفی می کند و لی بلافاصله از روی یاداشتش اعلام می کند که بین من و هاشمی البته اختلاف وجود دارد و زیاد هم است ولی میان من و آقای احمدی نژاد نزدیکی فکری وجود دارد. این اعتراف صریح خامنه ای همه آن نمایشهایی را که رژیم طی این سالهای دراز برگزار کرده بود که گویا در محور و نقطه محوری این رژیم، بنا بر همکاری و همفکری است، نقض می کند. به نظر می رسد عقل خامنه ای از درک این ضد و نقیض گویی عاجز است و لذا به گونه ای سخن می گوید که گویی همه چیز در عین انسجام دارد پیش می رود.<br />2. آقای خامنه ای می گوید: خوب حالا برای این که رفع شبهه بشود بعضی از صندوقها را می شود دوباره شمرد و او از شورای نگهبان خواسته است که این کار را بکند ولی در همان حال می گوید در این انتخابات چهل میلیون رای داده اند و بهترین انتخابات بوده است و حالا ممکن است در ده هزار یا صد هزار یا یک میلیون ممکن است تقلب صورت گرفته باشد. او خود که از بزرگی تقلب خوب خبر دار است فورا می پرسد مگر می شود یازده میلیون تقلب داشت؟ یاد گوبلز به خیر که می گفت دروغ را آن قدر بزرگ بگو که هیچ کس شک نکند که راست است. ظاهرا این قدر به عقل خامنه ای نمی رسد که اگر شما به شورای نگهبان گفته اید که بررسی کند، چرا خودتان تنها چند ساعت از آغاز رای شماری نگذشته آن را با اطلاعیه رسمی تایید می کنید و به آقای احمدی نژاد تبریک می گویید؟ لااقل عقل شما باید این میزان توان می داشت که به شما می گفت اندکی صبر تا شورای نگهبان رسیدگی کند و ببینیم که اوضاع چه خبر است؟ با توجه به اینکه از قبل هم معلوم بود که با این وضع که شما شورای نگهبان را ساخته اید و آن را در وضعی قرار داده اید که با این نتیجه ممکن هم نبود بگوید که در این انتخابات تقلبی بوده است، ولی چرا این همه تعجیل! به نظر من این چنین سخنانی را فقط می توان محصول یک عقل مریض و تناقض گویی دانست که از یک سو می گوید و دستور می دهد قرار است به شکایتها بررسی شود و در جا می گوید که نه خیر انتخابات درست برگزار شده است و باید همه تمکین کنند.<br />3. توصیف حضور مردم پیش و پس از انتخابات هم نزد خامنه ای شنیدنی است. تا بیست و دوم خرداد حضور مردم لازم بود، حماسه بود، متنوع بود، خیلی عالی بود، اما از صبح شنبه حضور مردم در خیابان ها می شود جرم و اغتشاش و مستحق وحشیانه ترین برخوردها. از این عقل پرتناقض تر می توان پیدا کرد؟<br />4. آقای خامنه ای در صحبتهای خود ابتدا اعلام می کند که هر چهار نامزد متعلق به نظام هستند. آقای موسوی که نخست وزیر اینجانب بوده است، آقای رضایی که فرمانده کل سپاه بوده است، آقای احمدی نژاد که رییس جمهور محبوب است و آقای کروبی هم که رئیس مجلس بوده است. پس هر کس به اینها رای داده است به نظام رای داده است. نتیجه اینکه چهل میلیون به نظام رای داده اند. اما فورا می رسد به بخش تهدید و اعلام می کند اگر کسی به نتیجه انتخابات اعتراض کند، با او برخورد می شود. سوال این است که اگر در میزان عقل شما این چهار تن همه از رژیم و از نظام هستند، چگونه است که اگر طرفداران یکی از آنها اعتراض کند، با آنها با لوله تفنگ و باتوم برخورد می شود؟ این چه عقلی است که میان حکم آن به درون نظام یا خارج نظام بودن کسی فقط یک شب فاصله است؟ بر چه مبنایی کسی که تا امروز درون نظام است از فردا با یک اعتراض ساده مدنی ضد نظام می شود؟ چرا عقل شما در آغاز صلاحیت آنها را تایید کرد؟<br />5. خطبه خوانی آقای خامنه ای در باره ربط اعتراض مردم به نتایج انتخابات به مداخله خارجی یا به تعبیر معروف خود وی، دشمن، نیز مثل همیشه بازگو می شود. او بی هیچ استدلالی این جنبش همگانی را به خارج منتسب می کند که البته این بار خبیت تر از همه هم انگلیس است. این سوال مطرح است که چرا انگلیس باید خیبیت تر از همه باشد؟‌ شاید به لحاظ اینکه رادیو و تلویزیون بی بی سی در طول این مدت از نامزدی آقای میرحسین موسوی حمایت کرده است، و چون آقای خامنه ای می خواست که احمدی نژاد را از صندوق بیرون بیاورد، در نتیجه بی بی سی از آنجا که به نفع موسوی اخبار را منعکس کرده است، خبیث تر از همه معرفی می شود. اما در خصوص سایر کشورها به خصوص امریکا، آقای خامنه ای نتوانست بهانه مناسب را پیدا کند. چون آقای اوباما هوشمندانه گفت که ما کاری به کار مردم ایران نداریم و هر کاری که خودشان می خواهند باید انجام دهند. صحیح هم همین است که اوباما اعلان کرده است و قدرتهای خارجی نباید خود را در جنبش مردم ایران دخالت دهند و باید برای این استبداد بهانه نسازند. ضد و نقیض گویی عقل خامنه ای را وقتی می توان خوب دید که بدانیم از جهت روسیه و ونزوئلا و حزب الله لینان مداخله خوب است، چون روسیه قبل از این که نتیجه انتخابات مشخص بشود، به آقای احمدی نژاد تبریک گفته است و ونزوئلا نیز همین کار را کرد و قبل از اعلام نتیجه و تایید انتخابات به آقای احمدی نژاد تبریک گفت. خوب اگر مداخله خارجی بد است چرا اقدام این کشورهای اخیر مداخله محسوب نمی شود؟ چون بر اساس عقل خامنه ای اگر مداخله به نفع آقای احمدی نژاد باشد،‌ مهم نیست اما اگر بر خلاف آقای احمدی نژاد باشد، مداخله بیگانگان محسوب می شود و خبیث محسوب می شود.<br />6. خامنه ای ضمن اینکه گفت که مردم 40 میلیون رای داده اند و با معجزه الهی حماسه آفریده اند، در همان حال به مردم اعلان جنگ می دهد که اگر بیایند بیرون با آنها برخورد می شود و مسئولیت هر گونه کشته شدن و زخمی شدن نیز خود آنها هستند نه این رژیم که به روی مردم شلیک می کند. بر اساس این عقل معیوب اگر هم الان کسی نتیجه بگیرد که پس همه آنهایی هم که در دوره شاه از خانه های خود بیرون آمدند و علیه شاه شعار دادند و کشته و زخمی شدند، مقصر نه رژیم شاه که آقای خمینی و خود مردم اند، بیراه نگفته است! اگر مردم مسئول کشته شده خودشان هستند پس چگونه کشته شدگان دوره انقلاب شهید و قهرمان محسوب می شوند؟<br />7. خشونت و باز هم خشونت قافیه اصلی سخنان آقای خامنه ای است. از اول این سخنرانی نماز جمعه تا روضه آخر آن مملو از عبارات خشن و تهدیدآمیز و پرخاشگرانه است:‌ جایی تهدید می کند، جایی تحقیر، جایی می گوید قبول نمی کنم، جایی می گوید حکم می کنم و... در همان حال که خود سخنرانی او سرشار از استرس و خشونت است اعلام می کند که مقصر این خشونتها خود مردم هستند. حتی راجع به کسانی که از نظر او جزو بدنه نظام هستند نیز سخنان محبت آمیز نگفت. مثلا راجع به آقای هاشمی سخن گفت اما سخن محبت امیز نگفت. وقتی که از هاشمی صحبت می کرد مقام و شأن او را کم کم تنزل داد تا اینکه او را زیر دست آقای احمدی نژاد قرار داد. لحن او نسبت به افراد تحقیر امیز و خشن بود.<br />از دید او مقصر حمله به دختران و پسران جوانی که می پرسند رایشان کجا رفت خود آنها هستند. در چنین فضایی از خشونت بینی روشن است عقل نمی تواند به این اصل بدیهی حقوقی اذعان کند که وفتی لباس شخصی و بسیجی و پاسدار مسلح به انواع وسائل سرکوب کسی را می کشد یا مجروح می کند که یا مهر سکوت بر لب راه می رود یا حداکثر شعار می دهد، مقصر کیست. از دید این عقل این خود مردم هستند که مقصر هستند.<br />8. آقای خامنه ای گفت که مگر می شود یازده میلیون تقلب کرد؟ خود آقای خامنه ای هم رای داده است. اگر از این آقا بپرسند که چه مدت زمان صرف شد که شما رای دادید شاید بفهمد که دارد چگونه متقلبانه حرف می زند. دیروز که خبرنگار اشپیگل با من مصاحبه می کرد از او پرسیدم که برای شما که سابقه طولانی هم در رای دادن دارید، برای اینکه یک آلمانی رای بدهد چه مدت زمان صرف می کند؟ گفت: سه دقیقه. حالا ما فرض می کنیم که در ایران با همه اشکالات هر دقیقه یک نفر رای داده باشد. بر این اساس و با یک حساب ساده ریاصی با احتساب 32000 صندوق ثابت و 13 ساعت هم زمان رای گیری (البته به طور متوسط چون در برخی شهرها 14 ساعت بوده است و در بسیاری جاها هم 10 ساعت و در بعضی جاها همان 13 ساعت) با حاصل ضرب این دو عدد در هم، برای هر دقیقه رای دادن، نتیجه می شود بیست و چهار میلیون و چهارصد رای. حالا اگر آن چهارده هزار صندوق رای سیار هم به این موارد اضافه شود (‌بر اساس هر سه دقیقه یک رای که می شود دو میلیون و شش صد هزار رای) جمع کل ارا میشود بیست و شش میلیون و هشتصد هزار رای. البته من از دوستان هم خواستم که در عمل نیز این کار را انجام دهند و بروند زمان محاسبه شده را اعلام کنند. آنها بیشتر از یک دقیقه را اعلام کردند. تازه این یکی از انواع تقلبهاست. خوب است بدانیم که در فرانسه برای چهل میلیون رای و 12 ساعت هم زمان برای رای دادن، شصت و شش هزار و هشتصد حوزه رای گیری (نه صندوق رای) تعبیه می کنند. غیر ممکن است که در ایران مردم توانسته باشند در ان مدت زمان این اندازه (یعنی سی و نه میلیون) رای داده باشند. به بیان دیگر دوازده میلیون و دویست هزار رای از این مقدار رای تقلبی به نام آقای احمدی نژاد به صندوقها ریخته شده است. یکی از اشکالات آقای موسوی نیزهمین تعیین میزان واقعی رای بوده است. نه این که مردم نمی خواستند رای بدهند بلکه در بسیاری از جاها صف هم بوده است، بلکه رای نمی گرفتند. بعد هم که زمان رای تمدید شد رای از مردم نمی گرفتند تا دستشان باز باشد که به نفع آقای احمدی نژاد و طبق خواسته آقای خامنه ای به صندوقها رای اضافه کنند. اصلا شانزده هزار از صندوق های رای در اختیار سپاه بوده است تا این کار راحت تر انجام شود. در خصوص آن چهار ده هزار صندوق رای سیار کنترل وجود نداشته است. ان قضیه کد را هم که اطلاع دارید که اگر به رقم آقای موسوی یک چهار اضافه می شد رای به نفع آقای احمدی ثبت می شد. با این تقلبات آقای خامنه ای اعلام می کند که مردم چهل میلیون به رژیم رای داده اند. می توان پرسید اگر یازده میلیون رای تقلبی نبود چطور مردم از میدان آزادی تا میدان انقلاب راهپیمایی ملیونی کردند؟ چرا این مسئله از این طرف اتفاق نیافتاد؟‌<br />9. طبق این سخنرانی آقای خامنه ای به کلی از واقعیت جامعه ایرانی جدا افتاده است. یک دنیای مجازی برای خودش ساخته است و یا محافل بولتن نویس برای او ساخته اند که در نتیجه آن او واقعیت را نمی بیند. وقتی رابطه عقل با واقعیت بریده می شود محصول کار ذهن اوهام می شود. در بیست و هشت سال پیش وقتی آقای خمینی در بیست و پنجم خرداد 1360 در جواب پیشنهاد رفراندم اینجانب گفت:" اگر سی وپنج ملیون هم بگویند بله من می گویم نه"، او واقعیت را می دید و با این جمله در واقع اذعان داشت که در صورت قبول رفراندوم مردم با او مخالفت خواهند کرد. ولی این آقای خامنه ای اصلا واقعیت را نمی بیند. حالا ادعا می کند که این انتخابات عالی و خوب بود و چهل میلیون در آن شرکت کردند. اما به چه دلیل؟ وقتی عقل سالم است دلیل را در خود موضوع می جوید، یعنی دلیل سلامت باید در خود انتخابات باشد. خوب اگر این انتخابات به گونه ای سالم بوده است بود که شما می‌گویید دیگر لزومی نداشت که شما و تمام وابستگان تشریف بیاورید و از این انتخابات دفاع کنید. مُشک آن است که خود ببوید. این انتخابات اگر صحیح بود، چرا این همه سراسیمه شدید و چرا به این شدت به سانسور و سرکوب متوسل شده اید؟ اگر صحیح بود بر عکس لازم بود همه مخالفان و هر چه اصحاب رسانه مخالف را دعوت می کردید تا نظارت می کردند و خود قبول می کردند تا احتیاجی نبود که شما تشریف بیاورید و با تهدید و ارعاب از آن دفاع کنید. اگر توجه کنید نه تنها در این انتخابات بلکه در تمام مواردی که این آقا مطرح می کند،‌ دلیل در خود موضوع نیست بلکه در فرمایشات این آقا است. به چه دلیل معترضان باید سکوت کنند؟ ‌چون ایشان می فرمایند نه به این خاطر که آنها حق دارند. چون امر این اقا است. به چه دلیل باید روزنامه ها در فردای روز انتخابات همگی سانسور شوند؟ زیرا آقا گفته است انتخابات سالم بوده است و...<br />با این اوصاف باید گفت او تماما گرفتار دنیای مجازی شده است. حال با این عقلش، چه وقت صدای انقلاب را خواهد شنید خدا می داند.<br />10. آقای خامنه ای در پایان خطبه های نماز جمعه روضه هم خواند. این آقای خامنه ای که در اوایل انقلاب روضه خوان بود حالا شده است مرجع تقلید و بالاتر از آن ولی مطلق فقیه یا به زبان هوادارانش ولی امر کل مسلمانان جهان. ولی خوب یادش نرفته که روضه خوان بوده لذا برای مردم روضه هم خواند. این بخش از کارش روایتگر فساد عقلی بیشتری نزد اوست. یعنی عقل دینی سنتی اش و خداشناسی اش هم معیوب است. شما توجه کنید که شیعه به طور سنتی می گوید امام زمان می آید تا دنیا را پر از عدل و داد کند و یک زندگی شاد و خوب و پر از عدل و داد و صلح عمومی وآرامش به جهان عرضه کند. حالا آقای خامنه ای خطاب به امام زمان چه می گوید؟ ‌می گوید: ‌من یک جان و یک تن علیل دارم که تقدیم شما می کنم. همین جا مساله مرگ را مطرح می کند و می گوید که یک آبرویی هم دارد که آن را هم تقدیم می کند. ما متوجه نشدیم که این خدا و این امام زمانی که این ها ساخته اند با آبروی مردم چه کار دارند؟ چرا آدم برای خدمت به اینها باید از آبرویش بگذرد؟ ‌اگر مخاطب یک دیکتاتور بود، یک هیتلری بود، یک موسولینی ای بود باز می شد فهمید که چرا باید از آبرو و حیثیت مایه گذاشت. اما در برابر خدا و امام معصوم چرا انسان باید از آبرویش بگذرد؟ انسان اگر برای خدا کاری را انجام دهد تازه آبرو به دست می آورد نه این که آبرویش را از دست بدهد. تنها کسانی که طرز فکر خشونت دارند به دنبال چنین روضه هایی شروع می کنند به گریه کردن. خلاصه در همین روضه چیزی از انسانیت، مهر و محبت و امید واری دیده نمی شود.<br />11. آقای خامنه ای می گوید فصل الخطاب قانون است و او می خواهد جلوی زور بایستد. اما باید از او پرسید قانون از نظر شما چیست؟ اصل 27 برای مثال نص صریح قانون است. آیا این اصل مورد نظر است؟ معلوم است که نه. شما اگر دغدغه قانون خودتان را هم داشتید حداقل صبر می کردید که شورای نگهبان که گماشته خود شماست انتخابات را تایید می کرد بعد شما ان را تایید می کردید. اما شما می دانستید که شورای نگهبان از پس این کار بر نمی آید و لذا خودتان آمدید وسط میدان به این خیال که پس از فرمایشات جنابعالی، آن دو سه نامزد دیگر پس از این جرات نمی کنند اعتراض کنند. غافل از اینکه این مردم هستند که اعتراض می کنند. شما فکر اینجا را دیگر نکرده بودید. این جنبش همگانی را ندیده بودید. زمانی آقای ریشهری می گفت که حفظ نظام، مصلحت اول است. این آقای خامنه ای هم دیروز به نامزدهای معترض همین حرف را می گفت که خود را در مقابل نظام قرار ندهید و گفت که اینهایی که اعتراض می کنند اعتراضشان به انتخابات نیست بلکه اعتراضشان به نظام محسوب می شود.<br />پس قانون می شود هر انچه آقا به عقلش برسد. نظام هم یعنی من. دعوای قانونگرایی از کسی که مدعی ولایت مطلقه است از آن دسته طنزهای تاریخی است که تکرارش جز توهین به شعور مخاطبان چیز دیگری نیست. با این عقلی که نزد آقای خامنه ای است سخت است به او فهماند که آقای محترم، این قانون که شما بر مبنای ولایت فقیه نوشته اید و بنا بر تفسیر شورای نگهبانی که منصوب خودتان است به خودتان در تفسیر آن اختیار مطلق داده اید و حکم شما مقدم بر هر چیزی است، دیگر فصل الخطاب بودن قانون به چه معناست؟ در کدام نظام حقوقی امروزی بر این سازوکار، حاکمیت قانون می توان نام نهاد؟ آیا قانون گفته که بسیجی و سپاهی بگذارید تو شهرها و روستاها تا برای آقای احمدی نژاد تبلیغ کنند؟‌ آیا این قانون است که ناظر و مجری خود هوادار پروپاقرص یکی از نامزدها باشند؟ پس لطفا این قدر با مفاهیم حقوقی بازی نکن، یک کلام بگو قانون تو هستی و ذهنیتت بریده از واقعیت است. لویی چهاردهم هم می گفت که دولت من هستم. حالا قانون خود آقای خامنه ای است. اما هنوز داستان ادامه دارد. اما ای کاش این آقا صراحتا می گفت که خودش قانون است تا خیال همه راحت می شد چرا که ایشان مطابق تفسیر منصوبان خویش در شورای نگبهان فوق قانون هستند.<br />اما مطالعه نحوه دگردیسی عقل در پرتو قدرتمداری نیز خود حکایت جالبی است. فراموش نکنیم که آقای خمینی در اواخر عمرش به همین آقای خامنه ای نامه نوشت و گفت که معلوم می شود که شما ولایت مطلقه را قبول ندارید. ولایت مطلقه از احکام اولیه است و می تواند احکام دین را به حال تعلیق در آورد. آقای آذری قمی هم نوشت که حتی می توان توحید را هم تعطیل کرد و خدا را فرستاد مرخصی. طوری شد که مرحوم بازرگان نامه نوشت که لطفا خدا را از این احکام خود معاف کنید و ذات حق را در دایره ولایت فقیه خودتان نیاورید.<br />12. و بالاخره، دوگانگی میان این عقل وی و درک تمام ملت. در دید او هر کسی که مخالف اوست دشمن اوست. همین کسانی که دیروز پای صندوقهای رای بودند امروز می شوند ماموران خارجی و گماشتگان شیطان. این تضاد درک او را از واقعیتی که مردم و حقوقشان است عاجز کرده است.<br />این تناقضات به ما خاطرنشان می کند که این مرامی که این آقا در پیش گرفته است و به نام اسلام برای خود ولایت مطلقه قائل است، چیزی از اسلام- حتی اسلام فقهی و حوزوی خودشان- را در خود ندارد. چرا که دروغ که از بزرگترین گناهان است در این مرام روا داشته می شود، تقلب و زورگویی که از بزرگترین گناهان است به امر واجب تبدیل می شود، کشتن انسان ها، غارت اموال مردم و آتش زدن اماکن همه از امور واجب شمرده می شوند. اتفاقا گفته شده که اغلب بانکهایی که آتش زده اند، بانکهای خصوصی است و جوری این کار را کرده اند که وانمود کنند که این کارها کار مردم بوده است. به رغم همه اینها الان این آقا آمده و چشم در چشم مردم دروغ می گوید به گونه ای که گویی مردم خود به جان خویش و خانه و دارایی و حتی فرزندان خویش افتاده اند و دارند اموال شخصی خود را شبانه تخریب می کنند.<br />سیر تحول بیان راهنمای جمهوری اسلامی<br /><br />حال با شناختی که از ابعاد عقل آقای خامنه ای به دست آورده ایم، می توانیم بپذیریم که اندیشه راهنمای وی که فعلا به عنوان اندیشه راهنمای نظام هم تبلیغ می شود در چه وضعی است. با توجه به اینکه انقلاب 57 در یک فضای آزادیخواهانه رخ داد و گفتمانی که دست کم از سوی آقای خمینی در پاریس ارائه شد یک گفتمان مبتنی بر اصول استقلال و آزادی بود، جا دارد بپرسیم با توسعه ولایت مطلقه فقیه، بر سر اصول انقلاب 57 چه آمده است؟ و از خود بیگانه شدن بیان راهنمای رژیم در خشونت و فریب و تقلب عریان چگونه روی داده است که اکنون همگان مات و مبهوتند که چرا از سوی رهبر به مردم اعلان جنگ داده می شود؟ با تحلیل این مسئله می توانیم بدانیم که ما با چه واقعیتی روبرو هستیم و چه کار می توانیم و باید انجام دهیم.<br />1. از ولایت با جمهور مر دم است تا ولایت فقیه<br />آقای خمینی در نوفل لوشاتو که بود در مصاحبه با نشریه آلمانی اشپیگل، و در پاسخ به این سوال که بعد از شاه حاکمیت از آن کیست، گفت ولایت از آنِ جمهور مردم است. بعد که آقای خمینی مقام سخنگویی انقلاب را به مقام قدرت برای خود تبدیل کرد آرام آرام شروع کرد به تغییر روش؛ ‌از نظارت فقیه شروع شد تا رسید به ولایت مطلقه فقیه. بعد هم یک هیاتی را مامور کرد که در قانون اساسی بازبینی کنند و اختیارات ولی مطلقه را وارد قانون کردند و یازده اختیار به ایشان دادند. حالا که آقای خامنه ای گفته است قانون فصل الخطاب است باید به این روند توجه داشته باشیم. در خود این تحول یک تناقض بزرگ وجود دارد؛ اختیاراتی در قانون برای ولی فقیه تعبیه شده است که فوق قانون است. به عنوان مثال در مجلس ششم که خواستند طرح مطبوعات را تهیه کنند، او یک حکمی صادر کرد و همین آقای کروبی آن را خواند و گفت که این حکم حکومتی است و بالاتر از قانون. بعد هم شورای نگهبان اعلان کرد که اختیارات ولی فقیه که درقانون امده است،‌ کف اختیارات ولی فقیه است. به بیان دیگر، سقفش جایی است که خدا هم آن اختیارات را ندارد چرا که خدا اختیار زورگویی ندارد اما ولی فقیه این اختیار را دارد. این تغییر اصل اساسی این رژیم – یعنی اصل ولایت فقیه – به ما می‌گوید که در چهارچوب همین قانون هم عمل نمی شود بلکه می خواهند که اضافه بر قانون هر گونه زورگویی را جامه عمل بپوشانند. این انتخابات یکی از آن موارد است و البته ده ها نمونه آن را پیش از این دیده ایم.<br />در آغاز انقلاب که ما در نوفل لوشاتو بودیم بیان راهنمایی که برای اسلام مطرح بود، عبارت بود از حقوق اسلام، حقوق ملی مردم ایران. آقای خمینی هم می گفت که من رهبر مردم نیستم . من دنباله رو و خدمتگزار مردم هستم. مردم خودشون راه افتادند و من هم به دنبال آنها راه افتادم. مردم انقلاب که کردند اعلامیه ایشان چهل روز بعد صادر شده است. اما اکنون مسئله وارونه شده است. انقلاب را آقای خمینی کرده است و مردم هم دنباله رو این آقا هستند!! اما تناقض را ببینید:‌ او از یک طرف می گوید که من دنباله رو مردم هستم، و از طرف دیگر می گوید اگر سی و پنج میلیون بگویند بله، من می گویم نه؛ یکی در برابر همه، یعنی زور مطلق. این تقابل حال در دوران خامنه ای به جایی رسیده است که امروز این آقا می گوید:‌ کدام سی وپنج میلیون؟‌ کدام رای مخالف؟ در دنیای مجازی آقای خامنه ای چهل میلیون به این رژیم رای داده اند. اما همین چهل میلیون اگر واقعا آمده اند رای داده اند این به معنی نفی ولایت فقیه و تاکید حکومت جمهور است. یعنی تو را محکوم کرده اند. وقتی چهل میلیون انسان می آید پای صندوق، یعنی حاکمیت مال من است نه اینکه من کاره ای نیستم و هر چه تو بگویی درست است. چهل میلیون رای به این معنی نیست که من یک ملت ناتوان و ضعیف هستم و تو در مقابل بخواهی زورگوتر بشوی. آیا معنای این انتخابات این است که تو بخواهی زورگوتر بشوی. خدای ناکرده ما در ایران چهل میلیون دیوانه داشتیم که بیایند رای بدهند و اعلام کنند که ما ناتوانیم و چون از ما کاری ساخته نیست تو بجای ما هر کاری را که می خواهی انجام بده و توی سر ما بزن و ما را سرکوب کن؟! از خودبیگانگی تا این حد؟!‌ اگر تلقی خامنه ای از مشارکت مردم در انتخابات را بپذیریم در این صورت انسان در این کشور صاحب هیچ حقی نیست، دیگر نه انسان به عنوان انسان و نه این ملت به عنوان یک ملت، صاحب رای محسوب می شود.<br />2. خشونت<br />در جریان انقلاب که آقای خمینی در نوفل لوشاتو بود بسیاری از افراد به او مراجعه می کردند که اجازه اقدامات مسلحانه بگیرند. آقای خمینی هم البته ابتدا نمی دانست چه بگوید. به ایشان پیشنهاد شد که بهتر است عکس این کار انجام شود؛ یعنی اجازه استفاده از اسلحه که به جای خود نباید به مردم داد بلکه مردم به سربازها گل بدهند و همین گل هم بود که باعث شد سرانجام انقلاب به پیروزی برسد. حالا در این انقلابی که گل بر گلوله پیروز شده است اکنون بعد از گذشت سی سال، آقای خامنه ای در نماز جمعه از اول تا اخر همه را – هم اعضای داخل نظام و هم مردم را – تهدید می کند که نکند هوای انقلاب مخملی به سرشان بزند. محتوای این بیان چیزی جز تهدید و ارعاب نیست، به دور از بیان صلح و بیان آزادی و بیان بردباری. به جای همه این بیانها، در مغز وی بیان خشونت جایگزین شده است که هیچ کس – حتی خود او - از آن در امان نیست. لذاوست که خطاب به امام زمان می گوید که من تن علیل خود را هم فدا می کنم. این اندازه از خود بیگانگی، نشان از ترس او از عواقب همین بیان خشونتی دارد که خود دارد می پروارند.<br />3. از تقدم اسلام تا تقدم نظر آقا این سوال که جایگاه اسلام در ایران پس از انقلاب چیست از آغاز جریان این انقلاب مطرح بود. در نوفل نوشاتو پاسخ به چیستی اسلام این بود که اسلام برابر با آزادی انسان و جامعه است. آقای خمینی می گفت: همه آزادند، زن و مرد برابرند. یک روز آقای احمد خمینی به من گفت که امام رو دست همه شما زد. گقتم چه شده است؟ گفت امروز در مصاحبه گفته اند که زن هم می تواند رئیس جمهور بشود. این اما آغاز ماجرا بود. در این مرحله مطرح نبود که اسلام بر همه چیز مقدم است. اما به تدریج و در تهران و قم و به ویژه در جریان کودتای بیست و هشت سال پیش شد اسلام مقدم است و نصف ایران که هیچ کل ایران هم برود اهمیتی ندارد، چرا که اسلام مقدم است. اکنون در عهد ولایت آقای خامنه ای کار به اینجا رسیده که اسلام هم مقدم نیست بلکه ولایت فقیه مقدم است ولایت فقیه بر خود اسلام هم مقدم است. حتی می توان گفت با این کارهایی که دارد می شود تقدم ولایت فقیه هم به کناری نهاده شده است. از 23 خرداد به این سو این خود شخص شخص آقای خامنه ای است که بر همه چیز مقدم است. مصلحتی هم اگر هست مصلحت شخص این آقا است و در هر اقدامی باید دید آقا چه اراده فرموده اند.<br />4. تبعیض‌ها در جریان انقلاب تبعیض ها کنار گذاشته شد و حتی مسلمان و غیرمسلمان برابر شدند. غیر مسلمان و کمونیست هم آزادی سخن و عقیده و اجتماع داشت. اما کم کم تمایزات و تبعیضات شروع شد؛ میان مکتبی و غیر مکتبی و سپس خود این آقا به مسئله خودی و غیر خودی و خاص و عام دامن زد. با توجه به سخنرانی نماز جمعه مشخص می شود که خودی ها هم دو دسته اند: ‌خودی ها و خودی ترها. آقای احمدی نژاد شد خودی تر و مورد حمایت و تایید قرار گرفت و سه نفر دیگر تهدید هم شدند. می بینیم اندیشه راهنمای جمهوری اسلامی از عدم تبعیض در همان آغازین سالها به تبعیض می رسد و امروز به اینجا می رسد که در خود این رژیم همه چون برای مثال چون گمان می رود انگلیس خبیث از آقای میر حسین موسوی حمایت کرده است، آقای میرحسین ناخودی می شود و باید مورد تهدید قرار ‌گیرد. قدرت استبدادی به همان میزان که بسط پیدا می کند تبعیض ها را بیشتر می کند، چون به این تبعیض ها احتیاج دارد. تبعیض هایی که در این رژیم ایجاد شده است با تبیعض هایی که در رژیم شاه ایجاد شده بود اساسا قابل مقایسه نیست. در این دوره تبعیض ها بسیار بیشتر و گوناگونترشده است.<br />5. حضور مردم در دوران اول انقلاب همه مردم در صحنه بودند. در سخنرانی نماز جمعه، این آقا اعلام می کند که بعضی ها فکر می کنند ایران گرجستان است، نه اقا اینجا گرجستان نیست که انقلاب مخملی ایجاد شود! توجه شود، زمانی این جنبش همگانی که باعث انقلاب 57 شد و این آقایان را به همه چیز رساند، خوب بود اما الان جرم محسوب می شود. جالب این جاست که تا شب جمعه که مردم برای انتخابات بیرون بودند کار خوبی کردند اما از فردا که انتخابات تمام شد دیگر بیرون آمدن مردم جرم محسوب می شود و براین اساس با مردمی که بیرون آمده اند به نحو خشن برخورد می شود و سرکوب می شوند. جرم اینها این است که می گویند در آرای ما تقلب شده است و ما اعتراض داریم. این نوع اعتراض از دید این اقا از دیروز جرم محسوب می شود و همه جا را ناامنی و وحشت فراگرفته است.<br />در جریان انقلاب سخن از چگونه زیستن بود. گفته می شد که این مردم لایق رشد و توسعه هستند و خاندان پهلوی نمی گذارد. سخن بر سر این بود که همه مردم دارای شغل باشند، در رفاه باشند و از امکانات برخوردار باشند. اما این آقایان بعد از اینکه رسیدند به قدرت، نزد آنان این ملت شد شهیدپرور.<br />در همین سخنرانی دیروز نیز این آقای رهبر تا بخواهی از مرگ سخن گفت. این تحول از زندگی به مرگ، خواست این رژیم بوده است. هر رژیم استبدادی که بیان راهنمایش خودکامه شود به این سرنوشت دچار می شود. به میزانی که به قدرت میل می کند از خودبیگانگی اش از حیات بیشتر می شود.<br />در آن دوران هر چقدر به شاه می گفتند که مردم در حال اعتراض و انقلاب هستند باور نمی کرد. یک دنیای مجازی برای خودش ساخته بود که چیزی را نمی خواست قبول کند. تا اینکه وقتی گفت من صدای انقلاب را شنیدم که دیر شد بود. آقای خمینی نیز گفت" اگر سی و پنج میلیون بگویند بله من می گویم نه". از خود بیگانگی بیان راهنما کار را به جایی رسانده که به این آقای خامنه ای اصلا امکان دیدن واقعیت را نمی دهد. لذا تقلب آشکار را نه تنها نفی نمی کند بلکه تلاش می کند که مردم دنیا هم این تقلب اشکار را باور کنند. این اندیشه راهنما دیگر کاملا مرده است. چیزی که بشود با آن واقعیت را دید در آن وجود ندارد. او با شرایطی که خود ساخته است درِ واقعیت را به روی خود بسته است. او گفته بود که چهل میلیون رای می خواهد که همه رای هم برای او باشد و فقط همین را می بیند. همه جا در احوالات دیکتاتورها و مستبدها چنین نشانه هایی ظهور پیدا می کند. همه آنها به این مرحله می رسند. به اینجا که رسید دیگر ایده راهنمای شخص یا نظام مرده است. با این حال هنوز یادآوری و تذکر شایسته و درخور است.<br />در آغار انقلاب صحبت این بود که چرا انقلاب باید کرد و آیا نمی توان از راه اصلاح رژیم شاه به هدف رسید؟ انقلاب رخ داد زیرا نیروهای محرکه اعم از انسآنها، مواد اولیه، دانش و فهم انقلاب در رشد به کار نمی رفتند بلکه در تخریب به کار می رفتند. جامعه انقلاب می کند تا فضا و نظام اجتماعی خود را باز کند، تا این نیروهای محرکه بتوانند فعال شوند. در انقلاب ایران هم همین اتفاق روی داد. جامعه ایران به دلیل داشتن نیروهای جوان از نیروهای محرکه خود می خواست استفاده کند و به سمت یک جامعه رشدیافته حرکت کند. به همین دلیل هم انقلاب روی داد، اما هنوز دو سال و اندی از آن رویداد بزرگ جهانی نگذشته بود که در اثر کودتای خرداد 60، تخریب این نیروهای محرکه دوباره شروع شد. سپس یک نسل در جنگ هشت ساله از بین رفتند. اکنون که نسلی جدید آمده است، باز رژیم در پی تخریب این نسل است. در این چهار سال که این رژیم دویست و هفتاد میلیارد درآمد نفتی خارجی داشته است یک جا مصرف شده است و به کسی هم حساب پس داده نشده است. هنوز هم حساب پس داده نشده است در آینده نیز پس داده نخواهد شد. در نتیجه کشور رو به ضعف و فقر روزافزون است و استعدادهای جامعه هم یا در حال از بین رفتن است یا در حال خارج شدن از کشور به طوری که سالانه صد و پنجاه هزار استعداد از ایران خارج می شود و یک زمانی هم آقای حدادعادل اعلام کرد که بگذار اینها بروند ما از این ها زیاد داریم. حالا این استعدادها سر از کجا در می آورند؟ آمریکا و غرب. ظاهراً این کشورها خود استعداد کم دارند که از کشورهایی مثل ما که زیاد داریم استعداد جذب می کنند!<br />انقلاب برای این بود که فضا و نظام اجتماعی باز شود و مردم بتوانند استعدادهای خود را به کار ببرند. اما ببینیم که متاسفانه ما در این انقلاب به کجا رسیدیم؟ به جایی رسیدیم که ولی فقیه فعلی به همه اعلام می کند که نه تنها در جامعه بلکه در خود این نظام هم کسی حق نفس کشیدن ندارد. خوب توجه کنید که از خود بیگانه شدن اندیشه راهنما به جایی رسیده است که در چارچوب خود این نظام هم کسی نمی تواند نظری مخالف نظر ولی فقیه داشته باشد. حتی اگر این کس، کسی باشد که خود باعث شده باشد که این آقا رهبر و ولی فقیه بشود، یعنی آقای هاشمی رفسنجانی. نگاهی به تاریخ بد نیست: ایشان بدین وسیله رهبر شد که در آن زمان آقای هاشمی اعلام کرد که آقای خمینی به آقای مشکینی نامه نوشته که غیر مرجع تقلید هم می تواند رهبر و ولی فقیه شود. این نامه مجوز شد که آقای سید علی خامنه ای طبق آن رهبر شود. این نامه که جزو قانون و قانون اساسی نبود که بر اساس آن ایشان رهبر شود. طبق قانون رهبر باید از میان مراجع انتخاب شود. پس الان معلوم می شود که فصل الخطاب بودن قانون به چه معنا است. البته جالب اینجاست که من آن نامه منسوب به آقای خمینی را دادم دو کارشناس بین المللی خط بررسی کنند تا صحت انتساب آن به آقای خمینی بررسی شود. آنها تصریح کردند که این نامه از آقای خمینی نیست. من هم این گزارش را دادم روزنامه لوموند و دیگر روزنامه ها انتشار دادند. سفارت ایران به روزنامه لوموند اعتراض کردند که چرا این را چاپ کردید؟ روزنامه لوموند هم گفت اگر شاکی هستید و معتقدید این نامه جعلی نیست به دستگاه های قضایی شکایت ببرید. تا امروز هم آنها شکایتی نکرده اند و نخواهند هم کرد چرا که آن نامه جعلی بود. حالا این آقای خامنه ای که خود با نامه جعلی و خلاف قانون رهبر شده است بیان می کند که فصل الخطاب قانون است. آیا بالاتر از این می شود به یک ملت توهین کرد؟ آن اندیشه راهنمایی که به واسطه آن یک نفر با نامه جعلی رهبر می شود نتیجه اش این می شود که فضا بسته می شود که کسی حتا از درون خود نظام هم حق حرف زدن به گونه دیگری را ندارد.<br />اما بیان راهنمای آغاز انقلاب چنان بود که به واسطه آن آقای خمینی می گفت که مردم خودشان انقلاب کرده اند و من پیرو آنان هستم. آن بیان راهنمای آزادی بود که خودانگیختگی انسانی را باعث شده بود تا در پرتو آن انسان استعدادها و توانایی هایش را آزاد کرده و به کار گیرد. انسان را توانا می کرد که خویشتن را فعال کند و برانگیزاند، و باعث می شد که انسان حقوق خود را به یاد آورد. اما اکنون از آن بیان به کجا رسیده ایم؟ به اینجا رسیده ایم که خودانگیختگی برای انسان جرم محسوب می شود. در جریان جنگ می گفتند اگر کسی خودش بخواهد که ابتکاری بکند و خطا باشد به جهنم می رود ولی اگر همان خطا را رهبری دستور دهد فرد بهشتی می شود. از خودبیگانگی تا این حد؟<br />اکنون در این زمان خودانگیختگی جرم است. هر کسی که به کسی غیر از نامزد این آقا رای داده است، مجرم است. به غیر احمدی نژاد به هر کسی رای بدهید مجرم محسوب می شوید. به قول خود آقای احمدی نژاد، خس و خاشاک محسوب می شوند. آن انسانی که در آغاز انقلاب بر اساس بیان آزادی، احترام و شخصیت و کرامت داشت و خود خویشتن را بر می انگیخت و استقلال رای داشت، امروزه کارش به جایی رسیده است که خس و خاشاک شده است. این چنین تحولی بیانگر این است که بیان راهنمای این نظام چقدر منحط شده است. اگر کسی بخواهد با این اسلام زندگی کند باید فورا جام زهری را آماده کند و زحمت زجرکش کردن را هم به خود ندهد.<br />دیروز در سخنان این آقا معلوم شد که تدبیر انسان نیست که بر سرنوشت او حاکم است بلکه این تقدیر قدرت است که بر مردم حکومت می کند. تقدیر قدرت حکم میکند که احمدی نژاد از صندوق بیرون بیاید. دیروز این آقا، تقلب را برای همه تفهیم کرد چه کسانی که در رژیم بودند و چه کسانی که خارج از رژیم هستند و اعلام کرد که هر کس بخواهد علیه این انتخابات حرفی بزند سر و کارش با چماق و زنجیر است.<br />چاره چیست؟<br /><br />سخنان خود را با نکاتی چند درباره راه حل تمام می کنم. خامنه ای می گوید فصل الخطاب قانون است. اما فراموش کرده است که سخن آخر را جامعه و ملت می زند. فراموش کرده است که سخن آخر را در زمان انقلاب، مردم زدند نه قانون رژیم شاه و چون شاه سخن مردم را نشنید لذا به سرنوشتی دچار شد که همه آن را دیدید. اکنون این اقا می گوید مگر قرار است در خیابآنها تکلیف و سرنوشت کشور معین شود؟ فصل الخطاب قانون است. قانون هم خود ایشان است. اما آشکار است که وقتی کار به جایی رسید که مستقیم و صراحتا به مردم گفته شد که شما بر حاکمیت و سرنوشت خود اصلا حقی ندارید یعنی حاکمیت جمهور در این رژیم ملعبه ای بیش نیست. آن زمان خود آقای خمینی هم به من گفت این که ما می گوییم میزان رای مردم است به خاطر این است که دنیا نگوید که اینها دیکتاتورند و الا مردم حق و رایی ندارند. امروز این آقا به این ایده رسمیت داده است. مردم رای و حقی در حاکمیت ندارند.<br />خوب اکنون چاره چیست؟ در این دوران طولانی نظرهای زیادی ارائه شده است مبنی بر اینکه این مردم دیگر تن به انقلاب نمی دهند. خیلی از این جوآنها می گویند شما بیخود کردید انقلاب کردید که این وضع را برای ما درست کردید. ما انقلاب نمی خواهیم ما دنبال اصلاحات هستیم و انقلاب خشونت است و بد است. تنها یک راه است و آن هم اصلاحات از داخل رژیم است. امروز آخرین تلاش برای آزمون این دروغ، شرکتشان در انتخابات بود. امروز خود این اقا هم گفت اصلاحی که ذره ای تقدیر قدرت وی را محدود کند پذیرفته نیست. لذا چاره آن است که جامعه محکم بایستد و بگوید که حاکمیت مال من است؛ ولایت متعلق به جمهور مردم است و حاکمیت و رهبری درخور این رژیم در بیرون از این رژیم قرار دارد و لذا این مردم باید جانشینی دولت و حکومت جمهور را با این رژیم و دولت ضد جمهور هدف خود قرار دهد. شعار درخور این ملت که باید همیشگی باشد عبارت از ولایت جمهور مردم، نه ولایت فقیه (چه مطلقه و چه غیرمطلقه) و مبارزه برای استقرار حکومت جمهور مردم. این راهی طولانی است که اکنون که مردم قیام کرده اند نشان از این دارد که این شعار محقق شدنی است. روش صحیح هم شرکت جمهور مردم در مبارزه است تا هم میزان خشونت را کاهش دهد و هم اینکه در آینده سرنوشت وطن ما گرفتار حوادث و آسیب های متعدد و از جمله مداخله از خارج نشود. نباید ما لحظه ای از استقلال ایران غفلت کنیم. نباید اجازه دهیم هیچ کشور و قدرت خارجی در مبارزه مردم و حرکت مردم برای استقرار مردم سالاری مداخله کنند. در یک مصاحبه من به روزنامه نگاران ـ از جمله لیبرتی و اورونیوزـ این واقعیت را گفته ام به ما شر مرسانید که از شما امید خیر نیست. بگذارید ما خودمان مبارزه مان را پیش ببریم. البته ما به حمایت افکار عمومی دنیا نیاز داریم، بسیار هم مطلوب است. اما وقتی که "دولتها" مداخله می کنند، صرف نظر از این که برای این مداخله چه دلیلی می آورند، برای همین نیروی جوانی که می خواهد از منزل بیرون بیاید و در مبارزه شرکت کند این تهدید پیش می آید که او وابسته به خارج است و برای منافع قدرتهای خارجی از خانه بیرون می آید. این نگرانی را باید دائم داشته باشیم. برای مثال، این رادیوها و تلویزیونهای کشورهای خارجی برای این است که به جریان آزاد اطلاعات دامن بزنند نه اینکه در یک انتخابات از یک نامزد خاص دفاع کنند و به مردم بگویند به فلان کس رای دهید. به شما چی؟ وقتی شما کشورهای خارجی این کار را می کنید نشان از این دارد که شما در نامزدی هر فرد معین، نفع و خواسته ای دارید که تلاش می کنید این یکی نامزد، انتخاب شود و آن دیگری نشود. ما می خواهیم که مردم ایران خود را مستقل بدانند و مستقل باشند و وقتی رای می دهند رای آنها رای یک ملت رشید باشد. ایران امروز، ایران جوان است، زیرا ایرانی در حرکت و جنبش است. برای ایران و ایرانی بیشترین شادیها و بیشترین پیروزیها آرزو می کنم.<br /><br />شاد و پیروز باشید.<br />ابوالحسن بنی صدر</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-5377536009100707677?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-38687639516623784012009-06-16T00:53:00.000-07:002009-06-16T00:57:29.514-07:00<p dir="rtl" align="right">هموطنان عزيزم<br />امروز روزی است که می بايد مرزها را از ميان خود برداريد. هيچ سخنی و بهانه ای نبايد ميان شما مرز پديد آورد. در برابر ولايت مطلقه فقيه که خود تقلب بزرگ و سازمان دهنده تقلب برزگ است، شما مردم ايران می بايد يک صدا شويد، حق خود را بخواهيد و بستانيد.<br />جنبش در همبستگی ملی می بايد دراز مدت شود. برای اين کار، بر دانشجويان و دانشگاهيان است که نه جدا از مردم که از طريق و همراه مردم جنبش را به پيش ببرند. برای آنکه جنبش همگانی شود و موجهای جنبش سرتاسر ايران را بگيرند، می بايد هدفی که اينک روشن يعنی، نه به ولايت مطلقه فقيه و آری به ولايت جمهور مردم گشته است، همچنان شفاف بماند. جنبش دراز مدت مردم ايران می بايد سازمانی سازگار با دو ويژگی اين جنبش، همگانی و خودجوش بودن آن پيدا کند.<br />روشهائی می بايد ابداع شوند که کمترين امکان مداخله را به قوای سرکوب گر بدهند. پرهيز از خشونت می بايد با افشای خشونتهای ددمنشانه ای همراه شود که قوای سرکوب گر انجام می دهند و به پای مردم می گذارند. خشونت زدائی روشی است که می بايد همه مکانی و همه زمانی بگردد. مردم می بايد بسان موجهای بزرگ، شهرها و روستاهای کشور را فراگيرند.<br /><br />ايرانيان مقيم خارج از کشور<br />با توجه به سانسوری که دستگاه ولايت مطلقه فقيه به مردم ايران تحميل می کند، تداوم بخشيدن به جنبش اعتراضی و آگاه کردن مستمر افکار عمومی کشورهای محل اقامت و بسا برانگختن مردم اين کشورها به شرکت در جنبش اعتراضی، کمک بزرگی به مردمی است که اينک در برابر تقلب بزرگ آقای خامنه ای و دستگاه او، به استقامت ايستاده اند.<br /><br />نيروهای مسلح ايران از نظامی و انتظامی بدانند!<br />با گذشت ۳۰ سال، اينک وضعيت سياسی کشور بسيار روشن گشته است: ولايت حق جمهور مردم است. آقای خمينی اين حق را، در نوفل لوشاتو، مکرر تصديق کرده است. سه دهه فساد و جنايت و خيانت رژيم ولايت مطلقه فقيه را از زبان نامزدها شنيده ايد. به رفتار مردم خود و جهت عمومی تحول در ايران و جهان بنگريد و از خود بپرسيد: آيا ولايت مطلقه فقيه می تواند دير بپايد و آيا صحيح است آلت فعل متقلب بزرگ در سرکوب مردم خويش شويد؟ در ميان شما، بسا هنوز کسانی باشند که به ارتشيان شاه، گل می دادند و در پيروزی گل بر گلوله شرکت داشته اند. شايسته شما نيست که ايرانيان، برادران و خواهران خود را سرکوب کنيد. بدانيد که سرکوبگری نه مانع تحول می شود و نه جهت آن را تغيير می دهد. به فردا، فردائی که مردم ولايت بر سرنوشت خود را باز می يابند، فکر کنيد. در آن فردا، شما و فرزندان شما، در ميان اين مردم و فرزندان آنها زندگی خواهيد کرد. امروز کاری نکنيد که زندگی فردای همه با همه مشکل شود.<br />اميد که شما مردم ايران توانائی خويشتن را هرگز از ياد نبريد و با مداومت بخشيدن به جنبش، در همبستگی، بر اين توانائی استبداد شکن بيفزائيد.<br /><br />۲۵ خرداد ۱۳۸۸</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-3868763951662378401?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-77188946408898692572009-06-13T05:05:00.000-07:002009-06-13T05:06:53.320-07:00<p dir="rtl" align="right">در هشدارهای پياپی به شما مردم عزيز ايران يادآور شدم که روز ۲۳ خرداد، روز روياروئی با واقعيت بسيار تلخ است. اينک شما رأی دهندگان سخت احساس فريب می کنيد. اما نه وقت خود سپردن به اين احساس و نه زمان هم آغوش شدن با غم و یأس است. ترديد نکنيد که<br />۱ – اين انتخابات رسوا، دو شکست خورده داشت که يکی از آنها آقای خامنه ای مدعی ولايت مطلقه فقيه و ديگری آقای هاشمی رفسنجانی، همدست او در کودتای خرداد ۱۳۶۰ و جنايتها و خيانتها و فسادها است. ولايت مطلقه فقيه، بر فرض که تقلب بزرگ انجام نمی گرفت، باز بازنده بود. چرا که جمهور مردم ايران، از تحريم کنندگان و رأی دهندگان، مخالفت خود را با ولايت دروغ و دغل ابراز کرده اند. <br />۲ – پيروز اين انتخابات وفا کنندگان به عهد خود با ولايت جمهور مردم و شما مردم ايران هستيد. <br />در هشدارها، تأکيد شد که از ۲۳ خرداد به بعد، زمان از آن پيروز شوندگان، يعنی استواران بر حقوق مردم و شما مردم ايران هستيد. چرا که وجدان همگانی نه تنها نسبت به هدف که استقرار ولايت جمهور مردم است، بلکه بر روش که به جنبش همگانی روی آوردن بقصد رسيدن به اين هدف است، معرفتی شفاف پيدا می کند.<br /><br />هموطنان!<br />نه وقت نا اميدی و غم که هنگام اميد و شادی است. چرا که اينک می دانيد ولايت مطلقه فقيه را نمی خواهيد و ولايت جمهور مردم را می خواهيد. اينک می دانيد که روش حق، عمل به حق است و نه وسيله زورآزمائی شدن در درون رژيمی که در مرکز خود، گرفتار شديد ترين تخاصم ها است. اينک می دانيد که حتی وقتی رژيم چهار مجرم را نامزد می کند، برای شما اختيار رأی دادن به يکی از آنها را نيز قائل نمی شود. چرا که شدت دشمنی در مرکز قدرت، دادن اين اختيار را ناممکن کرده است. اينک می دانيد چه کسانی با شما راست می گويند و انگيزه آنها نه قدرت و قدرتمداری که حقوق شما است. اينک می دانيد چه کسانی به شما راست نمی گويند. اينک می دانيد که نبايد خود دستيار رژيم در فريب خويشتن بگرديد. اينک می دانيد که رژيم ولايت مطلقه فقيه با حيات ملی تضاد آشتی ناپذير دارد و هرگاه بخواهيد در استقلال، در آزادی، زندگی کنيد، هرگاه بخواهيد بر ميزان عدالت اجتماعی، رشد کنيد، می بايد به جنبش همگانی روی آوريد. اينک می دانيد که توانائی داريد و اين توانائی را برای بازيافتن حقوق خود <br />می بايد بکار بريد.<br /><br />جوانان ايران!<br />اين امر را که به خيابانها درآمديد و در فضای اميد و شادی، يکديگر را باز يافتيد و با يکديگر همداستان شديد، دليل بر توانائی قدرت شکن خويش بدانيد و آن را تمرين جنبش همگانی بشماريد و در تدارک اين جنبش برای استقرار حاکميت بر زندگی ملی و شخصی خويش شويد. تقلب بزرگ هم هدف و هم روش را بر شما آشکار کرد. حالا می دانيد که روش ناسازگار با حقوق شما که رأی دادن در عين علم به اين واقعيت که حق حاکميت از شما ستانده شده است، روش دستيابی به اين حق نيست. اين روش شما را به «حداقل» خواستها نيز نمی رساند. پس ديگرگوش به صداهايی که از دهان قدرتمدارها و توجيه گران قدرت بيرون می آيند، مسپاريد. خويشتن را به عصبانيت و خشونت مسپاريد. احساس توانائی با احساس اميد و شادی و خون سردی همراه است و جنبش همگانی با خشونت زدائی همزاد است. با شفاف کردن هدف و روش همراه است. هدف را استقرار ولايت جمهور مردم بشناسيد و تمام اين حق را بخواهيد و به تدارک جنبش همگانی برخيزيد.<br /><br />ايرانيان!<br />اگر ترديد داشتيد، اينک می بايد ترديد شما رفع شده باشد و تقلب بزرگ، با وجود دشمنی در مرکز قدرت فسادگستر به شما گفته است که اين رژيم ميرنده است. تقلب بزرگ به شما هشدار می دهد که نبايد در بيراهه مرگ با اين رژيم همراه شد. می بايد به راه زندگی باز گشت. هرگاه با واقعيت تلخ اين سان رويارو شويد، در دل، اميد و شادی می يابيد و بر می خيزيد و برای استقرار حاکميت خويش، روی به جنبش می آوريد.<br />دلهای شما پر از اميد و شادی و معرفت شما بر توانائی خود هرچه شفاف تر و عزم شما بر برخاستن، بازهم استوار تر باد.<br /><br />۲۳ خرداد ۱۳۸۸ <br />معتمد شما<br />ابوالحسن بنی صدر<br /><br /></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-7718894640889869257?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-23887360488694151992009-06-10T04:39:00.000-07:002009-06-10T05:08:57.319-07:00<p dir="rtl" align="justify">زمانه آقای هاشمی رفسنجانی را به اعترافی ناگزير کرد که هم گويای استواری نخستين منتخب ملت ايران بر مطالبه حقوق ملی ايرانيان است و هم اعتراف است به توانائی مردم ايران هرگاه که تصميم بگيرند به عمر رژيم استبدادی پايان دهند. بنا بر نامه او، بنی صدر نماد حاکميت ملت و مروج پيگير ولايت جمهور مردم است. بدون اين اعتراف، نه می توانست وضعيت امروز را با وضعيت دوران بنی صدر مقايسه کند و نه به خامنه ای بابت جنبش مردم هرگاه از مهار بگريزد، هشدار دهد و نه او را تهديد کند<br /><br />هموطنان!<br />آنها که می گفتند اگر اين رژيم برود ايران نيز از ميان می رود، امروز فرياد بر آورده اند که «وطن در خطر است». با سر دادن اين فرياد، اعتراف می کنند که آن هشداری بيان حقيقت بوده است که، بنا برآن، وجود اين رژيم با حيات ملی در تضاد است. با وجود اين اعتراف، نه رژيم، بلکه مهره ای، آقای احمدی نژاد را عامل به خطر افتادن وطن جلوه می دهند. راستی اينست که وطن درخطر است اما اين رژيم ولايت مطلقه فقيه است که وطن را به خطر افکنده است و ادامه حيات آن اين خطر را قطعی تر نيز می کند.<br />طی سه دهه، وفاداران به اصول راهنمای انقلاب ايران، جنايتها و خيانتها و فسادهای رژيم را بر شما و جهانيان آشکار کرده اند. اينک، چهار نامزد تحميلی در برابر چشمان شما، تصديق می کنند رژيم استبدادی حاکم بر ايران، رژيم تبهکاران و خائنان و فاسدان است. بيشتر از خيانتها و جنايتها و فسادهايی که تصديق می شوند، آتش فشان تخاصم های درونی که سرباز می کند، اهميت دارد. اين علامت مهم و ديگرعلامتهای مرگ رژيم اهميت دارند. اينک شما می دانيد رژيم، در مرکز خود، با شديد ترين تخاصمها روبرو است.<br /><br />هموطنان!<br />اينک بر شما از روز روشن تر است که تنها کسانی صلاحيت يافته اند خدمتگزار اين رژيم شوند، که در جنايتها و خيانتها و فسادها شرکت مستقيم داشته اند. از اين امر که جنايتها و خيانتها و فسادها انکارنمی شوند، شگفت زده نشويد!. چرا که آتش فشان خصومت ها نه جائی برای نگفتن می گذارد و نه محلی برای انکار.<br />اينک، شما ديگر تنها در برابر «انتخاب بد و بدتر» قرار نداريد. در برابر بدترها قرار داريد. افزون بر اين، گرفتار بدترين، يعنی ولايت مطلقه فقيهی نيز هستيد که ديگر آدم سالم را تحمل نمی کند. پس، در برابر وجدان خود و در برابر وجدان جهانيان، مسئول رفتاری هستيد که در پيش می گيريد. نمی بايد کرامت و عزت ملی خود را در گرو رأی دادن به يکی از بدترها، بگذاريد. بهوش باشيد که فردا ، روز بعد از انتخابات قلابی، روز روياروشدن با واقعيتهای تلخ است.<br />هموطنان!<br />انتخابات رسوای کنونی، يک ويژگی دارد: حتی آنها که می خواهند در دادن رای شرکت کنند، از روی رضا و رغبت رای نمی دهند. شماری از آنها، اميدوارند رژيم را ناگزير کنند تغيير کند و شمار ديگری به حداقل راضی هستند و اميدوارند مانع از بدتر شدن وضع شوند. هر گاه اين دو گرايش از توانائی خود بهره جويند و جنبش را تا استقرار ولايت جمهور مردم ادامه دهند، با تحريم کنندگانی هم انديشه و هم روش شده اند که تحريم را بخشی از جنبش برای الغای ولايت مطلقه فقيه و استقرار ولايت جمهور مردم می دانند. بنا بر اين فرض، جنبش تحريم به يک هدف بزرگ دست يافته و آن هم نظر شدن جمهور مردم بر ضرورت تغيير از رژيم ولايت مطلقه فقيه به ولايت جمهور مردم است.<br />از اين رو، هشدار محل دارد:<br />۱ – شما، آن بخش از مردم که می خواهيد رأی بدهيد چون فکر می کنيد شدت گرفتاريها طاقتتان را طاق کرده است، بدانيد که شدت گرفتاريها دليل تحريم است و نه توجيه گر شرکت در دادن رأی. زيرا مُسکّن جای داروی درمانگر بيماری مهلکی را که ولايت مطلقه فقيه است، نمی گيرد. اين بيماری از آن نوع بيماريها است که مُسکّن بسا مانع از درمان آن نيز می شود. شما نيازمند «مناظره ها» نبوديد برای اين که بدانيد طی ۳ دهه، وضعيت زندگی شما همچنان رو به وخامت بوده است. زيرا سخن راست را هر روز از واقعيت ها شنيده ايد. هر روز، زندگی سخت تر گشته است و اينک شما از شدت فشارها در رنجی تحمل ناکردنی هستيد. اما عقل سليم به آدمی می گويد: برای رها شدن از شدت فشارها، به از ميان برداشتن علت اصلی آن بايد پرداخت. می دانم که می دانيد که علت فشارهای طاقت شکن، ولايت مطلقه فقيه است که شما را از حق حاکميت بر زندگی جمعی و فردی خويش محروم کرده است. پس به علم خود عمل کنيد و رفتاری در پيش بگيريد که از مدعی ولايت مطلقه فقيه سلب مشروعيت و از اين ولايت قلابی سلب وجود کند: با تحريم انتخابات قلابی، به ولايت مطلقه فقيه نه و به ولايت جمهور مردم، آری بگوئيد.<br /><br />۲ – و اما شما که فکر می کنيد، از راه شرکت در انتخابات، رژيم را ناگزير از تحول می کنيد. يعنی از دل ولايت مطلقه فقيه، ولايت جمهور مردم و مردم سالاری را بيرون می آوريد! به شما بخاطر آگاهی بر اين واقعيت که راه حل الغای ولايت مطلقه فقيه و استقرار ولايت جمهور مردم است، تبريک می گويم. با وجود اين هشدار می دهم:<br />- حق را نمی توان جزء جزء کرد و به يک يا چند جزء آن قانع شد. استقلال حق است. حقوق انسان ذاتی حيات انسان هستند. هيچيک از اين حقوق را نه می توان جزء جزء کرد و نه به غير انتقال داد. با توجه به اين واقعيت بود که نه هنديان بجای استقلال، خواستار جزئی ازآن شدند و نه، سياهان افريقای جنوبی خواهان الغای جزئی از تبعيض نژادی گشتند و در ايران، مصدق خواهان استقلال بمثابه يک حق شد. بسيار بودند و هنوز نيز هستند که می گفتند و می گويند چرا او به جزئی از استقلال بسنده نکرد. اما غفلت از تجزيه و انتقال ناپذيری حق استقلال، سبب کودتای ۲۸ مرداد ۳۲ و قرار داد کنسرسيوم و حاکميت امريکا بر ايران گشت. از انقلاب بدين سو، همين غفلت موجب کودتای خرداد ۶۰ و ادامه جنگ بمدت ۸ سال و... و وضعيت امروز شده است. و اينک، «انتخابات» رياست جمهوری درگرو رابطه با قدرتهای خارجی است. اين تجربه ها به ما ايرانيان می آموزند که بايد تمام حق ؛ ولايت جمهور مردم، را خواست و بدست آورد.<br />تحريم انتخابات اظهار اين حق، ايستادگی بر اين حق و فراخواندن شفاف به اين حق است. به وجدان خود رجوع کنيد و از او بپرسيد: اگر بخواهيد اين حق را بی کم و کاست مطالبه کنيد، چه بايدتان کرد همان کار را بکنيد!.<br />- می پذيريد که عامل تغيير مردم ايران هستند. پس بجای اينکه خود را وسيله زورآزمائی متخاصمان در کانون قدرت حاکم کنيد، شايسته آنست که توانائی خويشتن را به ياد يکديگر آوريد و بعنوان يک ملت رشيد، خويشتن را از حق حاکميت برخوردار کنيد!<br />شما ملتی با تاريخی بس دراز هستيد و فراوان درس های تجربه ها را در اختيار داريد. می دانيد که تخاصم در مرکز قدرت، ناشی از تحول قدرت است. پس در بيرون از رژيم حاکم است که تغيير اساسی که انتقال ولايت به جمهور مردم است، می بايد سازمان بيابد. آماده نشدن در بيرون از رژيم، از راه مطالبه حق ولايت جمهور مردم، ممکن است مدتی بر طول عمر رژيم بيفزايد، اما آن را از مرگ نجات نمی دهد. هرگاه در سطح جامعه، نيروی جانشين بيانگر ولايت جمهور مردم قوت نگيرد، بهای سنگين ادامه حيات و نيز سقوط رژيم را، مردم ايران می بايد بپردازند.<br /><br />هموطنان!<br />زمانه آقای هاشمی رفسنجانی را به اعترافی ناگزير کرد که هم گويای استواری نخستين منتخب ملت ايران بر مطالبه حقوق ملی ايرانيان است و هم اعتراف است به توانائی مردم ايران هرگاه که تصميم بگيرند به عمر رژيم استبدادی پايان دهند. بنا بر نامه او، بنی صدر نماد حاکميت ملت و مروج پيگير ولايت جمهور مردم است. بدون اين اعتراف، نه می توانست وضعيت امروز را با وضعيت دوران بنی صدر مقايسه کند و نه به خامنه ای بابت جنبش مردم هرگاه از مهار بگريزد، هشدار دهد و نه او را تهديد کند.وضعيت دوران بنی صدر مقايسه کند و نه به خامنه ای بابت جنبش مردم هرگاه از مهار بگريزد، هشدار دهد و نه او را تهديد کند. او اعتراف می کند که او و آقايان خامنه ای و بهشتی، آقای خمينی را به کودتا بر انگيخته اند و او را می ترساند که هرگاه بموقع عمل نکند، بسا فردا بسيار دير باشد.<br />ايرانيان بهوش باشيد! بنا بر اين نامه، تا پايان روز ۱۹ خرداد، قرار بر بيرون آوردن آقای احمدی نژاد از صندوق است. زيرا هرگاه جز اين بود، آقای هاشمی رفسنجانی اين نامه را که از جمله آشکار کننده تقابل او با آقای خامنه ای است ، نمی نوشت. آنچه در دو روز آينده روی خواهد داد، خواهد گفت که آيا آقای خامنه ای تهديد را جدی گرفته و تمکين کرده است يا خير.<br />و بنی صدر که هيچگاه اعتماد خود را به مردم ايران از دست نداده است و تمام عمر برای استقرار ولايت جمهور مردم کوشيده است، نامه آقای هاشمی رفسنجانی و گفته ها و نوشته های ديگر شرکت کنندگان در کودتای خرداد ۱۳۶۰ را پيام اميد تلقی می کند و به شما هموطن عزيز خود می گويد: هم از اين واقعيت آگاه است که دستگاههای تبليغاتی غرب برای آقای ميرحسين موسوی تبليغ می کنند و هم می داند، وقتی بنا بر اين می شود که «برضد» نامزدی رأی داده شود، وسوسه رفتن به پای صندوق رأی، واگير می گردد. اما اين را نيز می داند فردا که حقيقت تلخی خود را آشکار می کند، سردی یأس جای هيجان را می گيرد. از اين رو، فريضه خود می داند به شما مردم ايران هشدار بدهد که هم بلحاظ بازيافتن حق حاکميت و هم بلحاظ استقلال ايران و جدا شدن حساب ملت از حساب رژيم خودکامه نزد جهانيان، و بنا بر اين تضمين امنيت ملی، تحريم هرچه گسترده تر انتخابات قلابی، پيشنهاد درخوری به شما مردم ايران است. ترديد نکنيد که ولايت مطلقه فقيه محکوم به زوال است. بنا بر اين، هدف می بايد استقرار ولايت جمهور مردم باشد. توانائی خود را به ياد آوريم و برای هدفی که دستيابی به آن را به هيچ رو نبايد به تأخير انداخت، به جنبش همگانی روی آوريم.</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-2388736048869415199?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-31008712313795870072009-05-16T04:55:00.000-07:002009-05-16T04:57:27.160-07:00<p align=right dir=rtl><br /> عواملی که اقتصاد ایران را مصرف محور کرده اند و نقش دولت و بخصوص رئیس جمهوری در اقتصاد:<br /><br />  شما از اقتصاد مصرف محور و اقتصاد تولید محور صحبت می کنید. توضیح بدهید چه عواملی سبب می شوند اقتصاد مصرف محور بشود و چه نقشی دولت در این کار دارد؟. آیا اگر احمدی نژاد جای خود را به دیگری بدهد، ممکن است او بتواند اقتصاد را تولید محور کند؟:<br /><br /> <br /><br />پاسخ به پرسش اول: تا ساخت دولت تغییر نکند، اقتصاد مصرف محور به اقتصاد تولید محور بدل نمی شود:<br /><br />  در این باره که چگونه اقتصاد مصرف محور می شود و عوامل آن کدامها هستند، بطور مرتب نوشته ام و گفته ام. بمناسبت اول ماه مه، به کارگران ایران، پیام داده ام و یکچند از این عوامل را بر شمرده ام. در مقام پاسخ به این پرسش، آن عامل ها را باز می آورم و در باره نقش دولت توضیح می دهم:<br /><br />1 – تورم مزمن و مداوم گشته و همواره بر میزان آن افزوده شده است. و تورم، یکی از شیوه های استثمار زحمتکشان و رانت خواری اقلیت حاکم و سود جو است. و صد البته عامل گشوده نگاه داشتن دروازه ها بر روی واردات است.<br /><br />2 – فرار سرمایه ها و استعدادها از کشور، یک امر واقع مستمر است. وقتی صدور نفت خام و وارد کردن بنزین و دیگر فرآورده های نفتی را نیز بر آن فرار بیفزائیم، متوجه می شویم در ایران، هر زمان بیشتر از زمان پیش، زمینه کار از بین می رود و نیروهای محرکه یا تخریب می شوند و یا صادر. <br /><br />3 – همواره بر میزان بیکاران افزوده می شود. هرگاه بخواهیم بر مبنای ضوابط یک اقتصاد سالم، وضعیت را بسنجیم، از میزان بسیار بالای بیکاری که بدون تردید بیشتر از 50 درصد جمعیت در سن کار می شود، وحشت می کنیم. از حال و روز کارگران و جملگی مردم ایران و بیشتر از وضعیت کارگران، از حال و روز نسل فردا، وحشت می کنیم.<br /><br />4 – زیر عنوان «خصوصی سازی»، کارخانه هائی که حاصل کار مردم زحمت کش ایران هستند، به مافیاهای نظامی – مالی واگذار می شوند و آنها کارخانه ها را اغلب تعطیل و یا وسیله رانت خواری می کنند. بگذریم از شرکتهای دولتی که دولت از وجودشان خبر نیز ندارد و وسیله خورد و بردها هستند.<br /><br />5 – در بودجه دولت و در اعتباراتی که نظام بانکی می دهد، سهم سرمایه گذاری های تولیدی، سال به سال، کم و کمتر شده است. میزان نرخ بهره، فعالیتهای تولیدی را بی سود و انواع سوداگریها را پر سود می کند. <br /><br />6 – دست اندازی مافیاهای نظامی - مالی، در پوشش سپاه، بر اقتصاد کشور و هدف شدن برای رساندن سود به حداکثر، اقتصاد ایران را به بلائی گرفتار کرده است که سرطان اقتصاد است و اینک دارد زندگی را از این اقتصاد می گیرد. <br /><br />7 – شدت تورم و نیز سودجوئی مهار نکردنی مافیاها، همراه با نیاز دولت به فروش ارز به قیمت بالا برای تأمین بودجه خود، دولت دست نشانده آنها را مجبور کرده است دروازه ها را بر روی واردات بگشاید. نیاز این دولت به قدرتهای خارجی چون روسیه و چین و حتی شیخ نشین های خلیج فارس، مزید بر علت گشته، دروازه های وطن ما را بر روی واردات گشوده تر کرده است. حاصل آن تعطیل شدن واحدهای تولیدی و بیکاری شما کارگران ایران است.<br /><br />8 - دولت استبدادی وابسته بخاطر نیاز شدیدش، نمی تواند عامل گسترش قاچاق نباشد. قاچاق که رژیم میزان آن را یک دهم واردات برآورد می کند، نه تنها مزاحم دیگری برای تولید داخلی است، بلکه عامل فراوانی نابسامانی ها و آسیبهای اجتماعی – که اعتیاد یکی از آنها است – می شود. <br /><br />  وقتی بر قاچاق، مبادلات مرزی و نیز واردکردنها از طریق «بازارهای آزاد» توسط قدرت بدستان را بیفزائیم، از عاملی مهم از عوامل ویرانی اقتصاد و انحطاط جامعه ایرانی، نیک آگاه می شویم.<br /><br />9 - بورس بازیها، سرطان دیگری است که اقتصاد ایران را بی جان می کند. بودجه دولت حاصل از درآمد نفت و انواع قرضه ها و نقدینه که دائم بر حجم آن افزوده می شود، عامل اصلی رانت خواری، از جمله بورس بازی است. نتیجه اینست که میزان سود در فعالیتهای تولیدی، در مقایسه با میزان سود در سوداگری، بسیار کمتر و مجال فعالیت تولیدی زمان به زمان کمتر شده است.<br /><br />10 - نابرابریها دائم پر شمارتر و بزرگ تر و سبب گسترش فقر و تنگ شدن عرصه تولید، حتی در بخش کشاورزی می شوند. این نابرابریها، در همان حال که در ایران امروز، طاقت شکن شده اند، باز کردن دروازه ها را بر روی واردات ناگزیر تر کرده اند. هم به این دلیل که قدرت خرید اقلیت پر درآمد جذب فرآورده های مرغوب و گران قیمت می شود و هم به این دلیل که تورم بر شدت نابرابری و در همان حال فقر می افزاید و دولت را ناگزیر می کند دروازه ها را بر روی کالاهای ارزان چینی و... باز کند تا فشار فقر انفجار سیاسی ببار نیاورد.<br /><br />  این 10 عامل که فهرست کردم و عاملهای دیگر که در مناسبت های دیگر، تشریحشان کرده ام، به هر ایرانی هشدار می دهند عوامل مصرف محور گرداندن اقتصاد و از میان بردن زمینه های تولید کدامها هستند و چرا هر روز که تغییر دولت استبدادی به دولت حقوقمدار به تأخیر افتد، خطری که حیات ملی را تهدید می کند، بزرگ تر می شود.<br /><br />  اما نقش دولت (سه قوه ) و رئیس قوه مجریه تدارکاتچی «ولی مطلقه» در مصرف محور شدن اقتصاد چیست؟:<br /><br />1 - نخست یادآور شوم که بودجه دولت 298 میلیارد دلار است که حدود 50 میلیارد دلار کسر دارد. این بودجه از نفت و وام و عوارض گمرکی و فروش ارز حاصل از صدور نفت بدست می آید. در نتیجه، بودجه دولت برداشت از تولید ملی نیست، برداشت از فروش و پیش فروش ثروت کشور و مصرف است. و بجای آنکه دولت وابسته به ملت باشد، ملت وابسته به دولت است. تغییر این رابطه، بدون تغییر ساخت دولت از یک ساخت استبدادی به یک ساخت مردم سالار میسر نیست. زیرا دولت استبدادی موجودیت خود را از جریان نفت و گاز و فرآورده های نفتی به خارج و ورود کالاها و خدمات به داخل دارد. <br /><br />2 - تغییر ساخت دولت هنوز کافی نیست. زیرا می باید  <br /><br />الف – به رانت خواری که حدود 40 درصد تولید ناخالص ملی و فساد ذاتی اقتصاد مصرف محوری از نوع اقتصاد ایران است و<br /><br /> ب – به اسراف که خود می گویند 30 تا 40 درصد بودجه را تشکیل می دهد، پایان داد. <br /><br />ج - ساخت بودجه و ساخت اعتبارات بانکی و ساخت واردات را نیز می باید تغییر داد.<br /><br />3 - دستگاه تبلیغاتی رژیم از قول صندوق بین المللی، دروغی را باز می گوید: ایران با رشد اقتصادی 2/3 درصد، در میان کشورهای جهان، مقام چهل و دوم را در سال 2009 خواهد داشت. دروغ ساز، می افزاید: این در حالی است که اقتصادهای امریکا و اروپا، رشد منفی می کنند. از دوران شاه، یک عامل بزرگ مصرف محور شدن اقتصاد ایران، رشد بالای مصرف و رشد منفی تولید بوده است. بعد از انقلاب با بودجه ای که حکومت رجائی تصویب و اجرا کرد و از آن پس، بودجه هائی که حکومت های دوران ولایت مطلقه فقیه به تصویب رسانده و به اجرا گذاشته اند، رشد اقتصاد مصرف محور، بزرگ تر و رشد اقتصاد تولید محور، منفی تر شده است. توضیح این که تولید ناخالص ملی را بر اساس مصرف، برآورد می کنند. صندوق بین المللی پول صورت را می بیند. یعنی ارقامی را می بیند که رژیم در اختیارش می گذارد. این دستگاه <br /><br />الف- 40 درصد رانت خواری و 30 تا 40 درصد اسراف را از میزان کل مصرف کم نمی کند. و <br /><br />ب – فروش ثروت کشور (نفت و گاز و دیگر منابع کانی) را هم به حساب کسر تولید نمی گذارد. کسر بودجه 50 میلیارد دلاری را مصرف حساب می کند. <br /><br />ج – کاری به این کار نیز ندارد کدام بخش از اقتصاد ایران رشد مثبت می کند و کدام بخش رشد منفی. اما اگر حتی فروش نفت و فرآورده های نفتی را نیز در نظر نگیریم، تنها رانت خواری و اسراف و کسر بودجه را از تولید ناخالص بخش دولتی کم کنیم، واقعیت را وحشتناک تر از آن می یابیم که تصور می کردیم: 2/3 درصد رشد بخش دولتی، رشد منفی اقتصاد تولید محور را می پوشاند . وقتی کسر بودجه و رانت خواری و اسراف را منظور می کنیم، می بینیم با واقعیت جدیدی روبرو شده ایم و آن اینکه رشد اقتصاد مصرف محور نیز منفی شده است. برای این که نسبت هزینه به درآمد، در بخش دولتی اقتصاد ایران، بسیار بزرگ شده است: کسر بودجه بسیار بیشتر از 50 میلیارد دلار است. رانت خواری به کنار، تنها اسراف (30 درصد و نه 40 درصد ) و کسر بودجه 4/139 میلیارد دلار می شود.  <br /><br />4 – دانشجویان از آقای کروبی پرسیده اند: آیا اگر حفظ نظام ایجاب کند، شما تمامی دانشجویان حاضر در این سالن را زندانی می کنید؟ پاسخ داده است: بله زندانی می کنم زیرا حفظ نظام تقدم دارد. بدیهی است کسی که در حوزه، منطق صوری را آموخته است، نمی تواند بفهمد که <br /><br />الف – نظام برای حقوقمند زیستن مردم است و مردم برای نظام نیستند. <br /><br />ب – هرگاه نظام حقوقمند بود، حافظ دانشجویان در حقوق آنها می گشت و تعارضی که سبب زندانی کردن آنها شود، پدید نمی آمد. <br /><br />ج – او، آگاه یا ناخود آگاه، تصدیق می کند، که دولت قدرتمدار است و هرگاه ایرانیان بخواهند از حقوق خود برخوردارشوند، سقوط می کند. از این رو، میان قدرت و حقوق انسان و حقوق ملی ایرانیان، تقدم و حاکمیت را به قدرت می دهد. <br /><br />  حال اگر این شخص ریاست جمهوری بیابد، با این طرز فکر، به اقتصاد و بودجه دولت، از دید تقدم مطلق با حفظ نظام است، می نگرد. یعنی بودجه ساخت کنونی و تکیه اش را بر اقتصاد مصرف محور نگاه می دارد. بر فرض که حکومت او تکرار حکومت خاتمی بگردد، نه رانت خواری از میان می رود و نه پویائی اقتصاد مصرف محور می گذارد که هزینه ها بزرگ تر و درآمدها کوچک تر نشوند. <br /><br />  در حقیقت، اقتصاد بعدی از ابعاد چهارگانه ایست که سه بعد دیگر آن، سیاسی و اجتماعی و فرهنگی هستند. این چهار بعد از یکدیگر جدائی ناپذیرند. پس هرگاه بخواهیم اقتصادی تولید محور پیدا کنیم، می باید بعدهای سیاسی و اجتماعی و فرهنگی با چنین اقتصادی سازگار شوند. آنها که از تحول تدریجی، آنهم در درون رژیم ولایت مطلقه فقیه، صحبت می کنند، واقعیت را نمی شناسند و بطریق اولی، مردم را از واقعیتی که خود نمی شناسند، آگاه نمی کنند. هرگاه ایرانیان در اقتصاد امریکا تأمل کنند، می توانند به شدت زلزله مرگبار و ویرانی آوری پی ببرند که در بی خیالی زندگی کردن و آن را ندیدن و یا دیدن و به روی خود نیاوردند پی می برند. امریکائیان آن را ندیدند. چون نه از وقوع آن جلوگیری کرده اند و نه حتی خود را آماده ساخته اند، مرگباری و ویرانگریش صد چندان شده است. نه تنها حکومت بوش واقعیت را به مردم امریکا نگفت و وسائل ارتباط جمعی، مردم امریکا را از واقعیت آگاه نکردند، بلکه مبلغ صورتی شدند که، به ادعای حکومت، گزارشگر رونق اقتصادی بود (کم شدن بی کاری و افزایش مصرف خانوارها و...) . هشدارهای اقتصاددانهای آگاه سانسور شدند و امریکا و جهان گرفتار بلائی بزرگ گشتند.<br /><br />5 – بدین قرار، بر فرض که کار از کار اقتصاد ایران نگذشته باشد، بدون تغییر رابطه ملت با دولت، درمان ممکن نیست. اما تغییر رابطه به رها کردن دولت از ولایت مطلقه فقیه و از میان برداشتن ستون پایه هائی تحقق می یابد که ساختمان استبداد بر آنها، برپا و استوار است. از این دید که بنگریم، تحریم انتخابات را نیز کافی نمی یابیم. توضیح این که گرچه وسعت تحریم گویای مخالفت جمهور مردم با رژیم است، اما عزم مردم بر تغییر سرنوشت خود و بنا بر این، تغییر رابطه خود با دولت نیز ضرور است. ورود در جنبش برای به عمل درآوردن عزم خویش نیز بایسته است. این دو کار، نیاز به اندیشه راهنمای آزادی و فرهنگ و اخلاق آزادی و زورزدائی دائمی دارد. نیازمند عزم به یک رشته تغییر کردن ها و تغییر دادنها است: در جنبش همگانی تحریم، بمثابه بخشی از جنبش تغییر اندیشه راهنما و فرهنگ و اخلاق و تغییر رابطه ملت با دولت، می باید شرکت کرد. <br /><br /> <br /><br />* 5 پرسش در باره اقتصاد کشور در این ایام که بحران اقتصادی جهان را فراگرفته است:<br /><br />  سلام آقای بنی صدر. اميدوارم که حالتان خوب و ايامتان خوش باشد. با توجه به مقالات اخير نشريه انقلاب اسلامی در هجرت، اجازه می خواهم به عنوان يک علاقه مند به حوزه اقتصاد، به طرح چند پرسش از شما که به حق در ايران از جمله خوش نامان و بزرگان علم اقتصاد محسوب می گرديد بپردازم و خواهشمندم هرگونه که صلاح می دانيد به آنها پاسخ دهيد:<br /><br />1. لطفا طرح تبديل پول بين المللی به سبدی از پول را که در اوايل انقلاب نيز قصد اجرای آن را داشتيد، مورد موشکافی بيشتری قرار دهيد و صادقانه بگوييد اگر طرح های شما عملی می شدند، آيا ايران می توانست به يکی از قطب های بزرگ اقتصادی جهان تبديل گردد؟ <br /><br />2. اگر به جای دلار، پول ديگری جايگزين آن گردد، آيا ارزش آن حتما ثابت خواهد ماند؟ آيا پيش بینی می کنيدکه وضعيت مشابهی نيز برای يورو به وجود آيد؟ <br /><br />3. به نظر شما بحران به وجود آمده، از چه هنگام اثرات واقعی خويش را در ايران بروز خواهد داد و شما چه آينده ای را برای ايران پيش بينی می کنيد؟. ايران بايد چه راهکارهايی را اتخاذ کند تا کمترين پيامدهای اين مسئله را متحمل گردد؟ <br /><br />4. نظر شما پيرامون ثابت ماندن نرخ بهره در سال 88 در ايران چيست ؟ چرا دولت با وجود مخالفت های گسترده اقتصاددانان، اين طرح را اجرايی نمود؟ <br /><br />5. واکنش شما و ساير اقتصاددانان به آن جمله بی ادبانه و دور از نزاکت خمينی چه بود؟ درود برشما. همواره تندرست باشيد.<br /><br /> <br /><br />پاسخها به 5 پرسش هموطن علاقمند به اقتصاد کشور:<br /><br />1 - طرح سبد ارزها بجای دلار، که عبارت می شد از انتخاب ارزهای قوی به ترتیبی که مجموعه آنها، ثبات نسبی قدرت خرید درآمد ایران از فروش نفت را تضمین کند، بخشی از مجموعه ای از تدابیر را تشکیل می داد:<br /><br />1/1 – تثبیت قدرت خرید نفت و نیز مواد اولیه .<br /><br />1/2 – منظور کردن رشد اقتصاد صادر کننده نفت در فروش نفت به اقتصاد مسلط. این تدبیر، ایجاب می کرد که با خریداران نفت ایران، توافق جامعی در باره انتقال دانش و فن و تجهیزات، به اقتصاد ایران بعمل می آمد. این تدبیر به اوپک نیز پیشنهاد شده بود اما چون با رانت خواری رژیم های استبدادی نفت فروش، نمی خواند، مسکوت گذاشته شد.<br /><br />1/3 – همراه کردن تورم زدائی در داخل با ناچیز کردن تورمی که از طریق کاهش قدرت خرید درآمد نفت به اقتصاد تحمیل می شد.<br /><br />1/4 – آزاد کردن اقتصادهای خریدار نفت ایران از سلطه دلار. توضیح این که اقتصادهای خریدار نفت، دیگر ناگزیر نبودند دلار برای خرید نفت و گاز و مواد اولیه ذخیره کنند. <br /><br />  اما آیا این تدابیر سبب می شدند اقتصاد ایران یکی از قطب های اقتصادی جهان بگردد؟ پاسخ اینست:<br /><br />1/5 – غیر از اتخاذ یک سلسله تدابیر برای تبدیل کردن اقتصاد مصرف محور به اقتصاد تولید محور، که چند نوبت تشریح کرده ام، اقتصاد تولید محور نیازمند پول و سیاست پولی بود و هست که <br /><br />الف – ثبات ارزش پول را تضمین کند و <br /><br />ب – پول ملی را از وابستگی به ارز خارجی آزاد کند و <br /><br />ج – پول را، هم به لحاظ ارزش و هم بلحاظ حجم، تابع تولید داخلی و رشد آن بگرداند. بدین قرار، سیاست پولی بخشی از مجموعه تدابیربالا نیز بود و هست. <br /><br />1/6 – بلحاظ نیروهای محرکه، ایران توانائی لازم را برای داشتن یک اقتصاد تولید محور و مستقل و بطور خودجوش در رشد، داشت:<br /><br />● جامعه ایران جوان شده بود و هرگاه تدبیرها در قلمرو آموزش و پرورش به اجرا در می آمدند و «بانک استعدادها» تشکیل می شدند، ایران بزرگ ترین نیروی محرکه ای که انسان صاحب دانش و فن باشد را می داشت. بدیهی است این نیروی محرکه نیروهای محرکه دیگر را در رشد بکار می گرفت و بر کم و کیف آنها می افزود.<br /><br />● از تدبیرها یکی نیز کاستن از شمار کارمندان و افزودن بر استعدادهای آماده شرکت در فعالیتهای تولیدی بود. این تدبیر علاوه بر پیدا کردن بانک استعدادها، بودجه دولت را آزاد و سرمایه بزرگی (نیروی محرکه دوم) را در اختیار اقتصاد تولید محور قرار می داد. حتی پیش از آن، با تغییر ترکیب بودجه، بودجه تولیدی افزایش یافت. الا این که هنوز فعالیتهای تولیدی قادر به جذب تمامی بودجه نبود.<br /><br />● دانش و فن، نیروی محرکه سومی است که اقتصاد ایران می توانست به کار گیرد. لازمه آن، همراه کردن صدور نفت با ورود این نیروی محرکه بود. بدیهی است برخورداری از این توانائی نیاز به استقلال سیاسی بمعنای بیرون رفتن از روابط قوا با قدرتهای خارجی داشت. انقلاب ایران این امکان را به ایران می داد هرگاه گروگانگیری و محاصره اقتصادی و جنگ، ایران را در موقعیتی قرار نمی دادند که قرار دادند.<br /><br />● اقتصاد ایران، برغم وابستگی که به اقتصاد مسلط پیدا کرده بود، در بخشهای صنعت و کشاورزی از امکانهای بسیار هنوز مورد استفاده قرار نگرفته برخوردار بود. هرگاه می خواست به استقلال اقتصادی دست یابد و اقتصاد در خدمت انسان قرار گیرد، توان ایجاد نظام اقتصادی جدیدی را می یافت که می توان آن را «اقتصاد توحیدی» خواند. <br /><br />● موقعیت ایران در منطقه و امکان گسترش بازار داخلی – از جمله از راه توزیع عادلانه درآمدها – بازار گسترده ای را در اختیار اقتصاد ایران قرار می داد.<br /><br />● فراوانی مواد اولیه (نیروی محرکه ارزشمند) و گوناگونی های طبیعی ایران، اقتصاد ایران را از امکان رشد کم نظیری برخوردار می کرد.<br /><br />● حذف بهره از اعتبارهای تولیدی و حفظ آن در اعتبارات بازرگانی، با توجه به فرهنگ دیرین ایران و امکان رشد «صنایع هنری»، به اقتصاد ایران امکان می داد فرآورده های خود را، از جاذبه هایش برای جلب گردشگران بگرداند. و گردشگری را نیروی محرکه اقتصاد خود کند.<br /><br />● و چنانچه بیان آزادی اندیشه راهنمای ایرانیان می گشت و بار زور در رابطه ها کم و خشونت بی محل می شد و بنا می شد بجای این که هرکس به فکر این باشد که چگونه از دیگری بخورد، استعدادهای خود را بکار می انداخت، نیروی محرکه ای که بیان آزادی است، بازترین فضا را برای فعالیتهای اقتصادی پدید می آورد. و<br /><br />● و اگر ستون پایه های استبداد برداشته می شدند و نظام اجتماعی ایران باز و تحول پذیر، بنا بر این، توانا به فعال کردن نیروهای محرکه در خود می گشت و دولت حقوق مدار، امنیت های قضائی و غیر آن را برقرار می کرد، صد البته که ایران صاحب یک اقتصاد رشد پذیر و در خدمت انسان می شد و از ننگ فروش ثروت ملی خود و زندگی با درآمد آن، آنهم در فقر، می رهید.<br /><br />  پرسش کننده و همه مردم ایران می باید توجه داشته باشند که نه تنها برنامه بنای چنین اقتصادی وجود می داشت، بلکه <br /><br />الف – برغم فقدان اسباب و وجود موانع، اجرای تدابیر، سبب شد که در شهرها و روستاها، درآمد متوسط خانوارها از هزینه متوسطشان، فزونی گیرد. <br /><br />ب – در قلمروهای کشاورزی و صنعت فعالیتهای تولیدی گسترش پیدا کنند. بدانحد که بیکاران – که همه روز در خیابانها راه پیمائی می کردند - کار بجویند. <br /><br />ج – نظام ورشکسته بانکی تجدید سازمان بجوید و از رابطه خود با اقتصاد مصرف محور بکاهد و به رابطه اش با اقتصاد تولید محور بیفزاید. <br /><br />د – نیاز ایران به تولید و صدور نفت کاهش بیابد. به ترتیبی که با رساندن بهای نفت در بازار رسمی به بشکه ای 34 دلار و در «بازار آزاد» به 44 دلار، ایران با صدور روزانه 2/1 میلیون بشکه نفت، درآمد لازم را بدست آورد. هر ایرانی می تواند بفهمد فروش روزانه 5 میلیون بشکه (در دوره شاه) را به فروش روزانه 2/1 میلیون بشکه فروکاستن و درآمد بیشتر یافتن، چه اهمیتی از نظر حفظ منابع نفت و... می داشت.  <br /><br />ه – صنعت وابسته که وسیله رانت خواری از درآمد نفت و بودجه دولت بود، تجدید سازمان یابد و روی به استقلال نهد. و – بخش خدمات که در اقتصاد مصرف محور زیر سلطه، رشد سرطانی می کند، از رشد بیفتد و هزینه سنگینش کاهش پذیرد و...<br /><br />  بدیهی است این دست آوردها، در درون، استبدادیان و، در بیرون از مرزها، قدرتهای سلطه گر را سخت نگران کردند: «اقتصاد مال خر است» و «بنی صدر می خواهد ایران را سوئیس و فرانسه کند و مردم برای اسلام انقلاب کرده اند» از زبان آقای خمینی، گویای نگرانی شدید استبدادیان از تولید محور و مستقل شدن اقتصاد بود. و نیز، «امریکا تحمل دو ژاپن را در آسیا نمی آورد» که به کیسنجر، وزیر خارجه اسبق امریکا نسبت داده می شود، گویای نگرانی شدید امریکا بود. تحمیل جنگ به ایران که به قول آلن کلارک، وزیر دفاع انگلستان، در سود انگلستان و غرب بود و اسباب ایجاد و ادامه آن را فراهم کردند و کودتای خرداد 60، از توافق استبدادیان داخلی و طرفهای خارجی را در محروم کردن ایران از آن اقتصاد، حکایت می کنند.<br /><br />2 - گروه اقتصاددانانی که اینک پول بین المللی متکی به سبد ارزها را پیشنهاد می کند، تنها به ثبات نسبی ارزش پول بین المللی نیست که توجه دارد. بلکه به این مهم نیز توجه دارد که در حال حاضر، دلار بمثابه پول جهانی، وسیله ای شده است که امریکا، با بکار بردن آن، از اقتصاد دنیا، بسود خود، برداشت می کند. نفت و گاز و مواد اولیه عاملهای اصلی این برداشت هستند. <br /><br />توضیح این که چون خرید و فروش نفت و گاز و مواد اولیه با دلار انجام می گیرد، هر کشور نیازمند داشتن ذخایر دلار برای خرید این مواد است. بنا بر این، امریکا می تواند هر اندازه معاملات بین المللی بطلبد، اسکناس چاپ کند و در بیرون از اقتصاد خود به جریان اندازد. به این ترتیب که با آن پولها از اقتصادهای دیگر خرید کند. کشورهای فروشنده دلارها را در معاملات خود بکار می برند و دلارها ذخایر ارزی بزرگ (در چین و ژاپن و کشورهای نفت خیز – به استثنای ایران ولخرج – و اروپا) را بوجود می آورند. هرگاه این ذخایر بخواهند بصورت قوه خرید وارد اقتصاد امریکا شوند، از آن اقتصاد چیزی بر جا نمی ماند. آنها برای این که ذخایرشان کاغذهای بی ارزش نشوند، ناگزیر می شوند شمعک اقتصاد امریکا شوند. چنانکه اگر اوراق قرضه خزانه داری امریکا را نخرند، دولت امریکا ورشکستی می شود که قادر به پرداخت اقساط بدهی خود نمی شود.<br /><br />  و نیز می دانیم که بخصوص از زمان قطع رابطه دلار با طلا، بهمان ترتیب که ارزش دلار کاهش می پذیرد، از دارائی های کشورهای دارای ذخیره دلار کاسته می شود. پس برای تضمین ارزش دارائی های ارزی در حال و آینده و نیز ثبات نسبی بهای کالاها و خدماتی که خرید و فروش می شوند و نیز قطع برداشت اقتصاد دارای موقع مسلط از اقتصادهای دارای موقع زیر سلطه، نیاز به پولی جهانی است که این دو مقصود مهم را برآورد. یورو نمی تواند این دو مقصود را برآورد. زیرا بر فرض که جانشین دلار شود، میان اقتصاد اروپا و اقتصادهای دیگر، همان رابطه را بر قرار می کند که دلار میان اقتصاد امریکا و اقتصادهای دیگر برقرار کرده است.<br /><br />  هرگاه قرار باشد پول وسیله معامله باشد و بعنوان قدرت منتظر فرصت، نقشی نداشته باشد، رابطه فعالیت اقتصادی با سرمایه می باید با رابطه فعالیت اقتصادی با انسان، جانشین شود. به سخن دیگر، در اقتصاد سرمایه سالار، انسان در خدمت سرمایه است و در اقتصاد توحیدی، سرمایه و دیگر نیروهای محرکه و فعالیتهاشان به خدمت انسان، در جریان رشد در می آیند. این تغییر تعیین کننده، امکان می دهد میزان عرضه فرآورده ها با میزان تقاضای آنها برابری جوید و سوداگریها از میان برخیزند. در نتیجه پول نقش خود را بمثابه قدرت منتظر فرصت بدست آوردن سود بزرگ، از دست بدهد. بدیهی است بعدهای سیاسی و اجتماعی و فرهنگی نیز می باید دمساز با بعد اقتصادی تحول کنند تا که روابط قدرتی برجا نمانند و پول، بعنوان کارآ ترین سلاح، نقش نجوید. در حال حاضر، واقعیت موجود از این الگو، به دور است. اما الگو بکار آن می آید که در سطح ملی و در سطح بین المللی، سیاست پولی ای تعقیب شود که در عین حال که ارزش آن از ثبات نسبی برخوردار می شود، وسیله استثمار نگردد.<br /><br />3 - اقتصاد ایران پیش از این بحران در بحران بوده است: از دوران قاجار تا امروز، اقتصاد ایران، موقعیت یک اقتصاد زیر سلطه را جسته است که بطور روز افزون، مصرف محور گشته است. دو کوشش بزرگ برای تولید محور کردن آن، یکی در دوران مصدق و دیگری در دوران مرجع انقلاب ایران، با دو کودتا، عقیم شدند. برای آنکه پرسش کننده درک روشنی از فاجعه بزرگی پیدا کندکه ایرانیان بدان گرفتارند، کافی است تصور کند که ایران در مجموع 80 میلیارد دلار کالا و خدمات وارد کرده است. حال فرض کنیم درآمد نفتی صفر شده باشد و ایران نتواند 80 میلیارد دلار کالا و خدمات وارد کند، ایران در فقر مقام اول را در جهان نمی یابد؟ از این واردات، 5 تا 7 میلیون تن گندم است. نبود پول برای پرداخت بهای گندم و دیگر کالاهای ضرور، به ما امکان می دهد جامعه ایرانی گرسنه و عریان را تصور کنیم. <br /><br />  در پاسخ به پرسش اول، ده عامل از عوامل تنگ کننده مجال تولید و فراخ گرداننده عرصه مصرف را برشمرده ام. امروز، بازگرداندن اقتصاد مصرف محور به اقتصاد تولید محور بسیار مشکل تر از 30 سال پیش شده است. با وجود این، راه حل دست زدن به این درمان سخت و طولانی است. عاملهای ده گانه – و عاملهای دیگر که در فهرست نیامده اند – نوع درمان را در اختیار می نهند. تجربه موفق دوران مرجع انقلاب نیز هست. در پاسخ به پرسشهای 1 و 2 پرسش کننده نیز در مورد پول و ارز، بخشی از مجموعه تدابیر را توضیح داده ام. اما از آنجا که بعد اقتصادی یکی از چهار بعدی است که واقعیت اجتماعی را می سازند و بلحاظ نقشی که دولت در اقتصاد ایران یافته است، تغییر رابطه جامعه ملی با دولت و استقرار ولایت جمهور مردم یعنی مالک دولت شدن ملت، درمان اصلی را تشکیل می دهد. درمانی که خود مجموعه ای از درمانهای سیاسی و اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی و اخلاقی است: جامعه ای مستقل و آزاد، با بیان آزادی بمثابه اندیشه راهنما و فرهنگ و اخلاق آزادی و اقتصادی در خدمت انسان در جریان رشد او.<br /><br />4 - در پاسخ به پرسش 2، از نقش پول بمثابه قدرت منتظر فرصت، یاد کردم. در اقتصاد، «رجحان نقدینه» یعنی امکانی که پول به دارنده خود می دهد تا از هر فرصتی برای تحصیل سود، بهره جوید. رجحان نقدینه یک دلیل بر وجود بهره پول و نرخ آنست. زیرا کسی که پول قرض می دهد، امکان استفاده از فرصت یا رجحان نقدینه را به دیگری می سپارد. اما وجود و میزان بهره، دلیل دیگری نیز دارد و آن ثبات ارزش پول است. هرگاه، از راه اغماض، کاربردهای پول در قلمروهای سیاسی و اقتصادی و اجتماعی را مستقل از رجحان نقدینه بدانیم، این کاربردها نیز از عوامل وجود و میزان نرخ بهره هستند. <br /><br />  در ایران امروز، تورم مزمن و دائم در افزایش و فرصتهائی که بورس بازیها و سوداگری ها در اختیار پول بمثابه قدرت منتظر فرصت می گذارند و نیز کاربردهای پول در قلمروهای سیاسی و اداری (رشوه خواری و هزینه های مقام و موقع سیاسی جستن و...) و اجتماعی (منزلت اجتماعی جستن از راه وصلت با پولدار و...) و فرهنگی (ارتقاء یافتن از راه تحصیل وهزینه های تفاخر جوئی و ...)، از کشور ما یک نمونه بسیار کم مانند ساخته است. از این نظر است که در فساد و نبود امنیت برای فعالیت اقتصادی، همواره در شمار چند کشوری هستیم که، در فهرست، در شمار فاسد ترین ها قرار دارند.<br /><br />  با وجود این سه عامل، نرخ بهره نمی تواند دستوری پائین بیاید. برای آنکه نرخ بهره پائین بیاید، می باید<br /><br />4/1 - تورم به صفر میل کند و ارزش پول ثابت بگردد. و<br /><br />4/2 – فرصتهای سودجوئی یعنی بورس بازیها و سوداگریها از میان بروند و <br /><br />4/3- پول نقشهای غیر اقتصادی خود را از دست بدهد .<br /><br />4/4 – دستگاه بانکی که اینک در اقتصاد مصرف محور نقش دارد و عامل جریان سرمایه ها به اقتصاد مسلط است، در اقتصاد تولید محور نقش پیدا کند به ترتیبی که هادی درآمدها به تولید بگردد و نقش خود را بعنوان بزرگ ترین عامل ایجاد کننده «رجحان نقدینه» از دست بدهد. در خور یاد آوری است که نظام بانکی در پدید آوردن بحران کنونی از عاملان درجه اول است. <br /><br />  این سه کار، خود در گرو اینست که بودجه دولت که اینک برداشت از اقتصاد مصرف محور و فروش و پیش فروش نفت و گاز و دیگر ثروتهای ملی و کسر بودجه است، برداشت از اقتصاد تولید محور بگردد. میزان نقدینه را نه هزینه های دولت و رانت خواریها که تولید معین کند. پول ملی ارزش خود را از تولید بگیرد و نزدیک به صفر شدن فرصتهای اقتصادی و غیر اقتصادی، رجحان نقدینه را مایل به صفر کند. نیازها واقعی گردند. یعنی مجازی و ساخته قدرت سرمایه نباشند به ترتیبی که در بازار، میزان عرضه با میزان تقاضا برابری بجوید. این امر تحقق نمی یابد مگر این که رشد کننده انسان باشد و نیازها در جریان رشد انسان، راهبر تولید و خدمت ها بگردد. <br /><br />  چون واقعیت از این الگو فاصله ای بزرگ دارد و در ایران این فاصله بسا بزرگ ترین است، گزینش نرخهای بهره متفاوت، برای جهت دادن به فعالیتهای اقتصادی به تولید، ضرور می شود. در دوران مرجع انقلاب ایران، این تدبیر بکار رفت. بدیهی است که این تدبیر می باید با مجموعه تدابیری همراه باشد که بکار تولید محور کردن اقتصاد ایران می آیند. وگرنه، وسیله رانت خواری های بزرگ می شود. وام گرفتن با بهره ناچیز و یا بدون بهره و وام دادن با بهره حداکثر، از رایج ترین شیوه های رانت خواری صاحبان قدرت در ایران امروز است. <br /><br />  با توجه به اهمیت بخش دولتی در اقتصاد ایران و نیز نقش تعیین کننده دولت در سمت بخشیدن به اقتصاد، به مالکیت ملت درآمدن دولت و از میان برداشتن ستون پایه های استبداد و ایجاد دولت حقوق مدار ترجمان ولایت جمهور مردم، تدبیری است که ملت ایران می باید به عمل درآورد.<br /><br />5 – هرگاه منظور پرسش کننده جمله «اقتصاد مال خر است» باشد، واکنش نخست این بود که آقای خمینی چون از اقتصاد هیچ نمی داند، چنین می گوید. خوش بینی نسبت به او مانع از آن می شد که بدو گمان بد برد. با این حال، این پرسش بمیان آمد: مگر او نبود که در نوفل لوشاتو، در حضور جمع، با اشاره به بنی صدر، گفت: ما کارشناس اقتصاد داریم اما استبداد شاه مانع از آنست که او اقتصاد ایران را اصلاح کند؟ حالا که دست بکار شده ایم و نتایج خوب بدست آورده ایم، چرا می گوید: «اقتصاد مال خر است»؟ یک پاسخ این بود که طرز فکرهای چپ و اقتصاد گرا را تحقیر می کند. اما بعد، او از لزوم ریاضت سخن گفت. پس بجا است، که موقع را برای گشودن گره از یک مشکل نظری، مغتنم بشماریم:<br /><br />5/1 – اقتصاد مال خر است و فراخواندن مردم به روش کردن ریاضت، ترجمان ثنویت معنویت و مادیت است. می دانیم که از دیرگاه، نظری به معنویت ارزش می نهاد و مادیت را پست می شمرد و نظر دیگری، مادیت را تنها واقعیت پذیرفتنی می دانست و روح و خدا را انکار می کرد. این نظر، اقتصاد گرائی و اقتصاد محوری را به بار آورد و نظر نخستین، استبدادهای دین همراه با فقر اقتصادی را سبب شد. اروپای دوران قرون وسطی، استبداد کلیسا و فقر و البته جنگهای صلیبی را تجربه کرد. بدیهی است کلیسا خود ثروت اندوز شد و از عوامل تعیین کننده جنگهای صلیبی، تغییر جریان طلا بود. طلا از افریقا به سرزمینهای مسلمان نشین جریان داشت. هدف جنگهای صلیبی این بود که آن جریان را قطع و جریان طلا از افریقا به سرزمینهای مسیحی نشین، یعنی اروپا را برقرار کند. <br /><br />  اقتصاد محوری نیز استبدادهای قرن بیستم را پدید آورد: استالینیسم و مائوئیسم. لیبرالیسم گرچه با استبداد سیاسی ناسازگار نبود، اما چون به سرمایه، سالاری می بخشید، نیازمند استبداد سیاسی نبود. با این حال، استبدادی که بر انسان حاکم کرده است، کاهنده تر است. چرا که با سلطه مطلق بخشیدن به مادیت، انسان را چنان از خود بیگانه می کند که او نیازهای معنوی را نیز، با فرآورده های مادی بر آورد.<br /><br />  بعد از تجربه، این امر که انکار معنویت، رابطه را رابطه قوا می کند و سبب اصالت جستن قدرت و استقرار استبداد می شود، می باید بر اهل نظر معلوم شده باشد. اما حقیر گرداندن مادیت چرا سبب استبداد دینی می شود؟ این پرسش بسیار مهم را ایرانیان می باید پیشاپیش از خود می کردند. از اتفاق، در دوران شاه سابق، گروهی از طلبه ها که از نجف آمده بودند، در پاریس، در کلیسائی، دست به اعتصاب غذا زدند. از این جانب خواستند برای آنها و ایرانیانی که در کلیسا حاضر شده بودند، سخنرانی کنم. در باره رابطه مادیت و معنویت صحبت کردم. یکی از حاضران گفته بود: چه جای این بحث فلسفی بود؟ زمان شهادت داد که جای این بحث پیش از انقلاب می بود و آن زمان می باید مشکل نظری حل می شد. <br /><br />  دو گانگی معنویت و مادیت سبب استبداد بنام معنویت می شود. زیرا فرض اینست که مادیت انسان، او را مایل به پستی و شرارت می کند و هرگاه قدرت در اختیار «نماد معنویت» قرار گیرد، در صلاح انسان و تعالی معنوی او بکار خواهد رفت. از این رو، ضرور است که تمام قدرت از آن «ولی امر» بگردد و او «بر جان و مال و ناموس بندگان خدا بسط ید» پیدا کند!!!. نظریه ولایت مطلقه فیلسوف اول و قانون گذار اول و پاپ و «فقیه» و مرشد و پیر و قطب، این سان ساخته شد. باز فرض اینست که ثروت می باید در اختیار صاحب ولایت مطلقه باشد وگرنه، سبب گرایش بشر به مفاسد اخلاقی و غیر آن می شود!!.<br /><br />  برای رها شدن از این دو استبداد، این دوگانگی مادیت و معنویت است که می باید از میان برخیزد. چگونگی آن را در کتاب کیش شخصیت، فصل مادیت و معنویت توضیح داده ام. اقتصادی که ترجمان مدار باز مادی ↔ معنوی می شود، اقتصاد توحیدی است. در خور انسان مستقل و آزاد و رشد یاب و جامعه باز و تحول پذیر این اقتصاد است.<br /><br /> <br /><br /></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-3100871231379587007?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-10022922052305286482009-05-06T06:11:00.001-07:002009-05-06T06:21:15.236-07:00<p dir="rtl" align="right">* پرسش اول: دولت بودجه خود را از کجا می آورد؟:<br />مصاحبه شما را در 12 مارس، با رادیو آزادگان شنیدم. گفتید که بودجه را بر اساس هر بشکه نفت 45 دلار بسته اند و بر این مبنا، درآمد سالانه ایران 32 میلیارد دلار می شود. این دولت و دولتهای پیش از آن، بقیه بودجه را از کجا می آورند؟ در مقاله ای در انقلاب اسلامی خواندم که 46 میلیارد دلار کسر بودجه است. اما بودجه کشور 298 میلیارد دلار است. با کسر 46 میلیارد دلار، 252 میلیارد دلار می ماند. این پول از کجا می آید؟<br /><br />● پاسخ به پرسش اول:<br />1 – بودجه دو قسمت دارد:<br />الف - بودجه جاری و عمرانی و<br />ب - بودجه شرکتهای دولتی است.<br />بودجه شرکتهای دولتی بخش بزرگ کل بودجه را تشکیل می دهد. هرگاه شرکتها و مؤسسات دولتی خوب اداره شوند، می باید مازاد نیز داشته باشند. یک دلیل از دلایل فساد گستری دولت استبدادی اینست که شرکتها و مؤسسات دولتی در مجموع زیان می دهند و کسری آنها می باید از بودجه دولت تأمین شود. چون دولت پول ندارد، این کسری با گرفتن وام از نظام بانکی، داخلی و خارجی، تأمین می شود. برای مثال، می گویند: بخش نفت نیاز به سالانه 20 میلیارد دلار سرمایه گذاری دارد. هرگاه شرکت ملی نفت نیک اداره می شد، می باید مازاد لازم را برای سرمایه گذاری می داشت. اما چون اداره آن گرفتار سرطان فساد است، این سرمایه را ندارد و از راه امتیاز فروشی، می خواهد سرمایه لازم را جلب کند و موفق نیست. زیرا تحریمها مانع از سرمایه گذاری شرکتهای بزرگ شده اند و می شوند.<br />2 - بدین سان، بخشی از کسر بودجه که از اعتبارات بانکی تأمین می شود، از دید مردم مخفی می ماند:<br />بدهی دولت به بانک مرکزی تمامی بدهی دولت نیست. قرضه های خارجی نیز هستند. اما این دو رقم نیز تمامی بدهی دولت را تشکیل نمی دهند. وامهای گرفته شده از نظام بانکی نیز هستند. و این سه رقم، هنوز تمامی بدهی دولت و کسر بودجه را تشکیل نمی دهند. پیش فروش نفت ( معروف به نفت کاغذی) و امتیاز فروشی را هم می باید بر آنها افزود.<br />3 - مجموع این بدهی ها هنوز تمامی پیشخور کردن ثروت کشور را تشکیل نمی دهند. زیرا وقتی بودجه دولت از مالیات تأمین نمی شود و دولت به ملت یارانه می دهد، پس رشد اقتصاد کشور منفی است. اگر رشد اقتصاد کشور منفی است، پس رشد واردات و بودجه دولت و فروش و پیش فروش نفت و قرضه ها است که بسیار بالا است. میزان منفی شدن رشد اقتصاد، بمعنای تولید واقعا  داخلی، هم گزارشگر کسر بودجه خانوارهای ایرانی است و هم گویای شدت پیشخور کردن ثروت کشور است. اگر فقر در جامعه دامن می گسترد، بمعنای آن نیست که شدت پیشخور کردن کم است، بمعنای آنست که شدت پیشخور کردن با شدت فساد همراه است. بدین خاطر است که میزان رانت خواری، از 40 تا 60 درصد برآورد شده است.<br />4 – حساب سازی دیگری نیز انجام می گیرد. این حساب سازی تنها برای 76;زرگ کردن رقم بودجه نیست، بلکه برای پوشاندن بزرگی خطر از چشم مردم نیز هست: در آمد نفت را دولت به ارز خارجی می گیرد و آن را به ریال، به وارد کنندگان و کسانی که در خارج از کشور هزینه دارند، می فروشد. خریداران ارز، واردات می کنند. بخشی از ارز که صرف واردات می شود، از کل ارز حاصل از درآمد نفت کمتر است. زیرا بخشی از این درآمد خرج هزینه های ارزی دولت و توسط آن بخش از خریداران ارز خرج می شود که در خارج از ایران، هزینه بر عهده دارند. دولت از واردات، حقوق و عوارض گمرکی می گیرد. اما این درآمد، از همان درآمد نفت حاصل است.<br /> و دولت، با ارزی که می فروشد، به کارکنان خود حقوق می دهد. از این حقوق نیز مالیات می گیرد. اما این مالیات نیز از درآمد نفت است.<br /> و دولت به اعتبار نفت، وام می گیرد. با توجه به این واقعیت که هنوز بودجه دولت از نفت است، یعنی منبع دیگری جز نفت برای بازپرداختش وجود ندارد، مجموع بدهی های دولت نیز، بمعنای پیش فروش نفت و گاز است.<br /> و دولت در داخل کشور فرآورده های نفتی و گاز می فروشد. درآمد حاصل از آن هم از نفت و گاز است.<br /> و دولت فرآورده های حاصل از نفت و گاز (پتروشیمی ) صادر و یا در داخل بفروش می رساند. در آمدهای حاصل از فروش این مواد نیز، در آمد های حاصل از نفت و گاز هستند.<br /> حال اگر زمانی را در نظر مجسم کنیم که ایران دیگر قادر به صدور نفت نباشد، ایران را در وضعیت کشورهای افریقائی خواهیم یافت که سلطه گران اقتصاد آنها را در صدور منابع ثروتشان ناچیز کردند و چون منابع به پایان رسیدند، به روز سیاه نشستند. از پیش متعین کردن آینده، آینده ای سراسر فقر سیاه همین است.<br /> از این دید که در عملکرد دولتها بنگریم، دو استثناء بیشتر نمی یابیم: دوران مصدق و دوران مرجع انقلاب ایران. در این دو دوران بود که کوشیده شد اقتصاد ایران تولید محور بگردد. بودجه دولت برداشتی از تولید داخلی بشود و دولت بکار افتادن نیروهای محرکه را در رشد تصدی کند.<br /> اما دولتهائی که اقتصاد ایران را از استقلال محروم و تحت سلطه اقتصاد مسلط درآورده اند، به یک اندازه، از اقتصاد ملی بیگانه و با اقتصاد مسلط یگانه نبوده اند: بانی خارجی کردن دولت در بودجه خویش، شاهان قاجار بودند. در دوران پهلوی، تصرف اقتصاد کشور توسط اقتصاد مسلط، نظام و سازمان یافت. اما بخصوص در دهه پایانی دولت محمد رضا شاه پهلوی، خارجی شدن بودجه و تصرف اقتصاد کشور توسط اقتصاد مسلط و مصرف محور شدن اقتصاد، وسعت و شدت گرفت. در دوران مرجع انقلاب، کوشش بعمل آمد اقتصاد تولید محور بگردد و از رهگذر استقلال، رشد پذیر شود و بجای پیشخور کردن ثروت ملی، نیروهای محرکه ایجاد کند و این نیروها در آن بکار افتند. بازگž8;ت به وابستگی اقتصادی را حکومت رجائی آغاز کرد و در حکومت خامنه ای – موسوی، خارجی شدن بودجه و اقتصاد کشور ادامه یافت. اما این در حکومت هاشمی رفسنجانی بود که وسعت و شدت سلطه اقتصاد مسلط بر اقتصاد ایران و مصرف محور شدنش به پای دهه پایانی رژیم شاه سابق رسید. در حکومت خاتمی، اقتصاد همچنان مصرف محور باقی ماند. دروازه ها بر روی واردات باز ماندند. اما این در حکومت احمدی نژاد بود که وسعت و شدت خارجی شدن اقتصاد و بودجه از اندازه بیرون شد.<br /> تورم شدید و بیکاری و گسترش فقر که ذاتی ساز و کار خارجی شدن اقتصاد مصرف محور و بودجه هستند، واقعیت هائی هستند که مردم کشور، روزمره، با آنها روبرویند. ولو آنها از علم اقتصاد هیچ ندانند، مشاهده بدتر شدن مستمر وضعیت اقتصادی شان، این واقعیت ها به آنها می گویند که آینده سیاه، شتابان نزدیک می شود. اقتصاد تحت اختیار مافیاها با جانشین کردن بدتر با بد – که مطلقا ناممکن است - به اقتصاد تولید محور و رشد یاب بدل نمی شود. جامعه ای که بخواهد از پیشخورکردن و در همان حال، از گرفتار فقر روز افزون گشتن برهد، می باید از مدار بسته بد و بدتر بدر آید، به ولایت فقیه، از مطلقه و غیر مطلقه آن، پایان بدهد و در پی استقرار ولایت جمهور مردم شود.<br /><br />* پرسش دوم: آیا انتخاب همواره میان بد و بدتر است؟:<br />برای تشویق مردم به رأی دادن، می گویند: در دموکراسی، این انتخاب میان بد و بدتر است که آگاهی می طلبد. جامعه آگاه جامعه ای را گویند که وقتی در برابر بدتر قرار گرفت، به دنبال آرمان نرود، به دنبال بدی برود که می تواند جانشین بدتر کند. زیرا اگر اختیار خود را به آرزوها و آرمان ها بسپرد، در انتخابات شرکت نمی کند، نتیجه آن می شود که بدتر انتخاب می شود.<br /><br />●پاسخ به پرسش دوم:<br />بیچاره دموکراسی! زیرا عقلی که این توجیه را ساخته است، منطق صوری بکار برده و جبری گری خود را آشکار کرده است :<br />1 – منطق صوری بکار برده زیرا فراخنای خوب و خوب تر و خوب ترین را یکسره در پس پرده غفلت قرار داده است. چنانکه پنداری، در دموکراسی نیز، انتخابی جز میان بد و بدتر وجود ندارد!<br />2 – جبری گری خود را نمایان کرده است زیرا آرمان را باطل شمرده و غافل بوده است که بدون آرمان، انتخاب و بنا بر این، آزادی وجود ندارد. ندانسته است که انسان آزاد است که آرمان می گزیند و چند و چون هر آرمان، میزان آزادی او را گزارش می کنند:<br />1/2 – فرض کنیم کسی مقام و یا ثروت را بعنوان نماد قدرت، آرمان می کند. لحظه گزینش، لحظه آزادی است. از جمله به این دلیل که او می تواند میان فراوان گزینه ها، یکی را برگزیند و آن یکی نماد قدرت باشد. اما وقتی این 711;زینه را آرمان، یا برترین هدف خویش گرداند، دیگر آدمی نیست که آزادی انتخاب داشت. زیرا، پس از انتخاب، روشی که برای تحقق بخشیدن به آرمان خود بر می گزیند، می باید متناسب با آن باشد. رسیدن به ثروت یک روش دارد و رسیدن به مقام روشی دیگر می طلبد. اما هر دو روش، بکار بردن قدرت برای دست یابی به آرمان است. بتدریج که مقام طلب یا ثروت جو به پیش می رود، هم قدرت بیشتر می یابد و هم نیاز به بکار بردن قدرت بیشتر پیدا می کند زیرا بیش از پیش، در مدار بسته روابط قوا، زندانی می شود. هرگاه بتواند همچنان بر رقبای خود غلبه کند و موانع را از پیش پا بردارد و به آرمانی دست یابد که در آزادی برگزیده بود، با مقام یا ثروتی یگانگی می جوید که زیادت طلب است. او ناگزیر می شود، بیش از پیش، مأمور حفظ ثروت یا مقام و زیادت طلبی آن یا این شود. قارون و فرعون و «خدایگان آریامهر» و «تجسم خدا» و صاحب ولایت مطلقه این سان پدید می آیند.<br />2/2 – اینک فرض کنیم که کسی دانش را آرمان می کند. روشی که بر می گزیند، دانشجوئی است. هرگاه نخواهد دانش را وسیله دستیابی به قدرت کند و یا در یافته خود بماند، به تدریج که دانش می یابد، هم نیاز به آزادی بیشتر می یابد و هم بر پهنای آزادی خود می افزاید. نیاز به آزادی می یابد زیرا استعدادهای ابداع و ابتکار و خلق و دانش جوئی او، فراخنای بزرگ تری را می طلبند. بر پهنای آزادی می افزاید زیرا دانش او، به او امکان می دهد از استقلال و آزادی خویش بهتر و بیشتر برخوردار شود. افزون بر این، دانش او نیروی محرکه رشد برای او و دیگران می شود و بر گستره استقلال و آزادی اعضای جامعه ای می افزاید که او عضو آنست.<br />3 - بدین سان، هدف گزینی که ذاتی فعالیت انسانی است، در آزادی، انجام می گیرد و خود دلیل بر ذاتی حیات انسان بودن آزادی است. از این رو، مسئولیت انتخاب این و آن نماد قدرت، بمثابه آرمان، بر عهده انسانی است که در پی «قدرت یابی» می شود. او با اختیار، از آزادی خود چشم می پوشد. به سخن دیگر، در فراخنای آزادی، انتخاب ها میان بهتر ها انجام می گیرد. حتی وقتی کسی بر آن می شود خویشتن را از آزادی محروم کند، چون آزاد است می تواند خود را از آن محروم کند. دقیق تر بخواهی، می تواند خود را از آزادی خویش غافل کند. بدین قرار، با غفلت از آزادی است که انسان گرفتار جبر قدرت (= زور) می شود. پس از آن که گرفتار جبر قدرت مداری شد، منطق صوری همچنان او را فریب می دهد: او گمان می برد در مدار بسته، هنوز می تواند میان بد و بدتر انتخاب کند. غافل از این که چنین انتخابی وجود ندارد و با وجود بدتر، ممکن نیست بتوان بد را انتخاب کرد. به حکم جبر قدرت می باید به بدترین تن در داد.<br /> اما چرا با وجود بدتر نمی توان بد را انتخاب کرد؟ زیرا فرض کنیم آقای احمدی نژاد رئیس جمهوری بدتر و هر نامž6;د دیگر ریاست جمهوری، بد باشد. این فرض بما می گوید:<br />3 /1 – جامعه از آزادیهای بیرونی (آزادی بیان و آزادی مطبوعات و آزادی اجتماعات و...) محروم است. تحت جبر استبداد، انتخاب دیگری جز انتخاب میان کسانی که در این استبداد، مقام ریاست جمهوری را تصدی خواهند کرد، وجود ندارد.<br />3 /2 – اما اگر در مدار بسته بد و بدتر، بدتر ریاست جمهوری را یافته است، یعنی این که ساخت قدرت تحولی را به خود پذیرفته است که تصدی بدتر را ایجاب کرده است. از این رو، هر نامزدی که نخواهد بیانگر تغییر ساخت قدرت حاکم بگردد، بضرورت، همان بدتر است. دقت باید کرد که ستون پایه های قدرت و عواملی ( مافیاهای نظامی – مالی، ترکیب بودجه دولت و ساخت اقتصاد کشور، بیگانگی دولت از ملت، مرام حاکم بر دولت و قدرت کانونی یا «ولی امر» و رابطه با قدرتهای منطقه ای و جهانی و...) که در این ساخت فعال هستند و تحول ساخت، حاصل فعالیتهای آنها است، برجا می مانند و هر کس به ریاست جمهوری برگزیده شود، «تدارکاتچی» این عوامل باقی می ماند. از آنجا که در مدار بسته، تحول یک سویه و از بد به بدتر و از بدتر به بدترین است، جامعه ای که خود را زندانی مدار بسته بد و بدتر کرده است، می باید خود را آماده بدترین کند.<br /> در حقیقت، جامعه ای که تسلیم جبر قدرت می شود و در مدار بسته، خود را به انتخاب میان بد و بدتر فریب می دهد، به استبداد حاکم گفته است خیالش از لحاظ او راحت باشد. این جامعه غافل شده است از این واقعیت، که قدرت اولا  زیادت طلب و ثانیا  تمرکز طلب است و ثالثا  چون از تخریب پدید می آید، از رهگذر زیادت طلبی و تمرکز، بر ویرانگری خود می افزاید. لذا، بمحض این که جامعه به بد تسلیم شد، قدرت بدتر و بدترینی را می سازد و ناگزیرش می کند، این بار، از ترس بدترین، تسلیم بدتر شود. از کودتای ملاتاریا تا امروز، همواره گذار از بد به بدتر و از بدتر به بدترین بوده است و جز این نیز نمی توانسته است باشد.<br /> دلیل واقعی انصراف آقای خاتمی از نامزدی ریاست جمهوری، جز این نیست که پس از ورود به صحنه، او دریافته است که حتی نخواهد توانست نقش بد را در برابر بدتر بازی کند و نخواسته است مهر «بدتر از احمدی نژاد» را بخورد.<br />4 - بازگشت از بدتر به بد محال است زیرا جامعه ای که در مدار بسته بد و بدتر زندانی می شود، از توانائی خود یکسره غافل و خود را ناتوان می انگارد و این ناتوانی را مطلق می کند. باز گشت از بدتر به بد، نیازمند عمل عاملی است که بتواند ساخت بسته قدرت را باز و تحول پذیرکند. این عامل، مردم هستند. اما مردم وقتی می توانند بعنوان عامل تغییر عمل کنند که توانائی خویشتن را به یادآورند و بعنوان عامل توانا به تغییر، وارد عمل شوند. این امر نیازمند به آزاد کردن خویش از مدار بسته بد و بدتر و باز یافتن فراخنای آزادی و باز 580;ستن اختیار انتخاب میان خوب و خوب تر ها است. بدین قرار، تحریم وسیع «انتخابات» بمعنای نه گفتن به رژیمی که ایرانیان را در مدار بد و بدتر زندانی کرده است، مقدمه بکار گرفتن توانائی برای ایجاد نظام اجتماعی باز و تحول پذیر است. نظام اجتماعیی که در آن، موضوع های انتخاب بهترین ها هستند.<br /><br /><br /><br />* پرسش سوم:<br /><br />فرموده اید: قوائی که دربازار فعالیت دارند، هرگاه بخواهند ازقوائد پنجگانه پیروی کنند، پیش از رودروئی، می باید از آن منصرف شوند. یعنی مبادله ای صورت نگیرد. زیرا نقطه و لحظه تعادل، نقطه و لحظه بی حرکت شدن است. و تعادل دراین نقطه و لحظه پدید نمی آید. آیا منظورتان تعادل به اصطلاح "ئی کولوبریم" است؟ منظورتان از بی حرکت شدن در نقطه تعادل چیست،ِ و آیا آن نقطه تعادل بوجود خواهد آمد یا خیر؟ چگونه لیبرالیسم سرمایه داری از این نقطه برای انبا شتن سرمایه بیشتر استفاده میکند؟<br /><br />●پاسخ به پرسش سوم:<br /> هرچند این پرسش و پاسخ آن بکار اهل دانش اقتصاد می آیند، اما با توجه به بحران اقتصادی و این واقعیت که حتا آنها که تا پیش از این بحران، از «آزادی بازار» دم می زدند، امروز از «دیکتاتوری بازار» سخن می گویند، می توانند بکار همگان بیایند. فرض اینست که در بازار رقابت کامل، قیمت هر کالا، مساوی می شود با هزینه تولید آن. بنا بر این دو تعادل برقرار می شوند: یکی تعادل میان عوامل تولید و کارفرمائی (= نماینده سرمایه) و دیگری تعادل میان عرضه و تقاضای کالاها. در حال حاضر، میان کارفرمائی و عوامل تولید (کار و مواد اولیه و انرژی و دانش و فن )، تعادل بسود کارفرمائی برقرار است. در بازار مبادله، نیز بلحاظ نابرابری قدرت عرضه کنندگان و تقاضا کنندگان، باز تعادل بسود کارفرمائی برقرار است.<br /> حال اگر فرض کنیم عوامل پنج گانه رقابت کامل (شفاف بودن و خورد و پر شمار بودن تولید کنندگان و عرضه کنندگان و آزادی ورود به بازار و همگونی فرآورده ها و قابلیت تحرک عوامل تولید ) وجود داشته باشند، تعادل قوا در نقطه ای برقرار می شود که هر یک از عوامل تولید بی حرکت می شوند. به سخن دیگر، نقطه تعادل نقطه سکون و بی تحرکی عوامل تولید می شود. چرا که فرض بر اینست که<br />1 – اصل بر تعادل قوا است و<br />2 – قوای طرفهای مبادله برابر هستند. در نتیجه،<br />3 – منتجه قوا صفر می شود.<br />اما چه وقت منتجه قوا صفر می شود؟ وقتی که شرکت کنندگان در روابط قوا، بر یکدیگر اعمال قوه کنند. اما هرگاه قوه ها برابر باشند و منتجه قوا صفر شود، شرکت کنندگان در تعادل قوا، یکدیگر را بی حرکت می کنند.<br /> واقعیتی که لیبرالیسم، بهنگام ساختن نظریه رقابت کامل از آن غفلت کرد، این واقعیت است: برفرض �8;حقق این 5 شرط، عوامل تولید و نیز عرضه کنندگان و تقاضا کنندگان یکدیگر را بی حرکت می کنند. به سخن دیگر، هرگاه کار به بازار واگذاشته شود، تعادل قوا بسود قدرتمند تر ها بر قرار می شود و بازار قلمرو دیکتاتوری آنها می شود.<br /> طرفداران اقتصاد لیبرال کلاسیک می گویند: منتجه قوا صفر نمی شود. بازار بهر یک از طرفهای مبادله، به اندازه کاری که کرده است، مزد می دهد. به سخن روشن تر، بازار محل مبادله کارهای متبلور در کالاها و خدمتهائی است که با یکدیگر مبادله می شوند. اما برفرض که بتوان انسان را در «کار متبلور در کالا یا خدمت» ناچیز کرد، اولا  بازاری که مزد کار هرکس را به او می دهد، نمی باید محل روابط قوا باشد. بلکه می باید محل ارزیابی کار متبلور در کالا و دادن بهای آن باشد به ترتیبی که «هرکس به اندازه کار خود، بها دریافت کند». و ثانیا ، ارزیابی انسان از کار خود و کار دیگری و ارزش کار طبیعت که در کالا یا خدمت متبلور است و تفاوت کالاها یا خدمتها از لحاظ ایجاد زمینه کار و... بازار را محل رویاروئی کارهای نا مساوی می گرداند که انسانها با توانائی ها و ذهنیت های جوراجور، بنا بر انگیزه های گوناگون، کالاها و خدمت ها را ارزش گذاری می کنند. بدین سان، بازار رقابت کامل تشکیل ناشدنی است و قول لیبرالها که می باید به بازار خود مختاری کامل داد، جز این معنا نمی دهد که مزاحم «دیکتاتوری بازار» یعنی صاحبان قدرت نباید شد.<br /> می دانیم که بر اثر انتقادهایی که لیبرالیسم کلاسیک قادر به پاسخ گفتن به آنها نبود، لیبرالها تغییر نظر دادند و گروهی از آنها بر این شدند که نابرابری مبادله سودمند است. زیرا سبب تمرکز سرمایه نزد آنهائی می شود که «روحیه کارفرمائی» دارند و چون میان آنان رقابت است، سرمایه ها را بکار می اندازند، کار ایجاد می کنند و سبب برخورداری جمهور مردم از درآمد می شوند. وضعیت کنونی محیط زیست و نابرابریهای روز افزون و خشونت هستی سوز حاصل به اجرا در آمدن این مرام است.<br /> حال اگر بنا را بر این بگذاریم که بهای هر کار به صاحب آن و بهای کار طبیعت به طبیعت داده شود و مبادله سبب نشود که یکی زمینه کار را از دست بدهد و دیگری آن را بدست آورد ( مثال نفت و مواد اولیه که فروشنده امکان کار را از دست می دهد و خریدار که امکان کار را به دست می آورد) و انتقال نیروهای محرکه بهنگام مبادله نیز برابر انجام پذیرد، نیاز به سازمان دهی در سطح هر جامعه و در سطح جامعه جهانی پیدا می شود که، در آن، ولایت از آن جمهور مردم شود و اداره شورائی جامعه ها، بر میزان عدالت اجتماعی، بازاری را سازمان دهد که در آن، چنین مبادله ای ممکن باشد.<br /> پرسش کننده و خواننده ای که خواستار تفصیل باشد، ب607; کتاب عدالت اجتماعی نوشته این جانب رجوع می کند.<br /><br />* پرسش چهارم: یظل من یشاء و یهدی من یشاء، تصدیق آزادی انسان است و یا «خودکامگی خدا»؟:<br />پرسش کننده ای، تلفنی، می پرسید: در قرآن آمده است که خداوند هرکس را بخواهد هدایت می کند و هرکس را نخواهد گمراه می گرداند. چرا خداوند هرکس را نخواست گمراه می کند؟ مسلمان ایرانی و مسلمان افغانی و مسلمان عرب و... آنچه از این آیه می فهمد، اینست که ظلالت و هدایت بدست خدا است. اگر آنچه شما از این آیه می فهمید غیر از آنست که همه مسلمانان از آیه می فهمند، چرا قرآن سخن به روشنی نگفته است که همه مردم آن را یک جور بفهمند؟<br /><br />● پاسخ پرسش چهارم:<br />این آیه تصدیق آزادی انسان است و ممنوع می کند بکار بردن زور را در هدایت انسان. توضیح این که<br />1 – اصل بر تقدم تدبیر انسان بر تقدیر خداوندی است از جمله بنا بر این هشدار به انسانها: تا تغییر نکنید خداوند چیزی را در شما تغییر نمی دهد.<br />2 – هدایت خداوندی به همه انسانها از مؤمن و کافر داده شده است.<br />3 – حتا پیامبر نیز نمی تواند کسی را هدایت کند ولو بخواهد و بکوشد. زیرا<br />4 – هرکس خود خویشتن را هدایت می کند.<br /> بنا براین، هرکس نخواست هدایت جوید، خداوند او را در ظلالتی باقی می گذارد که خود گزیده است. چرا که انسان آزاد است و دانستن حقی از حقوق انسان است. اما اگر کسی نخواست بداند، نباید به ضرب چماق، او را مجبور کرد بداند. بدین قرار، بنا بر این آیه، هیچ کس و مقامی اختیار هدایت کردن انسانی را، ولو از انکار حقوق خود به تصدیق آنها، ندارد. بنا براین، بکار بردن قدرت (= زور) در هدایت انسانها، جنایت و فساد گستری است.<br /> از دوران تفتیش عقاید و پیش از آن، تا امروز، هر قدرتمداری، هدایت انسانها را وسیله توجیه قدرتمداری خود و بکار بردن زور کرده است: شاه سابق می گفت : «من، ولو به زور، ایران را به دروازه تمدن بزرگ می رسانم»، خمینی و ملاتاریا، به زور «اسلام ناب محمدی» را «پیاده» کرده اند و می کنند، اروپای استعمارگر، فرهنگ خویش را جهان شمول خواند و مدعی شد با مستعمره کردن کشورها، آنها را به این فرهنگ راهبر می شود. استالین به زور، «جامعه سوسیالیستی در یک کشور» را می ساخت، هیتلر، به زور، برای نژاد برتر «فضای حیاتی» می جست، بوش برای «استقرار دموکراسی در خاورمیانه بزرگ» عراق و افغانستان را به خاک و خون کشید و... و سرمایه سالاران قدرت سرمایه را وسیله توجیه رسیدن به اقتصاد وفور کردند. حاصل کار همه زورمدارها وضعیت کنونی جهان است. هر11;اه انسانها از آزادی و حقوق خویش غافل نبودند، می دانستند که<br />1 – انسان آزاد، بنا بر این که صاحب استعدادها، از جمله استعداد دانشجوئی است، هرگاه از آزادی خود غافل نباشد، استعدادهای خود را بکار می اندازد و رشد می کند.<br />2 – هرگاه انسانی از آزادی و حقوق خویش غافل شد، بنده زور می شود. بکار بردن زور برای این که او از غفلت بدر آید، او را از زور باوری منصرف نمی کند بلکه موجب سخت شدن باورش به زور می شود. از این رو است که<br />3 - قرآن، اختیار هدایت و ظلالت را از راه اعمال قوه، از پیامبر نیز ستاند و هدایت را در اختیار هر انسان (تقدم تدبیر) و خداوند (تابعیت تقدیر از تدبیر) نهاد. بنا بر این،<br />4 – اما «اختیار بر»، در آزادی همان معنی را ندارد که در روابط قوا دارد. رابطه قوا را دو محدود برقرار می کنند. خداوند محدود نیست، زور ضعف است و خداوند توانائی مطلق است. او آزادی مطلق است. رابطه آفریننده مطلقا آزاد با آفریده های خود، رابطه در آزادی و عشق است. آن هدایت خداوندی که به هر آفریده ای داده شده است، فراخواندن آزاد نسبی به خود، به آزاد مطلق است. بدین سان، آزادی مطلق بر او اختیار دارد و این اختیار را از راه هدایت به آزادی، بکار می برد. حال اگر آفریده ای ظلمت زورباوری را برگزید، هدایت خداوندی (= خواندن به آزادی) برجاست، الا این که برای بیرون آوردن گمراه از گمراهی زور بکار نمی برد. هر زمان، او از بند زور رها شد و آزادی خویشتن را باز یافت، خود را در نور، در راست راه هدایت می یابد. وارونه آن، «اختیار بر» در قدرتمداری است: «اختیار بر» صاحب قدرت بر بی قدرت، زور بکار بردنش بر او است.<br />5 - ولایت بر مردم، بمثابه اختیار و بسط ید بر مردم، به قدرت – که خود فرآورده ظلالت است – اختیار هدایت و ظلالت بخشیدن است. این ولایت ستمگری است و جز ظلالت نمی افزاید.<br /> ولایت سازگار با آگاهی مستمر از آزادی و حقوق خویش و نماندن در ظلالت، ولایت جمهور مردم است.<br />6 – از آنجا که هرکس خود خویشتن را هدایت می کند و حتی آزاد است که از آزادی و حقوق خویش غافل شود، اهل حق از هرگونه ملاحظه ای در اظهار حق رها می شوند. حق را بی کم و کاست می گویند خواه ظلمت گزیدگان را خوش آیا و چه خوش نیاید. می کوشند نماد حق شوند تا مگر ظلمت گزیدگان روشنی ببینند و از تاریکی بدرآیند. این روش سبب می شود ظلمت گزیدگان از غفلت بدر آیند و از ظلمت زور باوری به نور استقلال و آزادی و حقوق باز آیند.<br /> بدین قرار، حتی اگر کسی اصول راهنما را، برابر تعریفی که قرآن از آنها بدست می دهد، نشناسد، همین اندازه که از حاصل کار زورگویانی اطلاع داشته باشد که مدعی هدایت کردن مردم می شوند و هدایت مردم را وسیله توجیه زورمداری و روش کردن زور می کنند، معنای آیه را به روشنی تمام در می یابد. پس اگر مسلمانهای ایرانی و افغانی و عرب و ... تصدیق آزادی انسان و ممنوعیت 576;کار بردن زور را در هدایت انسان، «خودکامگی خداوند» می فهمند، از رهگذر اعتیاد به اطاعت از قدرت از سوئی و بیگانه شدن دین در بیان قدرت از سوی دیگر است.<br /><br /><br /><br />* پرسش پنجم: چرا در آینده، حاضر به قبول هیچ مقام اجرائی نیستید؟:<br /><br />با عرض سلام به جناب بنی صدر: <br /><br />در مصاحبه با خانم ناصری فرموده اید در آینده هیچ سمت اجرایی و غیر اجرایی نخواهید پذیرفت. فرض کنیم الان ایران آزاد شده و دموکراسی و مردمسالاری حاکم است. به علت وابستگی به درآمد نفت کشور وابسته است و بعلت بحران اقتصادی احتمال بازگشت استبداد هست. در ضمن الگوی اقتصاد توحیدی بر مبنای رفع نیازهای اساسی مردم ورشد معنوی انسان به جای انسان مصرف گرا پیاده نشده و در نتیجه بن بست اقتصاد جهانی واحتمال فروپاشی نوع انسان می رود. بنابراین هدف خیلی بالاتراز استقرار دموکراسی در ایران است. اگر این موارد مورد تایید شما است، این سئوال را دارم که چه کسی جز شما هست که هم به این آرمان ها باور داشته و هم توان اجرای آن را داشته باشد؟<br /><br />البته بحث پست و مقام نیست، بحث انجام رسالت تاریخی است.<br /><br />به امید پیروزی در سال جدید.<br /><br /><br /><br />● پاسخ پرسش پنجم:<br /><br />بنا بر پاسخ به پرسش چهارم، تغییر کردن در گرو تصمیمی است که مردم ایران می باید بگیرند. هرگاه این تصمیم را گرفتند و بنا را بر ولایت جمهور مردم گذاشتند و جمهور مردم پذیرفتند که اقتصاد می باید در خدمت انسان باشد و اصل راهنما در سیاستگذاری، نه تضاد که توحید اجتماعی می باید باشد و اقتصاد می باید تولید محور بگردد و...، اداره دولت حقوق مدار را به کسانی می سپرند که بنای این اقتصاد را برنامه کار خود کنند.<br /><br /> اما آیا جز این جانب کسانی از این دانش و توانائی اجرای آن برخوردار نیستند؟ چرا هستند. اما برفرض که پرسش کننده اینطور بپندارد، یا باید مدعی ولایت مطلقه بگردم و یا دانش را جمهور مردم دریابند و خواستار اجرای آن شوند. ولایت مطلقه فساد مطلق پدید می آورد و بهیچ رو با روش کردن تجربه برای بنای آن اقتصاد و جامعه باز و تحول پذیر و دولت حقوق مدار سازگار نیست. اما همگانی شدن دانش و شرکت همگان در اجرای آن، در کوتاه و میان و حتی دراز مدت نیازمند نیروی محرکه سیاسی صاحب این دانش و وفادار به اصول استقلال و آزادی و رشد بر میزان عدالت اجتماعی است. از این رو، انسانهای دانش پژوهی که مجموعه ای از مدیران را تشکیل می دهند، شرط روی آوردن مردم به جنبش همگانی برای استقرار ولایت جمهور مردم 575;ست.<br /><br /> انسانهای پراستقامتی که خود را برای تصدی خدمتی چنین پر ارزش، آماده سازند، انسانهای سخت کوشی هستند که هر روز بر یک مزاج نیستند و کارشان از راه به بیراهه رفتن و بازگشتن نیست. «همه با هم» را شعار کردن، وقتی همه معتقد به ولایت جمهور مردم باشند، همه مستقل از هر قدرت بیگانه و استبداد حاکم باشند، همه در آگاهی به حقوق انسان و عمل به این حقوق، اشتراک جسته باشند، همه حقوق ملی را بشناسند و رعایت کنند و جامه عمل پوشاندن به آنها را وجهه همت خویش کنند، کاری نیکو و به جا است. با وجود این، در مرحله بنای دولت حقوق مدار و جامعه باز و اقتصاد و فرهنگ آزادی و... نیاز به مدیران دانشمند توانا به نمایندگی از جامعه ملی را دارد. از این رو، هر انسان مسئولیت شناسی نخست نفس خویش را مکلف می شناسد و به ساختن خود می پردازد. اعضای جمع خود را به بالاندن خود می خواند و خود الگو می شود.<br /><br /> بدین قرار، اگر خطر بزرگ است که هست و اگر یا انسان تصمیم به نجات حیات خویش، از جمله از راه نجات محیط زیست، می گیرد و یا همچنان بیراهه مرگ از راه ویرانگری را تا به آخر می رود، پس برای این که انسان از بیراهه به راه باز آید، هر کس که آگاه می شود، می باید سراپا هشدار شود و هشدار دهد. اگر دین دارد و اگر هم دین ندارد، بیان آزادی را بیاموزد و بکار برد. این بیان را بیاموزاند و الگو بگردد تا دیگران نیز عمل کنند. بدیهی است که جای گرفتن بیان آزادی در وجدان همگانی و ترک اعتیاد به اطاعت از قدرت، زمان دراز می طلبد. بلحاظ عملی، دست کم گروهی توانا به نمایندگی از ولایت جمهور مردم و توانا به مدیریت برنامه گذاریها و اجرای آنها، می باید مسئولیت سنگین را بر عهده گیرند. برای اینکه وجدان همگانی دستور اجرای حکم خود را بر استقرار ولایت جمهور مردم، بدهد، ضرور است مثلث زور پرست از صحنه سیاسی کشور رانده شوند. بنا بر این، آنها که می خواهند از ولایت جمهور مردم نمایندگی کنند، نه تنها نمی باید با هیچیک از سه رأس این مثلث همانندی و همکاری بجویند، بلکه می باید مبارزه با هر سه رأس این مثلث را یک مبارزه شناسند.<br /><br /> با توجه به اهمیت آگاهی جامعه ملی بر ولایت خویش و اهمیت پیروزی در مبارزه برای استقرار ولایت جمهور مردم، ماندن در میان مردم، ضرورتر کارها است. چرا که دولت حقوق مدار نمی ماند اگر تحت حاکمیت ولایت جمهور مردم بر اصول استقلال و آزادی نباشد. افزون بر این، بارور شدن استعدادهایی که عقلهای آزاد دارند، خود تحقق شرط برخاستن مردم به جنبش همگانی است.<br /><br /><br /></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-1002292205230528648?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-37408820530614025082008-12-26T09:08:00.000-08:002008-12-26T09:13:42.144-08:00<strong>شریعت در قرآن؛</strong><p dir="rtl"><strong></strong><strong><br /></strong><strong></strong><strong><br /></strong>آیا احکام مقرر در قرآن، فرازمانی و فرا مکانی هستند؟<strong><br /></strong><strong></strong><strong><br /></strong> <br /><br /> <br /><br />پرسش ششم: <br /><br />  شما در آثارتان تاکید دارید که احکام شرعی موجود در همین قرآن کنونی "همگی" فرازمانی و فرامکانی اند. اگر این برداشت درست است، بر چه مبنایی این سخن را بیان می کنید؟ برای نمونه، کجای آیه 33 سوره مائده راجع به محاربه که می گوید: "انما جزاء الذين يحاربون الله ورسوله ويسعون في الارض فسادا ان يقتلوا او يصلبوا او تقطع ايديهم وارجلهم من خلاف او ينفوا من الارض ذلك لهم خزي في الدنيا ولهم في الآخره عذاب عظيم" فرا زمانی و فرا مکانی است که از دید جنابعالی حکم جاودانی شرع باشد و مسلمانان تا قیامت ملزم به رعایت آن باشند؟<br /><br /> <br /><br />پاسخ در باره تغییر در تاریخ و تغییر پذیری و یا ناپذیری احکام:<br /><br /> <br /><br />  در پاسخ مقدماتی به پرسش ششم، خاطر نشان می کنم که اولا  برداشت ناصحیح است و ثانیا ، همه مکانی و همه زمانی بودن یکی از ویژگی های حق است. خارج از روابط حقوق مدار، رابطه های قوا شکل می گیرند که متاسفانه در میان انسانها به امور واقع مستمری بدل شده اند. با این وجود، همه مکانی و همه زمانی نیستند و خوشبختانه همچنان بخش بزرگی از رابطه های انسانها با یکدیگر، رابطه قوا نیستند. برای این که تصوری از اهمیت بخشی از رابطه ها که رابطه های قوا نیستند بیابیم، می باید این را از خود بپرسیم: اگر تمامی رابطه های انسانها رابطه های قوا بودند، ایا آنها اصلاً می توانستند بر روی زمین زندگانی کنند و یا هنوز پدید نیامده ناپدید می شدند؟ <br /><br />  یک نکته را لازم است در همین جا تاکید کنم: امرهای واقعی ناشی از روابط قوا نیز مستمر هستند، اما دیرپائی آنها در طول زمان و مکان بمعنای آن نیست که از میان برخاستنی نیستند و یا تغییر شکل نمی دهند. برای مثال، جنگ امر واقع مستمری است. اما نه جنگ امروز با جنگ دوران پیامبر یک شکل دارد و نه امرهای واقع زودگذر همزاد با جنگ، همان امرهای واقع گذشته هستند. پس پرسش شما را می توان به این گونه نیز طرح کرد: آیا با وجود تغییر مداوم در روابط و مناسبات میان پدیده ها، احکامی که قرآن در باره آنها مقرر می کند، تغییر ناپذیر هستند؟ <br /><br />  برای این که پاسخ به این پرسش روشنی کامل بدست آورد، دو نظر دیگر را از مقاله اخیر آقای محمد مجتهد شبستری که در پاسخ به انتقادات وارده بر نظریه قرآن شناسانه تازه وی نشر یافته است، نقل کرده و آنگاه به بررسی و نقد تفصیلی این موضوع می پردازیم (1). <br /><br /> <br /><br />نظرهای مخالف:<br /><br />آقای مجتهد شبستری نخست توضیح می دهد که «هم «معنای متن» و هم «تفسیر و فهم متن» امور تاریخی هستند. وی می نویسد: "معنای تاریخی بودن متن اینست که هر گفتار و یا نوشتار در شرائط معین تاریخی (اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، معرفت شناختی، زبانی و...) یعنی «جهانی معین و مشخص از جهان های ممکن برای انسان» پدید می آید و معنی دهی آن مقید به شرائط و آن جهان است. چون در آنها شکل می گیرد و در آنها پدید می آید و نه در جای دیگر (وشرائط دیگر). اگر آن شرائط و جهان تاریخی عوض شود، آن معنی دیگر وجود نخواهد داشت و همان گفتار یا نوشتار معنی دیگری خواهد داد. اگر یک گفتار یا نوشتار در شرائط و جهان تاریخی معینی، مثلاً جهان اعراب حجاز 14 قرن قبل، معنای «فرمان دادن» (امر) بر انجام یک عمل یا برحذر داشتن «نهی» از ارتکاب یک عمل را به مخاطب افاده می کرده، در شرائط و جهان تاریخی دیگر، امر و نهی ای را متوجه مخاطب نمی کند و مخاطب آن را به گونه ای دیگر می فهمد. معنای تاریخی بودن و تفسیر و فهم آن هم اینست که هر تفسیر کننده ای گفتار و یا نوشتار گذشتگان را در آن شراط و جهان تاریخی که خودش در آن قرار دارد تفسیر می کند و می فهمد».<br /><br />  نویسنده پس از این که بدین سان مراد خود را از «تاریخی بودن متن»، توضیح می دهد، نظر خود و آقای مصباح یزدی را با یکدیگر مقایسه می کند:<br /><br /> 1. نظر آقای شبستری:<br /><br />  «باید کاملاً دقت شود که نصوص معینی در کتاب و سنت موجود است یا موجود نیست. بحث ما اینست که فتواهای مستند به این نصوص (مثلاً این که در عصر حاضر نیز باید به قصاص عمل کرد یا در عصر حاضر نیز باید از روش بیعت پیروی کرد) پاسخ پرسشهای عصر ما نیستند و اهداف عقلائی ما را برآورده نمی کنند و بنا بر این، فقه سیاسی در چنین مواردی از بستر عقلائی خارج شده است. این واقعیت ما را متوجه نصوصی می کند که مورد استناد آن فتواها و نظریات است. از خود می‌پرسیم آیا آن نصوص می‌خواستند پرسشهای عصر ما را نیز پاسخ دهند یا در مقام پاسخگویی به پرسشهای دیگری بوده‌اند که در عصر ورود آن نصوص مطرح بوده و آن پرسشها را با حفظ مصلحت شرعی و عقلایی مسلمانان پاسخ گفته‌اند؟<br /><br />وقتی این پرسش اخیر و جدی را با روش تاریخی تعقیب می‌کنیم، در کتاب و سنت و علم فقه شواهد و قراین آشکاری پیدا می‌کنیم که نشان می‌دهد نصوص مربوط به سیاسات (در قرآن) با فرهنگ و واقعیتهای اجتماعی و سیاسی عصر نزول در ارتباط بوده و درصدد تنظیم عادلانه و اخلاقی همان واقعیتها بوده است (و امروز بر ما مسلمانان واجب نیست به آن احکام عمل کنیم) مثلاً شواهد و قراین نشان می‌دهد که هدف احکام حدود و قصاص و دیات گونه‌ای مهارکردن عادلانه و اخلاقی انتقام‌کشی رایج میان اعراب آن عصر بوده است و نه قانونگذاری از موضع حکومت برای پیشگیری از تکرار جرم و مانند آن. مجازات قاتلان، زناکاران و مانند اینها در جامعۀ عصر رسول مسأله‌ای بوده مربوط به خود قبایل و تیره‌ها که از موضع انتقام‌کشی ظالمانه و بهانه‌جویی برای غارت و چپاول اموال دیگران صورت می‌گرفته است. افراد یک قبیله گاهی در مقابل یک قتل، چندین نفر از قبیلۀ دیگر را می‌کشتند. در مقابل اتلاف یک چشم گاهی خونهایی می‌ریختند. اگر زنی از یک قبیله مورد تجاوز جنسی فردی از قبیلۀ دیگر قرار می‌گرفت در انتقام از آن عمل و به منظور اعادۀ حیثیت خانوادگی گاهی کشتار راه می‌انداختند. دزدی نیز گاهی بهانۀ انتقام و غارت اموال دیگران می‌شد. (نگاه کنید به کتاب المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، جوادعلی، ج 5، از جمله صفحات 488-486). در چنان اوضاع و احوالی پیامبر اسلام (ص) به مهارکردن انتقام کشیها و خونریزیهای اعراب پرداخت و فرمود در برابر یک قتل فقط یک شخص و آن هم قاتل را می‌توان قصاص کرد و نه بیشتر. در برابر اتلاف یک چشم فقط می‌توان برای قصاص یک چشم را اتلاف کرد و نه بیشتر. در مورد زنا فقط در صورتی که چهار شاهد عادل به رؤیتِ آن شهادت دهند و یا مرتکبان چهار بار صریحاً به انجام آن اقرار کنند و انجام عمل ثابت شود، می‌توان به مجازات دست زد و نه با شایعات یا قراین یا پندارها. در مورد دزدی اگر با احراز شرایط ویژه و با شهادت شهود عادل آن هم با رؤیت وقوع سرقت (جرم مشهود) یا با اقرار ثابت شود، می‌توان دزد را مجازات کرد و نه در غیر این صورت.»<br /><br />وی سپس نظری از نظرهای آقای مصباح یزدی را که معطوف به همین موضوع ولی در جهت مخالف است می آورد:<br /><br /> <br /><br /> 2. نظر آقای مصباح یزدی:<br /><br />  «در نقد این تفکر باید بگوییم که پذیرش جاودانگی احکام اسلام با پذیرفتن اصل اسلام مساوی است. انکار جاودانگی احکام اسلام به معنای انکار اصل اسلام و کفر صریح است. اگر بنا شود احکام اسلام نیز همانند سایر ادیان منسوخ باشد، چه فرقی میان اسلام و آن ادیان منسوخ ـ یهودیت و مسیحیت و ... باقی می‌ماند؟ منسوخ نبودن اسلام بدین معنا است که احکام آن باید اجرا شود. یذیرفتن اسلام، مساوی و ملازم با پذیرفتن اجرای احکام آن در هر عصر است. جز چند حکم منسوخ که در زمان خود پیامبر اکرم ( ص) نسخ شد ــ مانند مسأله قبله ــ سایر احکام اسلام قابل تخصیص زمانی نیست؛ یعنی قید زمانی ندارد و از ضروریات اسلام است که انکار آن مساوی با انکار اصل اسلام و موجب ارتداد خواهد بود. بنابراین قصاص و دیگر احکام اسلام ویژه زمان خاصی نیست و نمی‌توان آن را منحصر به مقطع زمانی صدر اسلام دانست، و اساساً درباره چنین احکامی اختلاف فتوا معنا ندارد؛ زیرا اجتهاد در احکام ضروری و قطعی دین، در حکم اجتهاد در برابر نص است که بطلان آن بر همگان آشکار است» (محمدتقی مصباح یزدی، تعدد قرائت‌ها ص 49).»<br /><br />  آقای شبستری پس از این نقل قول، این نظر را نقد کرده و امری را که بنظرش مهم می رسیده است، این گونه توضیح می دهد:<br /><br />  «این متن دوم به صورت جازمانه، و نه با تفسیر عقلانی خود متن قرآن، در آغاز مفروض می‌گیرد که همۀ احکام قرآنی جاودانی‌اند و انکار این موضوع کفر صریح و ارتداد است. این متن این اجازه را نمی‌دهد که خود قرآن را به صورت عقلانی تفسیر کنیم تا بفهمیم که از آن چه به دست می‌آید. ما معتقدیم با تفسیر عقلانی قرآن می‌توان نشان داد که مثلاً احکام قصاص یا ارث و یا خانواده و ... جاودانی نیستند و تاریخی‌اند چنانکه در متن منقول از کتاب نقدی بر قرائت رسمی از دین آن را نشان داده‌ایم. اما طرفداران جزمیت و نص‌گرائی فقهی اصلاً اجازه نمی‌دهند تا اندیشه به صورت آزاد جریان پیدا کند و تفسیر عقلانی صورت گیرد تا معلوم شود که نتیجۀ آن چیست. این دگماتیسم است. معنای این منع این است که آیات احکام قرآن، خود به صورت عقلانی مفهوم نمی‌شوند. البته بسیاری از فقیهان صحبت کفر و ارتداد پیش نمی‌کشند ولی نصّ‌گرایی و دگماتیسم فقهی آنها مانع تفسیر عقلانی آیات است و در هر حال این رویکرد فقهی قرآن را نامفهوم می‌سازد. در اینجا لازم است این نکتۀ بسیار مهم را بار دیگر توضیح دهم که اختصاص داشتن احکام مورد بحث به جامعه‌های پیشین به معنای مقطعی و نسبی بودن آن مبانی اخلاقی که در قرآن مبنای آن احکام قرار گرفته نمی‌باشد1. آن مبانی اخلاقی نسبی و مقطعی نیستند اما نه از این باب که آیات قرآن در این موارد یک دلالت فراتاریخی (غیرعقلانی) دارند (چون دلالت فراتاریخی ممکن نیست) بلکه از این باب که در آن مبانی و موضوعات اخلاقی به عنوان ارزشهای درجه اول، شرایط و جهان تاریخی ما مسلمانان در عصر حاضر و شرایط و جهان تاریخی اعراب حجاز در 14 قرن قبل مشترک است و تاریخ ما با آنها در این باب یک تاریخ است. جهان تاریخی ما مسلمانان در عصر حاضر با جهان تاریخی چهارده قرن پیش حجاز چنان متفاوت نشده که دیگر ما ارزش عدالت، احسان، عفو و ایثار و... و یا طرد ستم، خودخواهی و انتقام را که مبانی اخلاقی آیات احکام است تجربه نکنیم. ما همینها را امروز با گوشت و پوست خود تجربه می‌کنیم چنانچه آنها نیز اینها را تجربه می‌کردند. در این باب ما و آنها تاریخ مشترک داریم و به این جهت ما مسلمانان، امروز هم از متن قرآن می‌پرسیم که ما را به عدالت دعوت می‌کند یا به ستمگری؟ از ما احسان و عفو و ایثار می‌خواهد یا خودخواهی و تعدی و انتقام؟ ما را به مسئولیت انسان بودن و آزادزیستن و مبارزه با سلطۀ انسان بر انسان دعوت می‌کند یا تن دادن به عبودیتها و یا اینکه اصلاً دربارۀ این مسائل بی‌تفاوت است و هکذا».<br /><br /> <br /><br />بررسی و نقد: <br /><br />● هر دو متن می گویند و روشن هم می گویند که نقطه تمرکز آنها در نگرش به قرآن، نه ارزشهای جهانشمولی مانند عدالت، احسان، عفو و ایثار و... است، بلکه احکامی جدا جدا هستند که مربوط به روابط قوا میان انسانها و امرهای پدید آمده از این روابط هستند. (احکام قصاص و ارث و خانواده و...)؛ <br /><br />● در هر دو متن، یک محور ثابت وجود دارد: در اولی تغییر ناپذیری احکام و دردومی تغییر پذیری احکام. نتیجه اینست که صاحبان هر دو نظر، خدا و و دین و انسان و حتی تغییر کردن و تغییر نکردن را تابع محور خود ساخته می کنند. به سخن روشن، اصل راهنما در هر دو نظر، ثنویت تک محوری است. یک نظر ولایت مطلقه را از آن تغییر می شمارد و دیگری از آن عدم تغییر. لذا، هر دو نظر غافل می شوند از «حضور» همیشگی خداوند؛<br /><br />● غفلت از خداوند به این معنا که متن دوم (از آقای مصباح یزدی) خدائی را می شناساند که احکام جاودانی مقرر می کند و در همان حال که به انسان می گوید(2): تا تغییر نکنی خداوند چیزی را در تو تغییر نمی دهد، خودش از تغییرها که جامعه ها و هر انسان می کند، غافل می شود. متن اول (از آقای شبستری) خداوندی را می شناساند که برای شرائط معین و جامعه مشخص احکامی را مقرر می کند ولی از دیدن جامعه ها در شرائط دیگر و نیز تحول هر یک از جامعه ها در زمان و مکان غافل است، و بنا بر این، در کتاب او آموزه ای برای تحول احکام به تناسب تغییر شرائط در جریان تاریخ ارائه نمی شود!. در متن اول، بسا از نبوت نیز غفلت می شود. زیرا پیامبر اسلام آمده است تا انتقام کشی ها و خون ریزی ها را مهار کند و اگر چنین باشد، او یک مصلح است و نه یک پیامبر و احکام ارائه شده توسط وی نیز احکامی هستند که خود وی، بر اساس «بلیکی»* که از خداوند به او داده شده است، برای اصلاح جامعه مقرر کرده است و البته در اکثر موارد هم به درد امروز نمی خورند.<br /><br />● اما صاحب متن دوم (آقای مصباح یزدی) می تواند دو پیش فرض داشته باشد: یا در پیروی از افلاطون، تغییر را با فساد یکی می داند و گمان می برد احکام قرآن برای جلوگیری از تغییر است، و یا از صفت دوام امرهای واقع غافل است و نمی داند که با خشونت نمی توان خشونت را از میان برد. به اصطلاح خون را نمی توان با خون شست. صاحب متن اول گرچه از امرهای واقع مستمر فرآورده روابط قوا غافل است، اما از فحوای سخنش بر می آید که از امرهای واقع فرآورده روابط آزاد انسانها ( احسان و عفو و ایثار و عدالت و...) غافل نیست. آقای شبستری گرچه هدفی که گزیده است، آزادی خواهانه است، اما روشی را که انتخاب کرده است بیانگر هدف نیست و با هدف سازگاری ندارد. توضیح بیشتری در این باره لازم است:<br /><br />1 – حتی آنچه تحت عنوان ارزشهای اخلاقی یاد می شوند نیز در معرض تغییر هستند و در عصر ما، تغییرهای ارزشی زود به زود نیز روی می دهند. پس می باید تغییرناپذیرهائی را جست که «حق» باشند. یعنی پیش از ورود به بحث از ارزشهای ثابت و متغیر باید نظریه ای در باره حق جستجو کنیم تا بر آن مبنا بتوانیم بگوییم کدام تغییر در ارزشهای اخلاقی، حق است و کدام یک ناحق.<br /><br />2 – از آنجا که رابطه قوا دیرپا است، امرهای واقع بیانگر این رابطه نیز دیرپا هستند. برای مثال، پول در طول زمان و مکان نماد قدرت مانده است. اما نقشی را که در جامعه امروز دارد، در جامعه دوران پیامبر (ص) نمی داشته است. امروز، «پول خورشیدی گشته است که جامعه ها به دور آن در حرکتند» (3) ولی آن روز، هنوز خدائی نجسته بود. اقتصاد امروز اقتصاد آن روز نیست و نقش پول بسیار بغرنج تر از نقش آن در اقتصاد آن روز است. آن روز، دینار «آتش دین سوز» (4) خوانده می شد و امروز، نه تنها دین که محیط زیست را می سوزاند و انسانها را به آتش فقر و خشونت می سوزاند. غفلت بسیار بزرگ صاحب متن اول غفلت از یک پرسش سترگ است:<br /><br />● اگر بپذیریم که رابطه قوا در جوامع انسانی دیرپاست و امرهائی که پدید می آورد، پاره ای مستمر و پاره ای نامستمر هستند، صاحب نظر نخست (آقای شبستری) می باید نوع تغییر را مشخص کند و روشن بگوید منظورش از تغییر معانی احکام به تبع تغییر روابطه در جریان تاریخ، چیست؟ اگر تاریخ، در دیدگاه آقای شبستری، در تاریخ روابط قوا ناچیز باشد و تغییر، به معنای آزادی از بندگی قدرت و روابط قوا، به چشم عقل نیاید، همان تاریخی می شود که فقط می توان گفت ساخته ذهن است. نه در در دنیای واقعیت ها جریان یافته و نه به قلم هیچ تاریخ نگار و تاریخ دان و فیلسوف تاریخی آمده است. وی ممکن است بگوید، در تاریخ تغییرها، ارزش های اخلاقی با ثبات را نیز دیده ام. اگر این گونه است باید پرسید پس چرا وقتی در خصوص احکام قرآن نظر می دهد، آشکار می کند که تاریخ مورد نظر او نه جریان مداوم آنچه واقع شده است و می شود، بلکه یک فرض ذهنی از تاریخ است که احکام قرآن می باید، دائم، به آن انطباق پیدا کنند؟. به تاریخ، بهنگام پاسخ به پرسشهای بعدی باز می پردازم. در این جا، این امر بس مهم را خاطر نشان می کنم.<br /><br />  هرگاه بنا بر تابعیت دین از تغییر زمانه شود، نه تنها از نسلی به نسل دیگر نیاز به دین جدید پدید می آید، بلکه در عصری مانند عصر ما، در عمر یک نسل، می بایستی چندین نوبت، حکم به تغییر احکام دین داد و یا، دست کم، به تعبیر صاحب متن اول، معانی امر و نهی هایش را تغییر داد. انصافاً باید پرسید آیا خدای چنین دینی در خور پرستش است و آیا چنین دینی ارزش آن را دارد که وقت آدمی صرف دادن معانی به احکام آن شود و دائم مراقبت شود تا که معانی احکامش با تغییرها انطباق بجویند؟ بهتر نیست انسان قید دین داری را بزند؟ آیا چنین دینی بیش از همه، بکار قشرهای مسلط نمی آید؟. یادآور می شوم که در دوره پهلوی، شاه سابق، به این عذر که رسالت او اینست که «ولو به زور، ایران را به دروازه تمدن بزرگ » برساند، مدعی شد قانون اساسی او را منشاء قانون و دارای حق قانون گزاری دانسته است. همین امر در رژیم کنونی استمرار جست: شورای نگهبان به خود اجازه تفسیر قانون اساسی را بهر نیاز روز وفق می دهد. در این باره، پرسشی از آقای منتظری بعمل آمده است و او این حق را برای شورای نگهبان نشناخته و چنین تفسیری را جایز نشمرده است. (5)<br /><br />2 - خداوند حق است و از حق، حق صادر می شود. اما تغییر دادن معانی را انسانها تصدی می کنند. این انسانها هم البته در روابط قوا هستند، به این معنا که سود گروههائی، زیان گروههای دیگری است. حال اگر قرار باشد هر گروه به احکام دین معانی سازگار با سود خود را بدهد، در هر دوره تاریخی، چند صد دین پیدا نخواهیم کرد؟ <br /><br />3- دو گونه تغییر باید ازهم تفکیک شوند: نوعی از تغییر، رها شدن از رابطه با قدرت است و نوعی دیگر از تغییر، ماندن در این رابطه تا تخریب و مرگ است. هر دو متن، از تغییر نوع اول غافل شده اند و راه حلی که برای تغییر نوع دوم داده اند، ویرانی بر ویرانی می افزاید و بسا به مرگ انسان و محیط زیست شتاب نیز می بخشد. زیرا:<br /><br />● انسان وقتی بیمار می شود، پزشگ دارو تجویز می کند و او دارو را مصرف می کند تا بهبود یابد. با بهبودی، مصرف دارو را نیز قطع می کند. پس اگر مقصود صاحب متن اول از تغییر، تغییر از اکراه به لااکراه و «آزاد شدن رشدکنان» باشد، دیگر نباید نیاز به تغییر معنا باشد. زیرا وقتی امر واقع موضوع حکم، برجا نماند، حکم نیز محل اجرا پیدا نمی کند. برای مثال، اگر ربا از میان برود، حرمت ربا به هدف خویش رسیده است و دیگر محل اجرا ندارد.  <br /><br />  اما اگر بیماری حاد شد، آیا بنا بر متن دوم، پزشک می باید همان دارو را تجویز کند و یا در پی داروی اثر بخش تری شود؟ و آیا، بنا بر متن اول، چون بیماری حاد گشته است، پزشگ می باید از تجویز دارو باز ایستد؟ اگر پاسخ آری باشد، گیریم که بنابر نظر آقای شبستری، متن دوم قرآن را نامفهوم می کند، اما آیا اگر بنا بر عمل به نظر خود او شود، قرآن غیر ممکن نمی شود؟ <br /><br />  در مثال خدائی جستن پول تأمل کنیم: آیا ادعای آقای مصباح یزدی صحیح است و حکم حرمت ربا، انسان را از بندگی این نوع خدا رها می کند؟ و یا باید بگوئیم اقتصاد امروز پیچیده و جهانی شده است و انسان مسلمان دیگر نمی تواند به حکم تحریم ربا، آنگونه که در قرآن آمده است، عمل کند؟ پاسخ مدعای مصباح یزدی را وضعیت امروز ایران می دهد: با وجود حکم حرمت ربا و این همه تبلیغات دینی برای آن، انسان ایرانی از بندگی خدائی که پول گشته است، آزاد که نشده بلکه از هر زمان دیگر، گرفتارتر نیز گشته است. پاسخ مدعای دوم نیز با نگاهی به اقتصاد جهانی معلوم می شود: اقتصادی که با بورس سالاری از عوامل خدائی جستن پول می شود و هست. <br /><br />  اما اگر راه و روشی برای آزادی انسان از بندگی پول نباشد، خدای پول، نه تنها انسان که محیط زیست و بنا بر این، زندگی بر روی زمین را ناممکن می کند. آن راه و روش کدام است؟ در جستجوی این پرسش است که شاهد غفلت دیگر و بازهم مهمتری نزد هر دو نویسنده می شویم: دین وقتی بیان آزادی است، خود راست راه تغییر بمعنای رها شدن از روابط قوا و بندگی قدرت است، و این دین روشهای این آزاد شدن را به انسان می آموزد و این آموزش را با یادآوری حقوق ذاتی انسان آغاز می کند. دین برای این نوع از تغییر است و اصول و فروعش، بمثابه بیان آزادی، انسان را به این تغییر بر می انگیزند. بنا بر این، جوهر احکام آن می باید خشونت زدائی و بیرون بردن انسانها از تنگنای اکراه به فراخنای لااکراه باشد و قابلیت تطبیق با هریک از مراحل این تغییر را داشته باشد. <br /><br />  صاحبان هر دو متن از این نقش که تنها نقش دین است، غافل هستند. یکی دین را قالب می کند و می خواهد به زور انسان را با این قالب سازگار کند و دیگری، کار دین را تنظیم روابط قوا در جریان تاریخ می انگارد و گمان می کند احکامش می باید تابع تغییر چند و چون روابط قوا باشد. <br /><br />  هر دو نظر در بن بست هستند. با این تفاوت که صاحب متن اول می خواهد موانع را بردارد تا که به زعم خویش انسان مسلمان آزاد شود و صاحب متن دوم می خواهد به انسان در قالب ذهنی خود شکل دهد. هر دو نظر، تا زمانی که ثنویت تک محوری را بمثابه اصل راهنما و منطق صوری دوگانه دیدن را به عنوان روش رها نکرده اند، نمی توانند از بن بست بدرآیند. در ادامه می کوشم بر مبنای منطق قرآنی، یعنی منطق موازنه عدمی که اصل توحید، بن مایه آن است، راه خروج از این بن بست را بررسی کنم. <br /><br /> <br /><br />پرسش دقیق تر:<br /><br />حال بر اساس و نگاه موازنه عدمی می توان به صورت دقیق تری برای پرسش ششم پاسخ جست: در قلمرو جرائم و مجازاتها آن اصول راهنما که پایدار بوده و احکام وضعی تابع آنها هستند کدامها هستند؟ <br /><br /> <br /><br />  پاسخ پرسش را در کتاب «انسان، حق، قضاوت و حقوق انسان در قرآن» داده ام. در این کتاب اصول راهنمای قضاوت که حاکم بر تشخیص جرم و تعیین مجازات هستند را شرح کرده ام. گرچه در تکرار فایده است اما بنا ندارم به تکرار آن اصول بسنده کنم. بلکه آن اصول را به همراه دو اصل دیگر که حاصل ادامه تحقیق هستند، به بیانی تازه خواهم آورد. گفتن ندارد که از این اصول یکسره غفلت شده است اگرنه، عدالت اسلامی در ایران پس از انقلاب در اجرای «قانون حدود و قصاص» و زورگوئی ناچیز نمی شد.<br /><br /> <br /><br />اصول راهنمای دادرسی:<br /><br /> <br /><br />  اصل اول: اصل اولى كه قضاوت اسلامى از آن پيروى مى‏كند، رفع خصومت از راه دادن حق به حق دار و تبديل روابط خصمانه به روابط دوستانه است. به سخن رساتر، كاستن از جو قهر در جامعه و ايجاد محيط تفاهم در آن، موضوع قانونگذارى اسلامى و در نتيجه اصلى است كه در صدور حكم بايد از آن پيروى شود:<br /><br />  «حكمى كه مايه خلاف و اختلاف گردد، از خدا صادر نمى‏شود و خداى به قرآن رفع اختلاف مى‏كند (6) و آنها كه زير بار استقرار عدالت، یعنی عدالتى نمى‏روند كه خصومت را به دوستى بدل مى‏سازد، منافقانند (7) كه بدون وجود محيط اختلاف و خصومت، موقع و نقش خود را از دست مى‏دهند و متعديانند كه قصد سلطه گرى بر ديگران را دارند (8)»<br /><br />  «و پس از آنكه راه علم به مردم نموده شد، به راه بغى و سركشى نسبت به يكديگر رفتند. اگر قول پروردگار تو از پيش بمدتى معين، مهلت مقرر نكرده بود، بلافاصله ميانشان قضاوت مى‏شد.<br /><br />  پس به دين توحيد بخوان و بر اين دعوت پايدارى كن. از هوسهاى آنان پيروى مكن. بگو به كتابى كه خدا فرستاده است، ايمان آورده‏ام و دوست دارم كه ميان شما عدل برقرار كنم. خداوند، خداى ما و خداى شما است. [ مسئوليت] اعمال ما از آن ما و [ مسئوليت] اعمال شما از آن شما است.» <br /><br />  از اينرو به مسلمانان مى‏گويد: اگر در امرى كارتان به منازعه كشيد، به خدا و رسول روى آوريد تا به آشتى برسيد (9). سزاوارترين عمل فرد در تشبه به خالق، عمل قاضى است و بر اوست كه به عنوان «بيانگر قرآن» (10) چنان داورى كند، كه خلاف و اختلاف در جامعه اسلامى روى به كاهش گذارد.<br /><br />  اصل دوم: از اصل بالا، اين نتيجه بدست مى‏آيد كه مقام قضاوت، مقام قانونگذارى نيست و قاضى حق قانونگذارى ندارد. قرآن تصريح مى‏كند كه مقام قضاوت و حكم، مقام جعل قانون نيست و حكم دادن بر طبق احكام من درآورى و ستمگرانه روش كار ستمگران است (11) :<br /><br />  «مگر مشركان را خدايانى است كه برايشان احكام (دلخواهى) تشريع مى‏كنند كه خدا نخواسته است؟ اگر قول مهلت ( تا معاد) داده نشده بود، در حق آنان قضاوت مى‏شد...»<br /><br />  و در آيه‏هاى بسيارى تأكيد مى‏كند كه حتى پيامبران حق ندارند از سوى خود، قانون وضع كنند و حكمى برقرار سازند. و مى‏گويد پيش از قرآن، تورات را براى آن فرستاد تا در اجراى عدالت، قانون اساس قرار گيرد (12):<br /><br />  « و عيسى بن مريم را به همان راه كه [ پيامبران] رفته بودند به پيش فرستاديم. تا مصدق توراتى باشد كه پيشارو داشت و ما انجيل را داديم كه مصدق تورات و راه و روش هدايت متقين و اساس قضاوت و حكم بگردد. كسانى كه جز بر آنچه خدا فرستاده، حكم مى‏كنند، از فاسقانند».<br /><br />  و تأكيد مى‏كند كه بعثت پيامبران براى رفع ستم و تصحيح قضاوت بگونه‏اى است كه به كسى ستم روا نرود (13):<br /><br />  «هر امتى را فرستاده‏ايست و فرستادگان از ميانشان برآيند، در بينشان به قسط داورى مى‏شود و در حقشان ستم روا نمى‏رود.»<br /><br />  بدينسان روشن مى‏شود، كه قضاوت در خدمت خصومتهاى اجتماعى بسود زورمندان و از عوامل القاء باورهاى نادرست بوده است. و براى آنكه جامعه‏اى از روابط خصومت‏آميز و باورهاى دشمنى افزا بكاهد، بايد كتاب و ميزان در خدمت برانگيختن مردم به قسط باشند:<br /><br /> اصل سوم: كتاب، مجموع احكام و قوانين و روشها، براى ممكن كردن ميزان است (14):<br /><br />  « خدايى كه كتاب را بر حق و ميزان نازل كرد »<br /><br />  و كتاب و ميزان براى برانگيختن مردم به قسط است (15):<br /><br />  « و به همراه آنها [ پيامبران]كتاب و ميزان را فرستاديم تا مردم را به قسط برانگيزانند.»<br /><br />  برانگيختن مردم به قسط بدان است که قانون بيان شفاف حقوق انسان و حقوق جامعه باشد. به ترتيبی که اجرای قانون موجب استقرار منزلت انسان و مدار شدن قانون در رابطه ها بگردد. بر انگيختن انسانها به قسط نه تنها زمانی تحقق پيدا می کند که سبب تفاهم و همبستگى فزونتر بشود ، بلكه سبب شود که باورهاى مخرب و دشمنى زا از بين بروند. بدينسان قضاوت نقش مهمى در پالايش جامعه از باورهاى خصومت ساز دارد و با كمك به استقرار برادرى و قسط و كاستن از جو قهر، زمينه رشد و رهايى از باورهايى كه امتيازطلبى و زورمدارى را مشروع جلوه مى‏دهند فراهم مى‏آورد (16). بر این مبنا تردیدی نیست که رویه هایی مانند عقاب بلا بيان و عطف به ما سبق شدن قانون باطل هستند.<br /><br /> اصل چهارم: از آنجا كه قاضى بايد خالى از هوى و هوس باشد، بناگزير بايد به راه خدا برود و همانند او از قاعده لطف پيروى كند. به سخن ديگر، در قضاوت، انتقام كور و بدون توجه به مصلحت ( تنها به معنای بهترين روش عمل به حقوق) حال و آينده جامعه را اساس كار قرار ندهد. چرا كه اگر خدا مى‏خواست انتقام بگيرد جنبنده‏اى بر جا نمى‏ماند. در قضاوت اسلامى علاوه بر رعايت لطف، اصل تکمیلی دیگری نیز وجود دارد که به آن اصل مهلت می توان گفت. به اين امر باز مى‏گرديم (17) :<br /><br />  « اگر خدا مردم را بخاطر ستمهايى كه مى‏كنند مواخذه كند، جنبنده‏اى بر جا نمى‏ماند. اما داورى را تا زمان معين (معاد)، به تأخير مى‏اندازد.»<br /><br />اصل پنجم: از آنجا كه قرآن براى آن نيست كه بر رنج و شقاوتها بيفزايد (18)، قضاوت اسلامى بايد از شقاوتها بكاهد و خود نبايد به يك دستگاه شقاوت بدل گردد و با بيدار كردن حس كينه و انتقام و...، زمينه گسترش انواع نابسامانيهاى اجتماعى و تخلفات و جرائم و جنايتها را فراهم آورد. بدترين اين کارها، پيروى از دلخواه مستكبران در مقام تشخيص حق است (19):<br /><br />« و اگر حق از هوی ‏هاى آنها پيروى كند (یعنی حق همان هوی ها بشمار رود) آسمانها و زمين و هر كه در آنهاست فاسد مى‏گردد.»<br /><br />  از اينرو قضاوت نبايد بسود خائنان و به زيان بى گناهان باشد (20):<br /><br /> « همانا كتاب را كه حق است به تو فرو فرستاديم تا ميان مردم بر اساس رهنمود خدا حكم كنى. و بسود خيانتكاران و به زيان صاحبان حق، حكم مده.» <br /><br />اصل ششم: از اينجاست كه قوه قضائى نه تنها نبايد در اختيار زمامدار و ابزار دست او بشود، بلكه بايد از تمايل زمامدار به قدرت مطلقه يافتن و فرعونيت جلوگيرى كند. حتى پيامبران نيز از وسوسه‏هاى اين ميل نهى شده‏اند. بنابراين هیچ پيامبری رانمى رسد كه به مردم بگويد بجاى خدا، مرا بپرستيد (21). و البته زمامدار حق ندارد با بخدمت گرفتن دستگاه قضائى، مردم را به اين كار مجبور گرداند. نه تنها مردم حق دارند به قاضى عادل مراجعه كنند، و نه تنها حق دارند به قاضى ستمگر مراجعه نكنند و بی هیچ واهمه ای او را صلاحیت دار برای قضاوت ندانند، بلكه وظيفه دارند بر طاغوت، بر حكومت و قضاوت وى، بشورند (22):<br /><br />« خدا بشما امر مى‏كند امانات را به صاحبان آنها باز دهيد و هر گاه ميان مردم به قضاوت مى‏پردازيد، به عدل قضاوت كنيد...<br /><br /> آيا نمى‏بينيد كسانى را كه مى‏پندارند به آنچه به تو و فرستاده‏هاى پيش از تو، نازل شده است، ايمان دارند اما داورى و حكم به نزد طاغوت مى‏برند، حال آنكه بنا بر امر خدا بايد به طاغوت كفر مى‏ورزيدند؟...» <br /><br />  اصل هفتم: در قضاوت بايد از اصل جبران و ترمیم گری پيروى شود. اگر از راه ستم زيانى وارد آمد، در قضاوت نبايد آن را با زيان ديگر (برابر يا بيشتر) جبران كرد. بلكه بايد از راه رفع اثر زيان، ضرر را بحداقل رساند. در داستان قضاوت سليمان، قرآن اين اصل را به زیبایی بيان مى‏كند:<br /><br />گوسفندان دهقانى، به ناحق در مزرعه دهقان ديگر مى‏چرند. بنا بر رويه قضائى آن روز، اقتضاى اجراى عدالت اين بود كه گوسفندان دهقان دومى، به همان اندازه از زراعت دهقان اولى بچرند. اما سليمان چنين داورى كرد كه دهقان زيان ديده، به اندازه‏اى كه زيانش جبران شود از شير گوسفندان عوض بستاند (23). بدينسان بنا بر این رهنمود الهی خرابى به يكى از دو مزرعه محدود شد و زيان وارده جبران گشت. قاعده «لاضرر و لاضرار فى الاسلام»، بیانگر همین موضوع است. بنابراين:<br /><br />  7/1- در قضاوت از اصل مأيوس كردن خيانتكار از خيانت بايد پيروى شود (24):<br /><br />  « اى پيامبر همانا بر تو كتاب را فرو فرستاديم كه بر حق است تا ميان مردم بر اساس رهنمود خدا حكم كنى. ( در مقام قضاوت) هرگز به نفع خائنان [و به زيان خيانت شدگان] حكم مكن... و هرگز بخاطر مردمى كه بر نفوس خويش خيانت روا مى‏دارند، [ با مردم درست ايمان و بى تقصير] دشمنى مكن. زيرا خداوند خيانت كاران زشت كردار را دوست نمى‏دارد.»<br /><br />7/2- بايد ضايعه‏اى كه بر اثر ارتكاب جرم در مجرم پديد آمده است نيز جبران شود. براى اين ضايعه بايد حكم چنان باشد و به شكلى اجرا بگردد كه مجرم مهلت اصلاح پيدا كند. به سخن ديگر قاضى بايد مجازات را چنان تعيين كند كه در عين رعايت اصول بالا و اصول ديگرى كه در زير مى‏آيند، به خاطى زيان و نقص بيش از حدى وارد نگردد. از آنجا كه اين امر از اهميت بسيار ( بخصوص كه ستمكاران، بنا بر رويه، ابتدا مى‏كشند و بعد تحقيق مى‏كنند ببينند كشته بى گناه بود يا با گناه) برخوردار است، بگاه بحث از جرم و مجازات به آن باز مى‏گرديم (25). در اينجا، همينقدر مى‏گوييم قاضى بايد حتی المقدور مجازاتى را كه اجرايش نقص غير قابل جبرانى بوجود مى‏آورد، معين نكند. بنا بر اين، <br /><br />اصل هشتم: احقاق يک حق به قيمت تباه کردن حقی ديگر انجام نگيرد. چرا که حقوق يک مجموعه را تشکيل می دهند و نقض حقی از حقوق، نقض تمامی حقوق است. کار برد « قاعده لا ضرر...» در اصل همين است. <br /><br />اصل نهم: قاضی حق ندارد از اين دروغ که مصلحت بيرون از حق و مقدم بر حق است ، پيروی کند. در تمامی قرﺁن، اصلاح در برابرافساد و مصلح در برابر مفسد قرار می گیرند و صالح عامل به حق است و هرگاه از حق بیرون رود، فاسد می شود. مصلحت بيرون از حق عين مفسدت است. در اصلاح، ميزان عدل و قسط است (26) :<br /><br />  « و اگر دو طايفه از مؤمنان با يکديگر در جنگ شدند، ميان ﺁنان صلح برقرار کنيد. اگر طائفه ای بر ديگری زور گفت، پس با او بجنگيد تا اينکه به امر خدا (ترک زورگوئی ) باز ﺁيد. پس اگر چنين کرد، بر ميزان عدل، فی مابينشان را اصلاح کنيد. قسط کنید همانا خداوند قسط کنندگان را دوست می دارد.»<br /><br /> وعدل عمل به حق است (27) و بديهی است بدی از حاکم جور و زور گو صادر می شود و دستگاه قضائی و قاضی برای اين است که اعضای جامعه زندانی مدار بستۀ بد و بدتر نشوند و زندگيشان گذار دائمی از بد به بدتر نگردد.<br /><br />اصل دهم: از آنجا كه قضاوت براى برپايى قسط و عدالت است و همانطور كه آمد جبران، به تخريب نيست بلکه به ترميم است، بايد در همه حال:<br /><br />10/1 - اصل بربرائت باشد. به سخن ديگر قاضى حق ندارد رويه جارى و سابقه امر و... را مجوز قضاوت و حكم قرار بدهد. هر چند قاضى بايد از ضعيف در برابر قوى دفاع كند، در اين دفاع نمى‏تواند اصل را بر مجرميت قوى بگذارد. اصل اينست كه هر كس تا وقتى بزهكاريش ثابت نشده است، بيگناه است. آزمايش داود، پيامبرى كه نمونه عالى قاضى عادل و الگوى داور بيطرف بود، دليلى جز تأكيد تمام بر اهميت اصل برائت ندارد (28):<br /><br />  « آيا داستان آن دو خصم را به تو گفته‏اند كه از جهت محراب بر او وارد شدند. وقتى وارد شدند، داود سخت هراسان شد. بدو گفتند مترس. ما با يكديگر دعوا داريم و هر يك مدعى هستيم كه ديگرى بدو ستم كرده است. ميان ما به حق قضاوت كن. نه با هيچيك از ما، جور و نه از يكى طرفدارى كن. بلكه ما را به راه راست دلالت كن. اين برادر من، نود و نه ميش دارد و من يك ميش. و از راه قهر و عتاب مى‏گويد اين يكى را هم بدو بدهم. داود [اصل برائت را از ياد برد و هنوز ادعاى طرف دعوا نشنيده حكم كرد] و گفت: حق اينست كه بر تو ستم كرده كه خواسته است يك ميش ر از تو بستاند و بر ميشهاى خود بيافزايد. همانا بسيارى از نزديكان و شريكان در حق يكديگر ستم مى‏كنند. مگر آنها كه ايمان آورده و نيك كردارند. و اينان در شمار اندك اند. داود پى برد كه ما او را به آزمايش سخت آزموده‏ايم [ رعايت اصل برائت را نكرد و به استناد سابقه و رويه، در حق كسى حكم كرد]. پس تمناى عفو كرد و با فزونى بسوى خدا بازگشت.»<br /><br />  10/2- ازامتحان بالا معلوم مى‏شود كه نه تنها اصل بر برائت است و نه تنها همه در برابر قانون بايد برابر باشند، بلكه براى اينكه برابرى صورى نباشد، جامعه و فرد فرد مردم و دستگاه قضايى بايد به ضعيف كمك كنند تا بتواند با قوى برابرى بجويد. اصل معاضدت قضایی به صراحت مورد تاکید قرآن است. اقتضاى سلامت جامعه و استقرارعدل و قسط، از جمله اينست كه در مقام داد، همه برابري واقعى پيدا كنند:<br /><br /> - اگر ضعف ناشى از ناتوانى عقلانى و جسمانى است (سفيه و...)، بايد اين ضعف را جبران كرد (29)<br /><br /> - اگر ضعف ناشى از پيرى و يا صغر و بى كسى و يتيمى است، بايد به قسط ضعف را جبران كرد (30)<br /><br />  « ... و اينكه در حق يتيمان به قسط قيام كنيد...»<br /><br /> - اگر اين ضعف بلحاظ موقعيت سياسى و حاكميت ستمگران است، بايد، حتى به جهاد، مستضعفان را از حاكميت مستكبران بيرون آورد (31):<br /><br /> « چرا در راه خدا و مستضعفان از كودك و زن و مرد، نبرد نمى‏كنيد و بيارى كسانى بر نمى‏خيزيد كه مى‏گويند خدايا ما را از اين ديار كه اهلى ستمگر دارد بيرون بر؟» <br /><br /> - تأكيد بر يارى مستضعف تا بدانجاست كه نه تنها به او حق مى‏دهد مهاجرت كند، بلكه وظيفه او مى‏شناسد اگر امكان ماندن و حق ستاندن ندارد، مهاجرت كند و به جايى برود كه در آنجا ستم نمى‏بيند (32). و اگر نرفت خود در شمار ستمگران است. تنها ناتوانانى كه بر جا مى‏مانند مى‏توانند به آمرزش خداوندى اميدوار باشند (33):<br /><br />« فرشتگان بگاه چشاندن مرگ از آنان كه بر خود ستم روا داشته‏اند، پرسند در چه حال و چه كار بوديد؟ پاسخ گويند ما مستضعفان روى زمين بوديم. فرشتگان پرسند مگر زمين خدا فراخ نبود [تا برای رهائی از ستم ستمگران] روى به هجرت آوريد؟ [چون ستم پذيرفتيد از ستمگرانيد]. جز زنان و مردان و كودكانى كه درمانده‏اند، نه چاره‏اى دارند و نه راه به جايى مى‏برند ».<br /><br />  10/3- از آنجا كه عدالت به از بين بردن زورمدارى و نفى زور به عنوان اساس حق است، هر كس بايد حق داشته باشد به دادگاه صالح رجوع كند. بنابراين، این رویه که کس دیگری بلحاظ نسبت و رابطه، بجاى متهم تحت تعقيب قرار گیرد، ملغاست و كسى را نمى‏توان بجاى ديگرى مسئول شناخت و یا برابر قانونى كه بعداً وضع خواهد شد، مجرم تلقى كرد (34):<br /><br />« گناه هيچكس را بپاى ديگرى نخواهند نوشت و تا پيامبرى نفرستيم و حق و تكليف را معين نكنيم [كسى را به جرم بلا بيان] عذاب نخواهيم كرد.»<br /><br />اصل یازدهم: از آنجا كه انسان امانت مسئوليت را پذيرفته است و عضو عضو او مسئولند (35)، بناگزير بايد مختار و آزاد باشد. و چون بدون اختيار، مسئوليت انسان از معنا تهى مى‏گردد، بايد از هر لحاظ هر چهار وجه واقعيت اجتماعى از هر گونه اكراه و اجبارى در امان باشد. بدين قرار دستگاه قضائى بايد مدافع اصل مسئوليت و اختيار انسان باشد، از اين روست كه بايد:<br /><br />11/1- قاعده "لا اكراه فى الدين" (36) را اساس كار قرار بدهد و در خدمت هيچ مقام و شخصى براى تحميل نظر و عقيده و باورى قرار نگيرد و بداند كه حتی پيامبر نيز حق تحميل دين را به كسى ندارد (37):<br /><br /> « اگر خداى تو مى‏خواست، چنان مى‏كرد كه همه مردم روى زمين ايمان آورند. آيا تو مى‏خواهى مردم را مجبور كنى كه ايمان بياورند؟»<br /><br />  قاضى نه تنها نبايد در خدمت تحميل عقيده قرار بگيرد، بلكه بايد تحميل عقيده را از مصاديق فساد در زمین بشمارد و بداند وظيفه قاضى تجسس درچند و چون باور اشخاص نيست بلكه حفظ و گسترش آزادى و اختيار آنهاست. چرا كه بدون اختيار، مسئوليت دارى واقعيت پيدا نمى‏كند و فساد سرتاسر جامعه را مى‏گيرد. باور دينى هر كس از آن اوست. نه تنها داور چند و چون دين هر كس، تنها خداست و پيامبر را نيز نمى‏رسد كه در آن تجسس كند، بلكه موقعيت اجتماعى و فقر مالى و... حقى براى حاكم و قاضى درباره سنجش و داورى در نوع باور افراد بوجود نمى‏آورد (38):<br /><br /> « كسانى (از فقيران و مردم عادى) را كه صبح و شب خداى خويش را مى‏خوانند و خواهان لقاء وجه اويند، از خود مران. از حساب تو چيزى بپاى آنان نمى‏نويسند و از حساب آنها چيزى بپاى تو نمى‏نويسند. اگر طردشان كنى، از ستمكاران خواهى شد.»<br /><br />  11/2- ايجاد روابط اجتماعى از راه زور مثل رابطه زوجيت و هر رابطه‏اى كه به اكراه ميان افراد و گروهها بر قرار شود، صلح اجتماعى را بر هم مى‏زند و ميزان قهر را در جامعه افزايش مى‏دهد و فضاى آزادى را محدود مى‏گرداند. دستگاه قضائى بايد اين رابطه‏ها را باطل گرداند:<br /><br /> كسى حق ندارد زنان را به ازدواج وادارد (39)<br /><br /> «اى كسانيكه ايمان آورده‏ايد، بنام ارث، زنان را به زور به ازدواج درآوردن، بر شما حلال نيست.»<br /><br />  و باز كسى حق ندارد زن را به زنا وادارد (40) و...<br /><br />  و باستناد زوجيت، نمى‏توان زوجين را از تغيير عقيده بازداشت و برغم تغييرعقيده و عدم تمايل به ماندن در زوجيت يكديگر واداشت و يا به عذر دفاع ازعقيده، مانع تغييرعقيده و بيرون رفتن از زوجيت شد (41):<br /><br />  « اى كسانيكه ايمان آورده‏ايد، زنان مؤمنى كه نزد شما به مهاجرت مى‏آيند، بيازماييد. خدا به ايمانشان داناتر است. اگر به ايمانشان پى برديد به كفار بازشان نگردانيد... و اگر از همسران شما كسى [ شما را ترك گفت و] نزد كفار رفت، همان نفقه راكه بابت زنان مؤمن مهاجر[ به شوهران كافرشان] مى‏پردازيد، به شوهران زنانى كه نزد كافران رفته‏اند، بپردازيد. به خدايى كه بدو ايمان آورده‏ايد، پرهيزگارى بجوييد.» <br /><br />و بالاخره، تبعيضها و امتيازهاى نژادى، قومى، ملى و جنسى لغو شده‏اند و قاضى با بنا گذاردن بر برابرى انسانها، بايد فضاى آزادى و اختيار انسانى را گسترده‏تر گرداند . (42):<br /><br />« اى انسانها، ما شما را از مرد و زن خلق كرديم و به جمع قبيله‏ها و مليتها درآورديم تا از يكديگر باز شناخته گرديد. گرامى‏ترين شما نزد خدا، پرهيزكارترين شماست.»<br /><br /> 11/3 - پيش از آن آورديم كه دستگاه قضايى بايد دستگاه مبارزه با تمايل قدرت سياسى حاكم به مطلق شدن باشد. بنابراين، در اينجا، از راه تأكيد مى‏گوييم: يك امر مستمر اينست كه قوه قضائى ابزار تمركز قدرتهاى سياسى و اقتصادى است. قضاى اسلامى نه تنها مستقل است - به اين امر باز مى‏گرديم- بلكه بايد در حدود صلاحيتهايش با جلوگيرى از تضييع حقوق انسان، تمايل به تمركز منابع قدرت سياسى مالى و فرهنگى و نيز تمايل به سلطه گرى را مهار كند.<br /><br /> بخصوص قاضى بايد پاسدار قسط از راه جلوگيرى از خوردن مال مردم گردد. نه خود با استفاده از موقعيت، مال مردم را بخورد و نه به جانبدارى از قدرتمندان، سبب خوردن مال مردم از سوى آنان شود (43):<br /><br /> «اموال يكديگر را بناحق مخوريد و وقتى مى‏دانيد كه دعوى شما باطل است، كار را به محاكمه قاضيان نيفكنيد تا از راه رشوه و زور، پاره ای مال مردم را بخوريد.»<br /><br />  اصل دوازدهم: اصل قطعی بودن وقوع جرم و تحصیل علم خالی از شبهه نسبت به هويت بزهکار و بزه ديده یکی دیگر از اصول مورد تصریح قرآن در باره عدالت کیفری است. شخصی کردن جرم و تهی کردن مجازات از انتقام فردی و گروهی، از راه قطعی کردن علم بر جرم و هویت های مجرمان و جرم ديدگان و غفلت نکردن از سهمی که دیگران در وقوع جرم نقش داشته اند، ميسر می شود. هرچند گفته اند: به شبهه حد ساقط می شود اما از واقعيتهای بسيار غفلت کرده اند. کم نيستند فقهائی که حدود مقرر در قرﺁن را حد اکثر مجازات می دانند و چون انسان را ازعلم قطعی پيدا کردن ناتوان می دانند، صدور حکمی را که در صورت اجرا، جبران خطا در قضاوت را ناميسر می کند، روا نمی دانند. از ﺁنجا که بنا بر نص، قاضی نمی تواند به ظن خويش اعتماد و بدان بسنده کند و علم خالی از ظن، انسان نوعی را حاصل نمی شود، در تعيين مجازاتهائی که اجراشدنشان جبران خطا را نا ممکن می کنند (مانند اعدام)، می بايد از اصل قرﺁنی «بهتر است نکنيد» پيروی کند. اين اصل و اصل سيزدهم توأم هستند.<br /><br />  اصل سیزدهم: تقليل جرم و تخفيف مجازات می بايد با خشونت زدائی توأم باشد. زيرا اگر با خشونت زدائی همراه نشود، تشويق به زورگوئی بوده و مايه رونق کار زورگويان می شود و اثر معکوس ببار می ﺁورد. از اين رو، اصل تخفيف در مجازاتها را با اصل صلح بر ميزان عدل و قسط همراه فرمود:<br /><br /> اصل قانونگذاری خداوند بر تخفيف است (44) :<br /><br /> «اراده خداوند بر تخفيف در حق شما است [چرا که ] انسان ضعيف خلق شده است».<br /><br />  و بر اين اصل، در مجازات قاتل، نيز بنا را بر تخفيف می گذارد (45 ) :<br /><br />  «و اين [حکم] تخفيف از خدا و[ بيانگر] رحمت او است .»<br /><br />اصل چهاردهم: حق مبين و شفاف است. بنا بر اين، تمام مراحل قضاوت بر ميزان عدل، می بايد شفاف باشد. علنی بودن دادگاه، به تنهائی، قضاوت را شفاف نمی کند. قانونهایی که جنايتها و جرمها و خطاهای قابل تعقيب را تعريف می کنند و ﺁئين دادرسی و هويت قاضی يا قاضيان و اندازه استقلال ﺁنان می بايد شفاف باشند.<br /><br />اصل پانزدهم: اصل رفع موانع ﺁزادی. در قلمرو قضائی، که از جمله اساسی ترین آنها؛<br /><br />15/1- ﺁزادی مراجعه به قاضی و حتی المقدور ﺁزادی انتخاب قاضی است.<br /><br />15/2 - الغای سانسورها و تأمين ﺁزادی هر دو جريان اطلاعات و انديشه ها به قصد بر قرار کردن قسط اجتماعی يا تأمين امکان برابر رشد برای همگان است.<br /><br />15/3 - قضاوت نه تنها می بايد از تب «احساسات عمومی» سرايت نپذيرد، نه تنها می بايد برای جامعه مهلت ارزيابی ﺁزاد و بازگشت به ميزان عدالت را پديد ﺁورد، بلکه می بايد مراقبت کند حکومت و هيچ مقامی تحريک احساسات را مجوز بر قرار کردن سانسور نکند.<br /><br />اصل شانزدهم: تقدم تدبير بر تقدير ( 46) . بنا بر اين اصل، قاضی نمی تواند در توجيه حکم خطا، به «خواست تقدير» توسل جويد.  <br /><br />اصل هفدهم: عدم تبعيض؛ نه تنها قاضی نبايد ميان طرفين دعوا، تبعيض قائل شود بلکه دستگاه قضائی در خور اين عنوان می بايد مجری قانونی باشد که هيچگونه تبعيض دينی و مرامی و ملی و قومی و جنسی و... در ﺁن راه نيافته باشد. (47) از میان رفتن تبعيض، وقتی ناتوان با توانمند روبروست، برابر کردن آنها در مراجعه به قاضی و دادرسی است. <br /><br />اصل هیجدهم: هرچند اصول پيشين، هدف قوه قضائى را از لحاظ آينده نيز معين مى‏گرداند، اصل راهنما از لحاظ آينده دستگاه عدالت، تحول در جهت شکستن دایره قهر و قهر مجدد، حرکت به سوی آشتى و تبديل فعاليتهاى تخريبى به فعاليتهاى سازنده و بالاخره متحقق گرداندن حقوق انسان در جامعه آزاد و پيشروئى است كه در آن مجال شكوفايى انسان روزافزون مى‏شود. حاصل سخن اينكه دستگاه قضايى به نوبه خود بايد عرصه اجتماعى ابتكار و عمل و در نتيجه رشد انسان را گسترده‏تر گرداند و اين از راه گذاراز تقابل و تضاد قوا به تفاهم و همكارى و مشاركت استعدادها صورت‏پذير مى‏گردد.<br /><br /> در حقيقت رشد آدمى به دست ديگرى نيست. كمال رشد اجتماعى وقتى است كه هر كس مسئول رشد خويش بگردد. پيامبر نيز نبايد اختيار رشد و يا عدم رشد مردم را داشته باشد (48):<br /><br /> « [پيامبر] به مردم بگو من مالك پسرفت و پيشرفت شما نيستم.»<br /><br /> هر كس روى به صلح بياورد و اسلام بپذيرد، راه رشد را مى‏يابد (49):<br /><br /> « هر كس اسلام آورد آزاد مى‏شود و رشد مى‏كند.»<br /><br />  اما تا كار به اينجا برسد هر مقام و قوه‏اى بايد در جهت تبديل جو قهر و تخريب، به جو صلح و آشتى، بكوشد و سبيل الارشاد (50) را بگشايد. اين راه، راهى نيست كه فرعون نشان مى‏دهد. راه فرعون راه رشد نيست (51). راه استبداد همه جانبه و در نتيجه قهر و تخريب و سرانجام سقوط است.<br /><br />  بنابراين قوه قضائيه همراه قواى ديگر بايد اسباب انسداد راه استبداد همه جانبه گردند و راه بر آزادى و اختيار و انتخاب و در نتيجه شركت واقعى انسان در مسئوليت‏ها را بگشايند كه خدا آدمى را به ميعادگاه صلح مى‏خواند (52):<br /><br />  « و خدا به ميعادگاه صلح دعوت مى‏كند.»<br /><br />  اما راه ميعادگاه صلح، صراط مستقيم عدل است و آنكس كه به داد فرمان مى‏راند، در صراط مستقيم است (53):<br /><br />  « و آنكس كه به عدل امر مى‏كند، بر صراط مستقيم است.»<br /><br />  و خدا همگان را به عدل و نيكى امر مى‏كند (54):<br /><br />  « خداوند [آدميان] را به عدل و نيكى مى‏خواند.»<br /><br />  و در همه حال داور بايد اختلاف و خصومت و جنگ را به دوستى بدل سازد، عدل همين است (55):<br /><br />  «و اگر دو طايفه مؤمن با يكديگر در جنگ افتادند، آنها را صلح بدهيد. اگر يكى از آن دو، تن به صلح نداد و تجاوز پيشه كرد، با او جنگ كنيد تا به امر خدا باز آيد. وقتى گردن نهاد، بر اساس عدل ميانشان صلح برقرار كنيد. قسط رويه كنيد كه خدا قسط كنندگان را دوست مى‏دارد.» <br /><br />  اما صلح اجتماعى، مراقبتى دائمى مى‏خواهد و قيام به آن مسئوليت همگانى است (56):<br /><br />  « روابط ميان خود را اصلاح كنيد.»<br /><br />  از راه اين مراقبت دائمى، زمين سرانجام از آن صالحان مى‏گردد (57):<br /><br />  « همانا بندگان صالح من، وارثان زمين مى‏شوند.»<br /><br />اصل نوزدهم: اصل برخورداری انسان از حقوق ذاتی خویش. برای مثال، هر انسان حق بر تغذیه و پوشش و مسکن دارد. در رابطه با دارائی های موجود، افراد ندار نسبت به افراد دارا حق دارند (58). و یا سعی هر کس او را است (59) پس هر کس حق کار دارد. حال اگر نظام اجتماعی، اسباب عمل به حق غذا خوردن را در دسترس بی چیزان قرار نداد و یا انسانهائی را از حق کارکردن محروم کرد، نمی توان بینوا را بخاطر خوردن غذا از مال مالداران، دزد شمرد و بی کار را بخاطر مطالبه حق کارمحکوم به حد کرد. بنا بر بیان آزادی، قضاوت برای بازداشتن متجاوزازتجاوزاست و نه بازداشتن مورد تجاوزازاحقاق حق خویش. به سخن دیگر، آن نظامی عادلانه است که، در آن هر انسانی از حقوق ذاتی خویش برخوردار باشد. هرگاه انسانها از حقوق خویش برخوردار نبودند، حق دارند برای تغییر آن نظام قیام کنند.<br /><br />اصل بیستم: حقوق موضوعه می باید از حقوق ذاتی انسان تبعیت کند. بنا براین، بتدریج که انسانها برحقوق خویش عارف و بدانها عمل می کنند، حقوق موضوعه در جهت انطباق با حقوق ذاتی، می باید تغییر کنند. قاضی، در مقام قضاوت، حقوق ذاتی را می باید راهنما بشناسد.  <br /><br />  بسا اين اصول تمامی اصولی نباشند که راهنمای قضاوت و قاضی هستند و در قرﺁن ﺁمده اند. با وجود اين، در بعضی از دستگاههای قضائی، هيچيک، و در برخی ديگر، تنها يک يا چند از اصل از اين اصول رعایت می شوند. در ایران امروز، نزدیک به همه این اصول نادیده گرفته می شوند چرا که «مصلحت نظام» تقدم مطلق دارد.<br /><br /> <br /><br />نتیجه گیری :  <br /><br />  بدین قرار، اگر بر اصل ثنویت، قرآن بیان قدرت می شود و راه حل پیدا نمی شود (= بن بستی که هر دو نظر به آن مبتلایند)، بر اصل موازنه عدمی و بنا بربیان آزادی، راه حل منطبق با حقوق ذاتی انسان و جانداران و طبیعت و نیز حقوق جمعی انسانها پیدا می شود. این راه حل، راه حلی نیست که در طول 14 قرن قابل درک و اجرا نبوده باشد. چنانکه، وقتی قرآن زبان وبیان حقوق در یک دولت حق مداراست، موضوع آیه 33 سوره مائده عبارت می شود از قیام مسلحانه بر ضد دولت حقوق مدار، و این امر مستمری است که آیه بیان می کند. حکم شریعت حق، هم آن زمان و هم در زمان ما، بدین گونه ترجمه می شود: <br /><br />الف) تنها گروههای متجاوز به حقوق انسان و حقوق جامعه مرتکب این جرم می شوند. <br /><br />و ب) در مقام کشف، تحقیق، تعقیب، صدور و اجرای حکم، قاضی می باید اصول راهنمای بیست گانه (Sentencing Guidelines) قرآنی را رعایت کند. چنانکه علی (ع)، صدای چنین عدالتی شد و به محاربان با حکومت عدل خویش براین مبنا عمل کرد و به آنها مهلت داد (60). لازم به تکرار نیست که اگرقراراست قرآن خودش سخن بگوید و اگر قرار است کتاب حقی باشد که هیچ چیز آن کج و مبهم نیست، معنای آیه و کیفرهای مندرج در آن در پرتو اصول متعدد ذکر شده (به ویژه اصل جبران، اصل عدم تبعیض، اصل علم قطعی بر تقصیر، اصل تخفیف و اصل مهلت) آشکار می شود.  <br /><br /> <br /><br /> * بلیک (Blick) که واژه ای آلمانی است به معنای «پیش نگاهی کلی» است که آقای شبستری در مقاله اول خود مکرر از آن یاد می کند. <br /><br />1 - محمد مجتهد شبستری، قرائت نبوی از جهان (5) به تاریخ 1 تیر 1387<br /><br />  2 - قرآن، سوره رعد، آیه 11 <br /><br />  3 - مجله فرانسوی Marianne 12 تا 18 ژوئیه 2008<br /><br />  4 - قول امام صادق (ع)<br /><br />  5 – فرمان شاه به امینی و دادن اجازه تهیه و اجرای لوایح قانونی در غیاب مجلس به اعتبار منشاء قانون بودن شاه و مصاحبه میثمی با منتظری به تاریخ 11 خرداد 1387<br /><br />  6- قرآن سوره نحل آيه 78 و...<br /><br />  7 - قرآن، سوره نور آيه‏هاى 48 تا 51<br /><br /> 8- قرآن، سروه شورى آيه‏هاى 14 و 15<br /><br /> 9- قرآن، سوره نساء آيه 59<br /><br /> 10- كلام از امام على است، نهج البلاغه سخنان امام درباره خوارج، خطبه 125 صص 386-389، ترجمه و شرح علينقى فيض الاسلام<br /><br /> 11- قرآن، سوره شورى آيه 21<br /><br /> 12- قرآن، سوره مائده آيه هاى 46 و 47 و نيز همين سوره آيه‏هاى 44 تا 47، سوره رعد آيه‏هاى 37 و 38 و سوره غافرى آيه 78 و...<br /><br /> 13- قرآن، سوره يونس آيه 47<br /><br /> 14- قرآن، سوره شورى آيه 17<br /><br /> 15- قرآن، سوره حديد آيه 25<br /><br /> 16- قرآن، سوره مائده آيه‏هاى 50 و 51، سوره صافات آيه‏هاى 149-157، سوره انعام آيه‏هاى 136 تا 142 و سوره نحل آيه‏هاى 18 تا 61 و...<br /><br /> 17- قرآن، سوره نحل آيه 61<br /><br /> 18- قرآن، سوره طه آيه‏هاى 26 تا 30<br /><br /> 19- قرآن، سوره مؤمنون آيه 71<br /><br /> 20- قرآن، سوره نساء آيه 105<br /><br /> 21- قرآن، سوره آل عمران آيه 79<br /><br /> 22- قرآن، سوره نساء آيه‏هاى 58 و 60<br /><br /> 23- قرآن، سوره انبياء آيه‏هاى 78 و 79 <br /><br />24- قرآن، سوره نساء آيه‏هاى 105 و 107<br /><br />25- قرآن، سوره مائده آيه 45، سوره يونس آيه 11، سوره هود آيه 110، سوره فصلت آيه 45<br /><br />26 - قرﺁن ، سوره حجرات ﺁيه 9 <br /><br />27 - قرﺁن ، سوره اعراف ﺁيه های 159 و 181 <br /><br />28- قرآن، سوره ص آيه‏هاى 21-24<br /><br />29- قرآن، سوره بقره آيه 282<br /><br />30- قرآن، سوره نساء آيه 127<br /><br />31- قرآن، سوره نساء آيه 75<br /><br />32 و 33- قرآن، سوره نساء آيه‏هاى 97 تا 100، شماره آيه‏هاى منقول 97 و 98<br /><br />34- قرآن، سوره اسرى آيه 15<br /><br />35- قرآن، سوره اسرى آيه 36<br /><br />36 - قرآن، سوره بقره آيه 256<br /><br />37- قرآن، سوره يونس آيه 99<br /><br />38- قرآن، سوره انعام آيه 52<br /><br />39- قرآن، سوره نساء آيه 19<br /><br />40 - قرآن، سوره نور آيه 33 و...<br /><br />41- قرآن، سوره ممتحنه آيه‏هاى 9 و 10 <br /><br />42 - قرآن، سوره حجرات آيه 13<br /><br />43 - قرآن، سوره بقره آيه 188<br /><br />44 - قرﺁن ، سوره نساء ﺁيه 28 <br /><br />45 - قرﺁن، سوره بقره ﺁيه 178 <br /><br />46 - اصول راهنمای اسلام ، از ابوالحسن بنی صدر، فصل عدالت.<br /><br />47 - حق چيست و حقوق کدامها هستند <br /><br />48 - قرآن، سوره جن آيه 21<br /><br />49- قرآن، سوره جن آيه 14<br /><br />50- قرآن، سوره جن آيه‏هاى 21 و 29<br /><br />51- قرآن، سوره هود آيه 97<br /><br />52- قرآن، سوره يونس آيه 25<br /><br />53 - قرآن، سوره نحل آيه 76<br /><br />54 - قرآن، سوره حجرات آيه 9<br /><br />55- قرآن، سوره حجرات آيه 9<br /><br />56- قرآن، سوره انفال آيه 1 و حجرات آيه 10<br /><br />57- قرآن، سوره انبياء آيه 105<br /><br />58 - قرآن، سوره های اسراء، آیه 26 و روم، آیه 38 و حشر، آیه 7 و معارج، آیه 24 <br /><br />59 - قرآن، سوره نجم، آیه 39 <br /><br />60 – نهج البلاغه، ترجمه و شرح فیض الاسلام، خطبه 125، صفحه های 386 تا 389<br /><br /><br /><br /></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-3740882053061402508?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-24123739022571891922008-07-20T06:43:00.000-07:002008-07-20T06:50:52.145-07:00<div align="center"><strong>قرآن و آزادی در پيامبری، ابوالحسن بنی صدر</strong></div><p dir="rtl" align="right"><br /><br />هرگاه هنوز کسی باشد و بپرسد: چرا ميان انسان و خداوند جريان آزاد انديشه ها برقرار نباشد؟ بدو پاسخ می دهم که قرآن، سراسر، شرح جريان آزاد انديشه است. قرآن از آغاز تا پايان دعوت به راه اندازی جريان تعقل و تدبر آزاد از اسطوره های قديم و جديد است <br />تبليغات خبرنامه گويا <br />advertisement@gooya.com <br /><br /><br /><br />پرسشها از حسن رضايی<br />پاسخ ها از ابوالحسن بنی صدر<br /><br />قرآن در انديشه موازنه عدمی - بخش ۹<br /><br />پرسش پنجم از رابطه قرآن و شخصيت نبی (ص) و به ويژه با توجه به اصل آزادی اراده می پرسد. پرسش از اين قراراست؛ به نظر می رسد رويکردی که قائل است، قرآن محصول کار پيامبر بوده است با اصل آزادی فردی پيامبر (رابطه آزاد با خدا) سازگارتر است. به بيان ديگر، چرا محمد (ص) در تغيير و تحول متن قرآن از آزادی برخوردار نباشد؟ چرا او حق نداشته باشد در آن دخل و تصرف کند؟ يعنی اگر پيامبر چنين اراده ای بکند، آيا خداوند او را "مجبور" به حفظ عين الفاظ و معانی الهی می کرد؟ و در ارتباط با همين پرسش، اهل نظری اشکالهای نصر حامد ابوزيد، قرآن شناس مصری معاصر، را برای نقد، ارسال کرده است:<br />۱. تمام و يا اغلب آيات زمانی نازل شده اند که حضرت محمد با حادثه خاصی روبرو بوده اند. اگر پيامبر در سرزمينی ديگر و يا در تاريخی ديگر می زيستند که با آن حوادث روبرو نمی شدند، آيا قرآن همچنان در برگيرنده همين آيات می شد؟<br />۲. و يا اگر آن حضرت در همان جامعه و همان تاريخ با بعضی از حوادث روبرو نمی شدند و آن آيات نازل نمی شدند، تکليف ما انسانها در اين وضعيت که از بعضی از رهنمودها و آيات محروم می شديم چه می بود؟<br />۳. آيا اگر پيامبر به جای ۶۳ سال، ۷۳ سال عمر می کرد، آيات ديگری بر او نازل نمی شد؟ تکليف ما انسانها چيست که بعضی از آيات را در اختيار نداريم؟ به عکس، اگر به جای ۶۳ سال، ۵۳ سال عمر می کردند و بعضی از آيات نازل نمی شدند، با آياتی که می توانستند نازل نشوند ولی حالا نازل شده اند، چه بايد می کرديم؟<br />۴. اگر بگوئيم تعداد آيات ثابت است و بايد همين می شد که شده است، معنايش اين است که همه اين حوادث حکم خدا بود که نه در زمان و مکان ديگر، بلکه در همان زمان و مکان و نه با حوادث کم يا بيش ديگر، بلکه با همان حوادث و بالاخره نه با طول عمری کمتر و يا بيشتر بلکه با همان طول عمر زندگی می کرد. در اين صورت، يک مشکل بزرگ تر ايجاد کرده ايم و آن اين که همه چيز محکوم به جبر و تقدير بوده است.<br />از آنجا که پرسشهای ۱ تا ۴ در ارتباط با بخش پيشين اين مطالعه است، در پاسخ نخست به اشکال های نقل شده از ابوزيد می پردازم و سپس به پرسش اصلی که در آغاز بحث آمده است خواهم پرداخت: <br /><br />اشکال های ابوزيد (*):<br /><br />يادآور می شوم که پاسخ به پرسش چهارم (نظريه ابن کلاب در باره کلام نفسانی و کلام لفظی) پاسخ اشکالات ابوزيد را هم در بردارد. اما بدين خاطر که پرسشهای او به روشنی تمام بيانگر کار برد منطق صوری از سوی عقلی توجيه گر است، نياز به نقد و رفع اشکالها است. پيش از ورود به بحث تفصيلی در باره اين اشکالها، يک نکته مهم معرفت شناسانه را بايد متذکر شد و آن اين که عقلی که اين پرسشها را ساخته است، سخت در بند منطق صوری ثنويت گراست. چرا که «حضور» بی نهايتی را که خداوند است در هيچيک از پرسشهای او نمی يابيم، مگر در اشکال چهارم وی که آنهم به قصد ساختن جبری صوری پای خداوند را بميان کشيده است. غافل از اين که اين جبر ناقض وجود خداوند است به ترتيبی که بهنگام پرداختن به اشکال چهارم او، اين موضوع را باز خواهم کرد.<br />۱. پرسش اول ابوزيد گزارشگر بی اطلاعی او از «امرهای واقعی مستمر» است که در قرآن، موضوع احکام شده اند. خوب است اينچا از تجربه ای شخصی سخن بگويم: در زمان دانشجوئی ذهنم مدتها مشغول پرسش از «امرهای واقع» بود و سروکار روزانه با اين پرسش پيدا کرده بودم و البته در کلاس روشهای تحقيق نيز ويژگی های امر واقع را می آموختند تا دانشجو بتواند امر واقع را از غير آن تشخيص دهد. پس از نقد و تکميل ويژگی های امرهای واقع، سراغ قرآن رفتم و در قرآن، به چستجوی امرهای واقع پرداختم. در مطالعه اولی که زير عنوان «بعثت دائمی» انتشار دادم، دو ويژگی اين امرهای واقع را خاطر نشان کردم: ويژگی اول اينکه دارای صفت دوام و استمرار هستند و دوم اينکه نه در يک جامعه که در همه جامعه ها، به استمرار، واقع می شوند. مانند قدرت، يا امرهای واقع اجتماعی نظير زناشوئی، طلاق و زنا و يا نابسامانی هائی که صفت مداوم دارند (جرم و جنايت چون قتل، دزدی و...) و يا امرهای واقع اقتصاد، تجارت، شيوه های استثمار، ربا، و امرهای واقع سياسی - اجتماعی، چون مستکبر و مستضعف، صلح و جنگ، امرهای دينی چون دين باوری و دين ناباوری، دوستی و دشمنی، و دادگری و بی دادگری و نيکوکاری ها و زشتکاريها و... تا امروز که ۴۰ سال از آن مطالعه می گذرد، هيچ گاه در قرآن، امر واقعی که حادثه زودگذری، خاص دوران پيامبری پيامبر (ص)، بی رابطه با امر واقعی که مستمر باشد نيافته ام. اين يادآوری بجاست که امر واقع ديرپا که حق نباشد، زوال پذير است. برای مثال، ربا را می توان از ميان برداشت اما نياز به برنامه ای جامع و اجرای آن در زمانی طولانی دارد. حال آنکه حقوق انسان و حقوق ديگر جانداران و حق طبيعت همه مکانی و همه زمانی و زوال ناپذير هستند. چرا که حقوق انسان ذاتی او هستند و هر انسان می تواند يک به يک آنها را تجربه کند. <br />بدين قرار، ابوزيد از اين دو ويژگی امرهای واقع موضوع آيه های قرآن، يکسره غافل مانده است و بجای آنکه در پی رها کردن خود از غفلت شود، بر قرآن نقص روا ديده و اشکال اول خود را ساخته است.<br />۲. اشکال دوم او گويای فرو ماندن در همان غفلت و غفلت بس بزرگ تری است: او می پندارد که بر اساس حوادثی زودگذر، می توان انسانها را مخاطب قرار داد و دينی را به آنها پيشنهاد کرد که بمثابه بيان آزادی، عقل انسان و استعدادهايش را آزاد و فعال کند. غفلت او بدانحد است که از خود نيز نمی پرسد هرگاه اساس دين بر حوادثی زودگذر بود، آنهم به گونه ای که برخی از اين حوادث فقط در همان زمان پيامبر (ص) قابل پديدارشدن بودند، عمر دين او در حيات پيامبر به آخر می رسيد زيرا حوادثی که موضوع احکام می شدند، جای خود را به حوادث ديگری می دادند که احکامی برای آنها نبودند. بدين قرار، يا پيامبر می بايد حيات جاويد می يافت و بر همه حوادث زود گذر تمامی جوامع، روز به روز، معرفت می يافت و برای حکم هريک از آنها به خداوند مراجعه می کرد و يا از خير پيامبری در می گذشت! <br />اما نبايد پنداشت که آقای ابوزيد در جهان مسلمانان تنهاست. غالب اهل فقه، در همه مذاهب، امر واقع و ويژگی هايش را نمی شناسند و برآن نمی شوند تا با شناسائی امرواقع، برابر اصول راهنمای قرآن، آيات را معنی کنند تا از شفافيت و سرراستی آنها غرق شگفتی شوند. در حقيقت، از جمله عرصه های تضاد بيان آزادی با بيان قدرت، ساحت امرهای واقع است. توضيح اين که عقل قدرت مدار، از امرهای واقع مستمر، اغلب غافل است. از ديد او، امرهای واقع، حوادثی هستند که پديد می آيند و ناپديد می شوند. بدتر از اين واقعيت نيز که حوادث گذرا، در رابطه با امرهای واقع مستمر پديد می آيند، يکسره غافلند. برای مثال، جنگ امر واقعی است که استمرار دارد. بيان آزادی می بايد رهنمود و بسا رهنمودهائی را در برداشته باشد که جهانيان را از جنگ بياسايند و حق خويش را بر صلح بازيابند. اما تا از جنگ نياسوده اند و جنگ روی می دهد، در هر جنگ، يک رشته حوادث روی می دهند که ديرپا نيستند. اين حوادث، در همه جنگها، يکسان نيستند. و اگر جنگی نبود، روی نمی دادند. گرچه وجودشان بستگی به جنگ دارد، اما چه بسا پيش از پايان جنگ، عمر برخی از آنها به سر می رسد. چنانکه جنگ ايران و روسيه در دوران قاجار و جنگ ۸ ساله ايران و عراق هردو جنگ هستند اما در اين دو جنگ حوادثی گذرا نيز رخ داده اند که نقاط تمايز اين دو جنگ را می سازند. لذا، اجتهاد در امور واقع ناپايا، می بايد مستند به شناسائی امور واقع پايا باشد و رهنمود قرآن نيز بمثابه بيان آزادی، بايد مستند به امرهای واقع پايا باشد، وگرنه، فقه عقيم می شود. چنانکه شده و از قرآن بريده است. <br />برای اين که توضيح برای خوانندگان از روشنی کامل برخوردار شود، دو سياست در باره دو امر واقع مستمر، يکی ربا و ديگری جنگ را يادآور می شوم: <br />● در وزارت دارائی اين جانب، طرح اقتصادی که البته بعدهای سياسی و اجتماعی و فرهنگی خود را نيز می داشت، برای حذف ربا، تهيه شد و به اجرا درآمد. در آن طرح، به ربا بمثابه يک امر واقع ديرپا، نگريسته شده بود. از سال ۱۳۶۰ بدين سو، آن طرح بلااجرا شد. ربا امر واقعی گذرا تصور رفت. چرا که وقتی بيان قدرت راهنمای عقل می شود، عقل ديگر واقعيت را همان سان که هست نمی بيند بلکه آن طور که نياز قدرت ايجاب می کند، می بيند. حذف ربا از جمله نياز به ثابت نگاه داشتن ارزش پول و... داشت. باوجود تورم شدت و شتاب گير محال می شد و محال شد. <br />● انقلاب ها، همواره گرفتار جنگ شده اند. پرهيز از جنگ امکان داشت. يک شرط آن اين بود که دولت جديد، در سياست داخلی و خارجی، به قدرت خارجی مراجعه نمی کرد و آن را محور سياست داخلی و خارجی خود نمی کرد. با گروگانگيری و ادامه آن، اين شرط از ميان رفت. يک سياست ترجمان بيان آزادی بود و مجموعه ای از تدابير برای جلوگيری از وقوع جنگ و بازيافت استقلال، از جمله به معنای ممنوع بودن مراجعه به قدرت خارجی در امور داخلی بود. بعد از وقوع جنگ، سياست بيانگر بيان آزادی پايان دادن به آن را هدف می گرداند. در برابر، سياست ترجمان بيان قدرت محور کردن قدرت خارجی در سياست داخلی و خارجی و طولانی کردن جنگ را هدف گرداند و جنگ را تا سرکشيدن جام زهر ادامه داد. <br />۳. پرسش سوم آقای ابوزيد حاکی از غفلت کامل از خداست: آيا او به خدا قائل است و پيامبر را فرستاده او می داند؟ اگر آری، آيا منطق صوری اين اندازه او را غافل کرده است که به خود نمی گويد قرآن پيام خداوند است، و اين حضرت باری است که هستی جاودانه، آزادی مطلق، دانش مطلق، خالق مطلق و... است و نه پيامبر؟ چگونه است که او از ياد می برد که عمر خداوند کوتاه و بلند نمی شود و چون فرمايد :«باش می شود»؟ و يا چگونه است که حجة الوداع و آيه (۱) «امروز، کامل کرديم برای شما دين خود را» از ياد برده است؟<br />از اين آيات چنين بر می آيد که مدت پيامبری را پيام معين نمی کند، بلکه اين قاعده معين می کند که «تغيير کن تا تغيير دهی». مدت زمان پيامبری را ماه و سال عرفی تعيين نمی کند، بلکه اين حقيقت تعيين می کند که تغيير دادن رابطه ها و پديد آوردن جامعه های باز و تحول پذير (= تا تغيير دهی) موکول به بازجستن آزادی و حقوق ذاتی خويش (= تغيير کن) است. غفلتی از غفلتهای بزرگ ابوزيد، غفلت او از بعثت دائمی است. توضيح اين که پيامبر(ص) خاتم پيامبران است، بخاطر گزاردن پيام آزادی و حقوق. از آن زمان که او پيام گزارد و اسلام بمثابه بيان آزادی راهنمای انسان شد، انسان نشاط قيام به تغيير کردن و تغيير دادن را باز می يابد. به يمن اين بعثت دائمی است که همه آن امرهای واقع مستمر که ساخته قدرت و مانع رشد انسان در آزادی هستند، می توانند از ميان برخيزند. با توجه به اين بعثت دائمی بود که انسانهای آزاده می کوشيدند و همچنان می کوشند تجربه انقلاب ايران، تجربه انقلابی موفق شود. تجربه ای که خيزش ملتی را با هدف کردن استقلال و آزادی، ممکن کرد. اميد آن انسانها اين بود و همچنان اينست که با موفق شدن اين تجربه، جهان وارد عصر آزادی بگردد. در همه جا، به يمن بيان آزادی، انسانها تغيير کنند و تغيير دهند.<br />ابوزيدها از واقعيت ديگری و بازهم البته مهم غافلند و آن اين که با بعثت پيامبر بود که انسان از آزادی و حقوق ذاتی خويش آگاه شد و خواست آزادی، سرانجام خواست جهانيان گشت و اميد که سرانجام، در سرتاسر جهان، انسانها آزادی را بازيابند و در آزادی رشد کنند.<br />۴. از روشهای عقل قدرتمدار، يکی اينست که از ياد می برد که اين بر مدعی است که سخن خود را با دليل همراه کند. اما ابوزيد لازم نمی بيند ادعای خود را با دليل همراه کند. ديگران يا می بايد ادعای او را بپذيرند و يا آن را با دليل رد کنند. تازه، او خود بجای مخالف نظر خود دليل می تراشد و دليل خود تراشيده را سست و متناقض و خود را محکوم به جبر باوری توصيف می کند ! <br />بنابر آنچه که از ابوزيد نقل شده است وی ۳ ادعای بالا را طرح می کند و در پی آن حکمی شگفتی آور صادر می کند: هرکس سه ادعای بالا را نپذيرد، جبر گرا است! در اين باره چند نکته گفتنی است:<br />۴ /۱ طرفه اين که او نوع استدلال مخالف را نيز خود معين می کند و از ياد می برد با اين کار خويشتن را در مقام «جبار علی الاطلاق» قرار می دهد. توضيح اين که، به شرح بالا، در رفع هيچيک از سه اشکال او، هيچ يک از دلايلی که او از قول مخالف ادعای خود می تراشد، آورده نشده ا ند. دلايلی که او از قول مخالف ادعای خود می تراشد، مانند ادعای خود او، بی پايه و سست هستند. زيرا؛<br />۴/۲ پيام از خداوند است و نه از پيامبر، و خدا آزادی محض است. حق جز حق، خلق نمی کند. آفرينش او آزاد و پيام او بيان آزادی است. برای اين که بدانيم چنين هست يا نيست، می بايد به سراغ قرآن برويم و ببينيم بيان آزادی هست يا خير؟ اين پرسش پيش از اين و در نوبتهای پيشين پاسخ يافته است و در اينجا تکرار نمی کنم.<br />۴/۳ بنا بر ويژگی بيان آزادی، پيامی که پيامبر آورده است، بکار بعثت دائمی انسان می آيد. مجموعه ای از دستورکارها که عقل انسانی را از تعقل بی نياز کند، نيست. بيان آزادی عقل انسانی را آزاد نگاه می دارد تا انسان استعدادهای خويش را فعال کند و بمثابه مجموعه ای از استعدادها در آزادی رشد کند. از اين رو، نه تنها جستن راه حل برای حوادثی ناپايدار، بلکه يافتن راه حل برای امرهای واقع ديرپا را نيز، بر وفق سامانه اصول راهنما، برعهده خود انسان می نهد. پس انسان در خويشتن است که می بايد پيام پيامبر (ص) را تجربه کند. هرگاه به يمن پيام، بر آزادی و حقوق خويش همواره عارف ماند و عقل او تمام خلاقيت خويش را يافت، برای وی پيام پيام آزادی است.<br />۴/۴ شگفتا! ابوزيد، با اگر و مگر، ادعا می سازد. بدان بسنده نمی کند و حکم می کند هرکس ادعاهای او را نپذيرد، جبری است. او از پيامبری بمثابه امری که واقع شده غافل است. بايد از وی پرسيد محتوای پيامی که پيامبر آورده است چيست؟ آيا انسان را بر آزادی و حقوق خويش عارف می کند و عارف نگاه می دارد يا خير؟ اگر انسان را عارف می کند، پيام، بيان آزادی است و پيامبر(ص) در ابلاغ آن امين و صادق بوده است. اگر انسان را از آزادی و حقوق خويش آگاه نيز نمی کند، بيان قدرت است. بنا بر هريک از دو ارزيابی، هر چهار ادعای او خالی از معنی می شوند. دلايل بی معنی بودن اين ادعا، بنا بر اين که پيام بيان آزادی باشد، را آوردم و می آورم. اما اگر پيام پيامبر بيان قدرت بود، دليل بی معنا بودن اين ادعا اين است که اين پيام ديگر نه پيام خدا است و نه پيامبر در ادعای پيامبری راستگو است. <br />۴/۵ منطق صوری غفلت ابوزيد را کامل کرده است. طوری که او متوجه نيست که هرگاه برابر ادعای او، پيام آورده شده متشکل از راه حل های خاصی می بود که مربوط به يک دوره زمانی خاص هستند، از آنجا که پيامبر اين راه حلها را، راه حلهای عام برای همه زمان ها و همه مکان ها دانسته است، پس او قدر قدرتی می شود که می خواهد جهانيان را محکوم به احکامی کند که حد اکثر راه حل يکچند از حادثه های زمان او هستند. اما اين قدر قدرت چگونه می توانسته است جهانيان را ناگزير کند نسل بعد از نسل تابع احکام او بمانند؟ ابوزيد غافل است که اگر امور واقع، همان رويدادهای ناپايدار باشند، اجرای اين راه حل ها حتا در يک جامعه خاص نيز ناممکن می شود چه رسد به پيامبری کردن در سطح جهانی. برای يک برهه زمانی خاص نيز نا ميسر می شود چه رسد به همه زمانها. حتی اگر حيات پيامبر نيز جاودانه می شد، باز پيامبری او برای يک جامعه نيز ناممکن می شد، چه رسد برای جامعه جهانی. ابوزيد از انسانها و نقش آنها نيز غافل است. انسانها صاحب عقل و استعدادها هستند. تکرار می کنم که پيامبری برای آن نيست که عقل و استعدادهای انسان را تعطيل کند، بلکه برای آنست که رشد انسان در آزادی را ممکن سازد. پس انسانها هستند که می بايد به بعثت دائمی برخيزند، بنده قدرت نشوند و امرهای ويرانگر حيات و بيانگر غفلت انسان از آزادی خويش را پديد نياورند. <br />هرگاه پيامبر شخصی می بود که پيامش مجموعه راه حلهائی می شد برای حوادث گذرا، او فرعونی نمی شد که می بايد بر جهانيان و برای هميشه حکومت می کرد؟ نياز به عمر جاودانی و ولايت مطلقه بر همه انسانها و همه زمانها و مکانها پيدا نمی کرد؟ بر او و همانندهای او است که بدانند چنين فرعونيتهايی در همين عصر کنونی، از ولايت مطلقه نازيسم تا ولايت مطلقه حزب طبقه کارگر و تا ولايت مطلقه فقيه تجربه شده اند. اين ولايت ها جز حادثه آفرينی و مسئله آفرينی، هيچ مسئله و مشکلی را حل نکرده اند و جز ويرانی و يا ويرانه تر کردن ويرانه ها، از دستشان برنيامده است. <br />هنوز دلايل بر بی وجه بودن ادعاهای ابوزيد وجود دارند. اين دلايل را در پاسخ به پرسش اصلی و آغازين بحث پی می گيرم:<br /><br />پرسش از رابطه قرآن با آزادی پيامبر:<br />اين پرسش خود دو پرسش را در بردارد:<br />۱ - پرسش اول اينست که هرگاه بگوئيم قرآن محصول کار پيامبر است، با اصل آزادی فردی پيامبر (رابطه انسان با خدا)، خوانائی دارد. پس چرا محمد (ص) در تغيير و تحول متن قرآن از آزادی برخوردار نباشد؟ <br />۲ - چرا او حق نداشته باشد در آن دخل و تصرف کند؟ يعنی اگر پيامبر چنين اراده ای بکند آيا خداوند او را "مجبور" به حفظ عين الفاظ و معانی الهی می کرد؟ <br /><br />۱ - پرسش اول<br />حتی بدون اطلاع از پاسخهای ارايه شده به پرسشهای پيشين و شناختن سامانه اصول راهنمای بيان آزادی و ويژگی های اين بيان، سازنده و يا پذيرنده اين نظر می بايد به تناقض موجود در آن، پی می برد:<br />۱/۱ – تناقض اول: هرگاه آزادی، رابطه انسان با خدا باشد– که هست– ، «آزادی فردی» به معنای «استقلال» از خدا، محدود شدن و از آزادی خويشتن غافل گشتن می شود. راست بخواهی، جداساختن خويش از خدا، سبب از دست رفتن استقلال نيز می شود. چرا که زير گنبد کبود، عامل حد ساز ديگری جز قدرت (= زور) وجود ندارد. بدين قرار، دوگانگی با خدا، استقلال و آزادی خود را گم کردن است. پيامبری که از استقلال و آزادی خود غافل است، کجا می تواند پيام آور پيام استقلال و آزادی برای انسانها باشد؟ باز از ديگر تناقضهای اين مدعا به موارد زير می توان اشاره کرد؛<br />۱/۲- تناقض دوم که آشکارتر از تناقض بالاست: خداوندی که قرآن را به پيامبر (ص) و از راه او به انسانها ابلاغ می کند، آزادی و علم و خلق و زيبايی و... محض است. عارف کاملی که پيامبر بود و می فرمود: در کلام من احتمال خلاف وجود دارد و می دانست که به انسان «از علم اندکی بيش داده نشده است» (۲)، آيا با دخل و تصرف کردن در پيام خدا، جز اين می کرد که کامل را ناقص کند؟ اما ناقص کردن بيان آزادی، بيگانه کردنش در بيان قدرت می شد. آيا او تن به چنين کاری می داد؟ به اين تناقض باز خواهم پرداخت.<br />۱/۳- تناقض سوم اين که استقلال و آزادی پيامبر، در دوگانگی جستن با خدا قابل تحقق نبود. چرا که استقلال و آزادی ذاتی حيات او بودند و دوگانگی با خدا، غفلت او از استقلال و آزادی خويش می گشت. اين چنين شخصيتی نه تنها آلت امر قدرت می شد (تناقض اول)، بلکه دستکاری در پيام ناگزير با منطبق کردن آن با اصل ثنويت تحقق می يافت. توحيد را ثنويت گرداندن و در پی خداشدن رفتن، همان ميوه ممنوعه بود که آدم (ع) خورد و استقلال و آزادی خود را گم کرد. ماجرای غرانيق اگر به عمل در می آمد (۳ )، پيامبر اسلام هم ميوه ممنوعه را خورده بود. در آن ماجرا، او برای جلب سران بت پرستان، در بند پيشنهاد آنها ( دادن مقام شفيع دو بت نزد خداوند) بود. از استقلال و آزادی خويش غافل نشد و نه گفت. وگرنه، ناگزير بود پيام خداوند را که بيان آزادی بود، بر اصل ثنويت، بيان قدرت بگرداند.<br />۱/۴ - تناقض چهارم از اين قرار است: خداوند خويشتن را به نور تشبيه می کند. بنابراين، قرآن اين خدا، آشکار و سرراست می شود. دستکاری در آن، شفاف را کدر کردن و سرراست را پر پيچ و نامفهوم گرداندن است. کسی که اين نظر را ساخته است، به نظر می رسد از تجربه فراوان پديدار شدن انواع تفسيرها، و غالباً هم تاريک کننده روشنی های خود قرآن، غافل بوده است. <br />۱/۵- تناقض پنجم: خداوند حق است و از حق جز حق صادر نمی شود. پس قرآن در بردارنده حقوقی است که پيامبر (ص)، بمثابه انسانی چون انسانهای ديگر، از آنها برخوردار است. لذا، بهتر اينست که هر انسان خود اين تجربه را انجام دهد: قرآن را بمثابه در بردارنده حقوق ذاتی خود، تجربه کند و ببيند آيا افزودن يا کاستن از آن، حق را ناحق می کند يا نمی کند؟ برای مثال، اصل «در دين اکراه نيست» را برای خالی کردن پندار و گفتار و کردار خود از زور بکار برد. پس از اين تجربه، از خود بپرسد: «اکراه نيست» را با کدام دو کلمه و يا بيشتری می تواند جانشين کند که حق ناحق، و شفاف، کدر نشود؟ اين تجربه به انسان می آموزد که اين عقل خويش است که می بايد آزاد کند و اگر چنين کند، بيان آزادی را شفاف و سرراست و آسان به فهم، می يابد. <br />۱/۶ - تناقض ششم: تکرار کنيم که خودکامگی آزادی نيست. خداوند آزادی است و دوگانگی جستن با او، غفلت از آزادی و عين خودکامگی است. اين تکرار بخاطر در ميان گذاشتن اين پرسش است: آيا از جهانيان کسی بوده است و يا هست که منهای خدا، بيان آزادی را انديشيده و ارائه کرده باشد؟ فوکو، فيلسوف فرانسوی بر اين بود که بيانهای موجود در ميان ما، همگی بيان قدرت هستند. در حقيقت، جز اين نيز ممکن نيست. زيرا غفلت از خدا و يا دوگانگی جستن با او، ثنويت را اصل راهنمای عقل می کند. بر اين اصل، عقل جز بيان قدرت را درک نمی کند و هرگاه خود بخواهد بسازد، جز بيان قدرت را نمی سازد. پيامبر (ص) نيز هرگاه چنين می کرد، می بايد پيام خدا را که بيان آزادی بود، در بيان قدرت از خود بيگانه کند تا دريابد. <br />۱/۷- تناقض هفتم: رفع اشکالات مطرح شده از سوی ابوزيد ما را از اين واقعيت آگاه کرد که بيان قدرت بر اساس امرهای واقع ناپايدار ساخته می شود. قدرتمدارها نيز همه امرها را زودگذر می بينند، وگرنه آزادی خود را بخاطر قدرت از ياد نمی بردند. اينک پرسيدنی است: پيامبر چگونه می توانست امرهای واقع مستمر در جامعه آن روز عربستان را بشناسد، چه رسد به جامعه جهانی و آنهم از گذشته های دور تا آينده های بازهم دورتر؟ آيا عقلی که بتواند پيامی را دريافت کند که، درآن، رابطه های امرهای مستمر با يکديگر و با امرهای واقع نامستمر، به دقت بيان شده باشند، عقلی نيست که توانائی اين همانی جستن با هستی هوشمند و دانا و... يافته باشد؟ وقتی امروز نيز، اين امرها بر امثال آقای ابوزيد معلوم نيستند، آن روز چگونه بر پيامبر اسلام معلوم شدند؟ <br />۱/۸ - تناقض هشتم: دليل حقانيت حق در خود حق است. اگر دليل حق در خود حق نباشد، پيام، پيام خداوند نيست. بنا بر اين، پيامبر آزاد است، پيام را نه بدين خاطر که خداوند می فرمايد بپذيرد و ابلاغ کند، بلکه بدين خاطر بپذيرد و ابلاغ کند که حق است. پذيرفتن و ابلاغ پيامی که دليل حقانيت اش در خودش نيست، غفلت از آزادی خويش بشمار می رود. با اين محک اگر در نظرهائی چون ولايت فقيه بنگريم، می بينيم از اسلام نيستند. زيرا دليلشان در خودشان نيست. به يمن آشکار کردن اين تناقض، به محک دقيقی دست يافتيم: انسان آزاد است وقتی شخص را به حق می سنجد و دليل حقانيت حق را درخود آن می جويد. <br />۱/۹ - تناقض نهم: حقوق يک مجموعه را تشکيل می دهند. به ترتيبی که ناحق کردن حقی سبب می شود که، درجا، ناسازگاريش با حقوق ديگر آشکار شود. پيامی که پيامبر (ص) مأمور ابلاغش می شود، مجموعه حقوق است. نه تنها هريک از حقوق دليل حقانيت خود را در خود دارد، بلکه حقوق ديگر نيز محک حقانيت آن هستند. يکی از دلايل جانشين کردن قرآن با روايات، نيز همين رابطه حقوق با يکديگر و دستکاری ناپذيری قرآن است. روشی که برای بيگانه کردن دين در بيان قدرت بکار رفته است، تفسير است. غافل از اين که تغيير معنی آيه ای، فوراً آن را با آيه های ديگر در تناقض قرار می دهد. بدين قرار، هرگاه پيامبر خود کار مفسران را می کرد، هر کاست و افزودنی، ناحق کردن حق يا حقوقی می شد. چنين کتابی، او را از آزادی ذاتی خود غافل می کرد و بديهی است کتاب آزادی و حقوقی که انسان ها را بر آزادی و حقوق خويش عارف سازد، نمی شد. بدين قرار، هرگاه با اين ويژگی که حقوق مجموعه ای را تشکيل می دهند، در قرآن تأمل کنيم، می توانيم حقوق را يک به يک رديابی کنيم و دريابيم که آيا حقی ناحق شده است يا خير؟ <br />۱/۱۰ - تناقض دهم: بازگوئيم که از محکهای تشخيص حالت آزاد با حالت غير آزاد، استقلال رهبری است. انسان آزاد، استعداد رهبری خويش را از اکراه ، آزاد نگاه می دارد. پرسش می بايد اين می شد: آيا پيامبر (ص) بگاه دريافت پيام، استقلال داشته يا نداشته است. بنا بر اين که قرآن تأکيد می کند پيامبر انسانی است چون انسانهای ديگر، پس هرگاه پيام، پيام آزادی می بوده، بکار پيامبر در عارف ماندن بر آزادی و حقوق خويش نيز می آمده است. در عين حال، دريافت پيام آزادی نياز به معرفت بر استقلال و آزادی خويش دارد. پس حالتی که در آن، پيامبر (ص) وحی را دريافت می کرده است، حالت استقلال و آزادی بی خدشه قوه رهبری پيامبر (ص) می بايد بوده باشد. هرکس عقل خويش را آزاد و فعال کند، به تجربه در می يابد، عقل نازا می شود اگر استعداد رهبری، استقلال و آزادی نداشته باشد. چه رسد به رساندن استقلال و آزادی اين قوه تا بدانجا که بتواند پيام حق را دريابد و بازگويد. حالت خلق و به طريق اولی حالت دريافت پيام حق، حالت بازی با کلمه و جمله و پس و پيش کردن کلمه ها و جمله ها نيست. آنچه عقل خلق می کند و پيام خداوندی که عقل آزاد دريافت می کند، معنائی است که در کلام بيان می شود. بسا می شود که بعد از خلق، آدمی بر آن می شود که آن را کامل کند. عالمی که علمی را می جويد با يافته خود همين کار را می کند. پرسيدنی است: هرگاه دستکاری، يافته را ناقص تر کند، قوه رهبری عالم از استقلال و آزادی برخوردار هست يا آن را از دست داده است؟ کسی ترديد نمی کند که ويران کردن ساخته، کار عقل قدرتمدار و قوه رهبری غافل از استقلال و آزادی خويش است. بدين خاطر است که استبداد، به خصوص وقتی ولايت مطلقه يکی بر ديگران می شود، استقلال و آزادی را از استعداد رهبری «رهبر» و جامعه تحت امر او می ستاند. بديهی است دستکاری در پيام حق علی الاطلاق از سوی انسان، کامل را ناقص کردن می شود و تا او از استقلال و آزادی قوه رهبری خويش غافل نشود، چنين نمی کند. بدين سان، محک ديگری بدست می آوريم: فرآورده هر عقلی گويای ميزان استقلال و آزادی قوه رهبری از ملاحظات و محدود کننده های ديگر است. انسان آزاد و مستقل ساخته خود را کامل می کند اما ناقص نمی کند. آيا گذار از نقص به کمال در قرآن قابل مشاهده هست يا نيست؟ و اگر هست، دليل بر اين نيست که کتاب فرآورده پيامبر است؟ اين پرسش يکی ديگر از پرسشها است. در جای خود، پاسخ تفصيلی خواهد جست. در اين جا، گوئيم، بنا بر محک، گذار از نقص به کمال بيانگر ميزان استقلال و آزادی قوه رهبری است. هراندازه قوه رهبری مستقل و آزادتر، حاصل کار عقل آزاد کاملتر. اما خداوند استقلال و آزادی مطلق است. قائل شدن به گذار از نقص به کمال در پيام او، نفی او است. چرا که نقص پيام گويای محدود و درقيد بودن او و حد و قيد نافی او، خدا، است.<br />۱/۱۱ - تناقض يازدهم: گذار از نقص به کمال به ما می گويد: اين گذار، از ظن به علم است. فرآورده عقل آزاد، نخست، آميخته ای از علم و ظن است ( نظريه). انسان پی گير با کاستن از ظن، به علم قطعی نزديک می شود. نسبت پيامبر به خدا، در آنچه به علم مربوط می شود، نسبت علم نسبی به علم مطلق است و نه بعکس. پس دست کاری پيام، بناگزير، کاستن از علم و افزودن بر ظن می شود. بدين محک در دين از خود بيگانه در بيان قدرت که بنگری، می بينی بخش بزرگ احکام را ظن تشکيل می دهد. فزونی گرفتن خرافه ها خود گويای شدت از خود بيگانه شدن دين در بيان قدرت است. چرا که قدرت بهمان اندازه که مطلق می شود، نيازش به مجاز بيشتر می شود. از اين رو، مروج خرافه ها می گردد. ايران دوران ولايت مطلقه فقيه، روسيه دوران استالين، آلمان دوران نازی و بسا غرب امروز که، در آن، قدرت ارزش اول شده است، دورانهای رواج خرافه ها هستند. بدين قرار، هم از نظر نسبت پيامبر به خدا و هم بلحاظ ظن و مجاززدائی که به پذيرفتن و به عمل درآوردن بيان آزادی تحقق می يابد، دستکاری در پيام خداوند، وارد کردن ظن (۴) در آن می شود. آيا وارد کردن ظن در علم را می توان به آزادی نسبت داد؟ نه. تنها به قدرتمداری می توان نسبت داد. اگر در تاريخ اديان تأمل کنيم می بينيم همه آنها که، در اين و آن پوشش، ظن را در علم القاء کرده اند، عمله قدرت بوده اند. <br />۱/۱۲ - تناقض دوازدهم: ميزان عدالت (۵) جدا کننده هستی دار (بودها) از هستی ندار (نا-بودها و ساخته های قدرت) است. نبايد پنداشت که هگل نخستين کس بود که برای ساختن ديالکتيک خود، نيستی را با هستی برابر نشاند و گمان برد که با عبور هستی در نيستی، دنيای متعين پديد آمده است. در دين ها که تأمل کنی، می بينی، برابر نشاندن هستی ندار با هستی دار، کار نظريه سازان در خدمت قدرت بوده است. نه تنها هستی ندار را با هستی دار برابر نشانده اند بلکه برآن مقدم و حاکم شمرده اند. نخست دوگانگی و سپس تقدم و آنگاه حاکميت مصلحت بر حق و حقيقت، دوگانگی و تقدم و حاکميت تکليف بر حق، دوگانگی و تقدم و حاکميت بد بر بدتر (ظن کامل)، دو گانگی هدف با وسيله و تقدم و حاکميت هدف بر وسيله (هدف وسيله را توجيه می کند) و...از اين قسمند.<br />بدين محک، در قرآن، می بايد تأمل کرد. هرگاه آيه ای قائل به اين دوگانگی ها و تقدمها شده باشد، آن آيه از خدا نيست.<br /><br />۲ - پرسش دوم<br />پاسخ اين پرسش در پاسخ به پرسش اول داده شد. باوجود اين، توضيح می دهم که؛<br />۲/۱ - به ترتيبی که در پاسخها به پرسشهای پيشين، توضيح داده شد، کار پيامبری برقرار کردن رابطه مستقيم ميان انسان و خدا است. بنابراين، محلی برای دخل و تصرف پيامبر در پيام، وجود نداشته است. در حقيقت، در هر گفته ای، هويت رهبری گوينده و نوع رابطه ای که می خواهد برقرار کند، روشن بيان می شود. در قرآن، همه آنچه قدرتمدارها و نخبه ها و نژادهای برتر و... و ارباب دين و راهبان و... از آن خود می دانستند از پيامبر سلب گشته است. و در عوض، هرآنچه تمامی انسانها بدانها نياز داشته اند تا صاحب سعی خويش شوند و در استقلال و آزادی رشد کنند، از آن خداوند گشته و بنا بر قاعده تخليف، در اختيار همه انسانها، نسل بعد از نسل قرار گرفته است (۶). بنابراين، بر مبنای اصل راهنمای موازنه عدمی و رابطه مستقيم انسان با خدا، دخل و تصرف در پيام ديگر محل نمی داشته و اگر پيامبر چنين می کرد خلاف اصل راهنمای دين عمل کرده، قدرت را جانشين خدا ساخته و مهر ابطال بر پيامبری زده بود. <br />۲/۲ - صدور حق از خداوند قطعی است. انسان اگر بخواهد تمام حق را تعقل کند و به بيان درآورد، می بايد خدا بگردد. يادآور می شوم که سارتر بيرون رفتن از تعين را آزادی می دانست و بدين خاطر او را فيلسوف آزادی می خوانند. او توضيح می داد که آدمی دائم بکار خدا گرداندن خود بوده است (۷) . و به ياد می آورم نقد خود را بر نظر او و خاطر نشان کردن اين واقعيت را که ساخته عقل انسانی هر اندازه هم نامتعين نام گيرد، باز متعين است. از اين رو، به رابطه مستقيم با خداوند است که انسان بر آزادی خود عارف می ماند. بدين قرار، آزادی پيامبری که پيام آزادی را دريافت می کند، در تصور آدمهای عادی نمی گنجد. هرگاه اين آدمها بخواهند درکی از اين آزادی پيدا کنند، می بايد عقل خويش را آزاد و خلاق کنند. عقل خلاق ما را از اين امر آگاه می کند که دريافت پيام در بردارنده حقوق، نياز به رها شدن از منيت خويش و هر محدود کننده ديگر دارد. <br />هرگاه انسان خود بخواهد مستقل از رابطه با خدا حق را بجويد و اظهار کند، بنا بر بررسی که بعمل آمد، دست آورد او از کاست و افزوده ها مصون نيست. به سخن ديگر، حق بودن يافته او قطعی نيست. پيامبر (ص) خود به اين امر واقف بود و آن را ابراز کرد. در قرآن نيز بر اين حقيقت تأکيد می شود: هرگاه کتاب اثر انسان بود، در آن اختلاف پيدا می شد. <br />با اين توضيح، - که بخش بيشترش از رهگذر فايده تکرار ارائه می شود- می دانيم چرا پيامبر نمی بايد در پيام دخل و تصرف می کرد. نه اگر دخل و تصرف می کرد مختار بود، بلکه اگر در پيام دخل و تصرف می کرد، آزادی اراده خويش را از دست داده بود. حال می توان آن روی ديگر اين پرسش را هم طرح کرد: آيا خداوند او را مجبور می کرد عين پيام را ابلاغ کند؟ نه. زيرا دريافت پيام حق آزادی کاملی را می طلبد و نيازی به مجبور کردن نيست. آيا اگر پيامبر (ص) می خواست با چشم پوشی از آزادی خود در پيام دخل و تصرف کند، خداوند او را مجبور می کرد چنين نکند؟ نه. در اين باره، قرآن صريح است: چند نوبت، پيامبر برآن شده است که چنين کند و هيچ نوبت اخطار پيش گيرانه دريافت نکرده است. هنر او در اين بوده است که درجا، فراخوان خداوند را شنيده، خويشتن را از جبر روابط قوا آزاد کرده است. بعد از بازيافت آزادی خويش، خداوند خطای در شرف وقوع را به او يادآور شده است (۸)<br />۲/۳ - غير از مورد غرانيق، در قرآن، موارد ديگری نيز وجود دارند. يکی از زيبا ترين و آموزنده ترين موردها را در سوره عبس می يابيم (۸). بنا بر اين سوره، پيامبر مشغول دعوت ابومغيره، يکی از دو رئيس عرب، به اسلام بوده است. مردی نابينا، از مردم عادی سر می رسد و از پيامبر می خواهد براو آيه های قرآن را بخواند. پيامبر او را می راند. زيرا او را از مسلمان کردن مغيره باز داشته بود. خداوند درجا به او نهيب می زند و چنين می آموزاند: هرکس خود خويشتن را رهبری می کند، اگر هم بخواهی نمی توانی کسی را هدايت کنی. مغيره ها، بر فرض که به اسلام درآيند، اعتياد به قدرتمداری را با خود می آورند و عامل تباهی باور باورمندان می شوند. حال آنکه انسانهائی که هنوز به اطاعت از قدرت و قدرتمداری معتاد نگشته اند، هرگاه تغيير کنند، تغيير می دهند. پيامبر اين رهنمود بس ارزشمند – که از بداقبالی مسلمانان يکسره از يادبرده اند – را آويزه گوش کرد و جهان وارد عصری جديد شد. تاريخ اسلام به ما می گويد مغيره ها چسان اسلام را وسيله توجيه قدرت کردند و جامعه های مسلمان را به استبداد معتاد کردند و در اين اعتياد نگاه داشتند.<br />اين مورد و موردهای ديگر، حاکی از آنند که دخل و تصرف در پيام، چه با کاست و چه با افزودن، آن را بيشتر ازناقص، به بيان قدرت بر می گرداند.<br />۲/۴ - شگفت آور اين که چنين پرسشی بعد از تجربه به عمل می آيد: نوبتهائی که پيامبر برآن شده است در پيام دخل و تصرف کند، اين قدرت بوده که اصالت می جسته و نه تنها ناقض اصل «لااکراه» که ناقض قرآن بمثابه سامانه اصول راهنمای آزادی و در برگيرنده حقوق و روش کردن خشونت زدائی يا از اصالت انداختن قدرت می گشته است. هرگاه از تجربه های انجام گرفته ای غفلت نمی شد که در قرآن، چند نوبت، خاطر نشان شده اند، به جای اين پرسش، پرسش بجا و بموقع ديگری به ذهن پرسشگر می رسيد: چه شد تجربه هائی که به سبب هشدار خداوند که به خود آييد و هنر پيامبر، نتوانستند مانع پيام و پيامبری گردند، در قرون بعد به عنوان اسلام ارائه می گردند و بدين طريق پيام آزادی که قرآن بود، را از يادها برده اند و همچنان می برند؟<br />۲/۵ - و شگفت آورتر اين که با وجود ادامه تجربه بعد از پيامبر (ص) تا امروز، اين پرسش در حال طرح است. فکر راهنمائی که اين پرسش از آن نشأت می گيرد، تاريخ طولانی را که بر اسلام و دينهای پيش از آن گذشته است، به دست فراموشی سپرده است. توضيح اين که از رحلت پيامبر بدين سو، سه تمايل عمومی بوجود آمده اند (۹):<br />● تمايلی که عمل به دين بمثابه بيان آزادی و حفظ آن از گزند از خود بيگانه شدنش در بيان قدرت را وجهه همت خويش کرده است.<br />● تمايلی که در از خود بيگانه کردن دين در بيان قدرت کوشيده است و برای موفقيت در اين کار، به فلسفه قدرت يونانی و منطق صوری توسل جسته است. اين تمايل در هر دو مذهب سنی و شيعه، تمايل مسلط گشته است چرا که متصديانش در خدمت دربارهای اموی و عباسی و فاطمی و، دورتر، صفوی و خلافت عثمانی و سلطنت های استبدادی بوده اند. اين از خود بيگانگی تا بدانجا است که در دستگاه روحانيت بی اطلاع از ماهيت قدرت، اينطور تصور می شود که قدرت خود خنثی و بی طرف است. اگر در دست «فقيه عادل» باشد در خير جامعه مسلمانان بکار می رود و اگر در دست ظالم باشد در زيان جامعه و اسلام بکار می رود. لذا، با اصل استبداد مخالفت نمی کند و همچنان با قدرتمداری مخالفت نمی کند بلکه با قدرتی که تصدی آن با فقيه نباشد، مخالفت می کند. ولايت فقيه و نيز ولايت مطلقه آن، در جامعه های مسيحی و مسلمان اين سان پديد آمدند. اينان کاری ( دخل و تصرف ) را که پيامبر (ص) بر خود روا نديد، کردند. دخل و تصرف آنها در دين، روايت را جانشين قرآن کرد. ثنويت تک محوری را جايگزين توحيد گرداند. حتی تفسير قرآن را موکول به بکار بردن منطق صوری گرداند. حاصل اين دخل و تصرفها اين شد که تکليف نه عمل به حق که مستقل از حق و بلکه حاکم بر آن شد و اين تکليف هم نزد يکی اطاعت از حاکم، هرکس که باشد، و نزد ديگری، اطاعت از فقيهی که بر جان و ناموس و مال انسانها بسط يد دارد، معنی يافت و به مثابه حکم اول دين و مقدم و مسلط بر همه ديگر احکام و حتی عبادتها گشت.<br />● تمايل سوم تمايل التقاطی است. انطباق دادن دين با اين يا آن رأی فلسفی يا مرام و ايدئولوژی، بنابر بيان حاکم بر زمانه، رويه ايست که قرنها است اين تمايل در پيش گرفته است. در قرن بيستم که دوران رونق ايدئولوژيهای دست ساخت غرب و نيز رشد علم و فن بود، تمايل التقاطی بند گسست و به تکثير انبوه خويش مشغول شد. مايه پرسش پنجم نيز همين التقاطی گری است: يعنی فردگرائی ليبرال که با استفاده از منطق صوری، پيامبر را در برابر خداوند قرار می دهد و ميان آنها رابطه قوا برقرار می سازد و می پرسد: چرا پيامبر نتواند در معانی و الفاظ پيام خداوند دخل و تصرف کند!<br />اين طرز فکر نه تنها آزادی را به قدرت تعريف می کند (همان کار که ليبراليسم می کند) بلکه از اين واقعيت نيز غافل است که خداوند آزادی مطلق است و دوگانگی جستن با او، گم کردن گوهر آزادی است. رابطه قوا برقرار کردن ميان افراد، به قدرت (= زور) در تنظيم رابطه های انسانها نقش می دهد و هر انسان را در حصاری که از رابطه های قوای او با فردهای ديگر پديد می آيد، زندانی می کند، انسان را به بردگی قدرت در شکلهای گوناگونش (پول و موقعيت اجتماعی و مقام و...) در می آورد، بنيادهای جامعه بر او سلطه می جويند (سرمايه داری او را به «نيروی کار» فرو می کاهد و بنياد سياسی صاحب اختيار او می شود و بنياد تربيتی انسان را برای خدمت تحت امر يکی از بنيادها تربيت می کند و...)، و به قولی، انسان را در فراگرد شئی شدن محکوم به جبر شئی شدن می کند. <br />وهرگاه انسان خداوند را قدرت (= زور) گمان برد، روزگارش سياه می شود . زيرا هرگونه اميد به رها شدن از زندان روابط قوا را از دست می دهد. <br />بدين قرار، انسان امروز، هر دين که داشته باشد و اگر هم به دينی متدين نباشد، می بايد ازخود بپرسد: چه نوع رابطه ای ميان خود و ديگری می تواند او را از بندگی قدرت آزاد سازد. در آنچه به انديشه راهنما مربوط می شود، او می بايد بخواهد که سانسورها الغاء شوند و دست بکار الغای سانسورها شود. به ترتيبی که جريان آزاد انديشه ها، به او امکان دهد قولها را بشنود و بهترين قول را برگزيند (۱۰). <br />۲/۶ - هرگاه با وجود پاسخ مبسوطی که به پرسش دادم، هنوز کسی باشد و بپرسد: چرا ميان انسان و خداوند جريان آزاد انديشه ها برقرار نباشد؟ بدو پاسخ می دهم که قرآن، سراسر، شرح جريان آزاد انديشه است. قرآن از آغاز تا پايان دعوت به راه اندازی جريان تعقل و تدبر آزاد از اسطوره های قديم و جديد است. توضيح کاملتر آنکه: <br />● امرهای واقع ديرپا، نخست در شورای مسلمانان موضوع بحث می شده اند و در باره آنها راه حل ها پيشنهاد می شده اند. رابطه مستقيم انسان و خدا، به او اين امکان را می دهد که ابتکار خويش را علم قطعی نپندارد و بداند بسا از واقعيت يا واقعيتهائی غفلت کرده است. شورائی از اين انسانها عقلهای آنها را آماده راه حل بر وفق موزانه عدمی می کند. بدين قرار، افزون بر پيامبر، جامعه مسلمانان نيز آمادگی دريافت پيام را پيدا می کرد. پيامبر برای راه حل جهان شمول به خداوند رجوع می کرد. رهنمود خدائی به اجرا گذاشته می شد. در اجرا، شورا بوده است که روش درخور را، بر وفق رهنمود و سامانه اصول راهنما، می جسته است. و به تجربه بوده است که انسانها اصالت و صحت پيام تصديق می کرده اند. بنا بر اين، هر رهنمودی تجربه می شده و تجربه گر انسان بوده است. قرآن اين روش را گزارش و تصويب می کند (۱۱) امروز نيز، هر انسانی که نخواهد در روابط قوا بماند و بخواهد آزاد شود، بر او است که بيان آزادی را راهنمای خود کند و رهنمودها را يک به يک تجربه کند. به محک تجربه است که او موفق می شود سره را از ناسره تميز دهد. به تجربه است که او می تواند معرفت بر آزادی و حقوق خويش را دائمی کند.<br />● راه حل يابی برای امرهای واقع زودگذر، در رابطه با امرهای واقع مستمر، در عهده شورای مسلمانان بوده است. بديهی است که خالی کردن رابطه ها از زور و پيشگيری از رابطه های خصمانه و تنش ها يی که عامل زندانی شدن انسان در روابط قوا هستند، روش عمومی بوده است. <br />دنيای ما، دنيای آزادی می شد هرگاه انسانها آزادی را هدف و روش می کردند و جريان آزاد انديشه ها برقرار می گشت <br />و هر انسان، عارف بر حقوق خويش، هر انديشه راهنما را، به محک تجربه می آزمود و بهترينش را بر می گزيد.<br /><br /><br />* - منبع اهل نظر در ميان گذارنده اشکالهای ابوزيد، کتاب او است که به فارسی ترجمه شده است: معنای متن، پژوهشی در علوم قرآن، تأليف نصر حامد ابوزيد، ترجمه مرتضی کريمی نيا، انتشارات طرح نو، تهران ۱۳۸۰ <br />پاورقی:<br />۱ - قرآن، سوره مائده، آيه ۳ <br />۲ - قرآن، سوره اسراء، آيه ۸۵<br />۳ - قرآن، سوره اسراء، آيه های ۷۳ تا ۷۵ . در باره موازنه التقاطی رجوع کنيد به کتاب موازنه ها، نوشته ابوالحسن بنی صدر ، صفحه های ۵۲ تا ۶۲ <br />۴ - قرآن، سوره های نجم، آيه ۲۸ و سبا، آيه ۲۰ و ص، آيه ۲۴ <br />۵ – نگاه کنيد به فصل عدالت در کتاب اصول راهنمای اسلام و نيز کتاب عدالت جتماعی نوشته ابوالحسن بنی صدر، فصل هشتم عدالت بر اصل موازنه عدمی،<br />۶ – فصل اول در باره توحيد از کتاب اصول راهنمای اسلام نوشته ابوالحسن بنی صدر<br />۷ - نگاه کنيد به بخش سوم کتاب روژه گارودی در نقد نظر سارتر در باره آزادی، زير عنوان ديالکتيک و آزادی , Editions sociales, Paris 1957 hamanisme marxiste Roger Garaudy, <br />دانستنی است که آن زمان رژه گارودی فيلسوف کمونيست بود. او بعدها به اسلام گرائيد.<br />۸ - قرآن، سوره حج آيه ۵۲ به پيامبر خاطر نشان می کند که پيش تو نيز، هرپيامبری را فرستاديم، در مقام گزاردن پيام شيطان در آن سوء القاء می کرد. پس خداوند آنچه را شيطان القاء می کرد، فسخ می کرد. و در باره ماجرای غرانيق، قرآن، سوره اسراء، آيه های ۷۳ تا ۷۵ و سوره عبس و... انسان عبرت آموز را از چند و چون «دخل و تصرفها» آگاه می کنند.<br />۹ - نگاه کنيد به کتاب موازنه ها نوشته ابوالحسن بنی صدر.<br />۱۰ - قرآن، سوره زمر، آيه ۱۸ <br />۱۱ – تدريجی بودن يک رشته از رهنمودها و جايگزين شدن رهنمودها. در مقام پاسخ به پرسش در باره ناسخ و منسوخ در قرآن و...، به رابطه تجربه انسان و پيام خداوند باز می پردازم.<br /><br /></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-2412373902257189192?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com9tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-50638553827230301562008-07-06T03:00:00.001-07:002008-07-06T03:06:44.546-07:00<div align="right"><span style="font-size:85%;">پرسش ها از دکتر حسن رضائی پاسخ ها از ابوالحسن بنی صدر</span></div><p align="right" dir="rtl"><br />قرآن در انديشه موازنه عدمی - ۸<br /><br />پرسش چهارم بدين قرار است که؛ برخی متکلمان همچون ابن کلاب، متکلم معروف قرن سوم هجری، بر اين نظراند که کلام نفسانی و سخن قديمی ‌خداوند گرچه به صورت کتاب‌هايی بر انبيا نازل شده ولی عين آن سخن هيچگاه به صورت مصحف (کتاب مدون) در نيامده است. از ديد اين گروه از متکلمان، شکل و رسم و تعبير عربی يا عبری يا فارسی کلام خداوند غير از عين کلام خداوند است و قرآن مجيد رسم و تعبير عربی کلام خداوند است نه عين آن. به عقيده‌ اين متکلمان مسلمان روند نزول وحی قرآنی و شنيده شدن آن به وسيله پيامبر اسلام يک پديده‌ تعبير واقع شده که دارای مشخصات زبان عربی است که همزمان اين تعبير با محدوديت‌هايی مواجه است که زبان عربی به آن تحميل می کند. از اين ديدگاه، کلام خداوند در خلال نزول دچار محدوديت های بشری شده است. نظر شما در باره اين نظريه چيست؟<br /><br />پاسخ<br />پرسش بالا در آثار منتقدانه با تعبيرات ديگری نيز بيان شده است: چگونه کلام خداوند در کلام انسان می گنجد؟ چگونه معنی حد ندار وزبان حددار جمع می شوند؟آيا اصلاً معانی حدناپذير قابل تفهيم و تفاهم هستند؟ مانند هر سخن معنادار ديگری، نظرهايی از اين نوع نيز هدف يا هدفهايی را تعقيب می کنند. بايد پرسيد هدف ابن کلاب، برای نمونه، چه می توانسته باشد؟ می دانيد که به او نسبت داده اند قصد او القای مسيحت در اسلام به ترتيبی بوده است که محتوا از مسيحيت و صورت از اسلام باشد. هرگاه ورود در صحت و سقم اين اتهام را عقيم بدانيم و نخواهيم وارد آن شويم و بر آن شويم واقعيت هائی را مبنای ارزيابی خود قرار بدهيم که در معرض خدشه نيستند، می توانيم بگوئيم:<br />● در دوران خلافت «خلفای راشدين» سخنی از قديم و حادث بودن قرآن در ميان نبود (۱). در قرآن نيز، سخنی از قدم و حدوث قرآن نرفته است. <br />● زمانی بحث از چند و چون کلام خدا و قديم يا حادث بودنش بميان آمد که فلسفه و منطق يونانی و عمدتاً ارسطوئی، از قرن سوم هجری وارد قلمرو اسلامی شده بود. می دانيم که دين مسيحی از همان ابتدای توسعه خويش با فلسفه يونان در آميخت. بنا بر اين، با توجه به زمان حيات ابن کلاب که دوران اوج گيری فلسفه يونانی در سرزمينهای اسلامی است، بدون کمترين ترديد، کار ابن کلاب و همانندهای او و نيز آنها که او را انتقاد می کردند، تحت تاثير اين يا آن نظر فلسفی و اين يا آن روش رايج روز بوده است.<br />● فلسفه و روشی که ابن کلاب و همانندهای او القاء می کرده اند، در رابطه مستحکمی با قدرت مسلط آن دوران، يعنی خلافت های اموی و عباسی، بوده است و اگر ناسازگاری برجسته ای می داشت، با توجه به اينکه حاکميت متصدی فلسفه بود، ظهور آن در فضای عمومی کار چندان آسانی نمی بوده است. هم اکنون که زمان بر آن نظرها گذشته است و ما بعد از تجربه هستيم، می دانيم که او مخالف معتزله و معلم فکری اشاعره بوده است. تجربه ای که در طول تاريخ به تکرار به انجام رسيده است، به ما می گويد: نظرها و نقد نظرها و مبارزه های قلمی برای آن نبوده اند که دين لااکراه را به مثابه بيانی برای آزادی نگاه دارند. چرا که در اين صورت، دين لااکراهی نيازی به فلسفه قدرت و سلطه که نداشت هيچ، بلکه لازم می بود از آن دور شود. حاصل يونان زدگی اما چه شد؟ حاصل اين شد؛ از خود بيگانه شدن دين بمثابه بيان آزادی در دين بمثابه بيان قدرت، و هنوز که هنوز است جامعه های اسلامی نتوانسته اند از جبرها، از جمله جبرها وقهرهای سياسی و اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی، بياسايند. از اين رو بايد گفت پيش کشيدن بحث قديم و حادث بودن قرآن و صفت «نفسانی» («يعنی آنچه در ضمير وجود دارد و هنوز بر زبان جاری نشده»)دادن به کلام خدا و حتی به جدل برخاستن و نقد اين نظر، به هيج رو، بکار آزاد شدن انديشه انسان مسلمان نيامده است. چرا که نظريه سازی، و يا حتی نقد آن، تا وقتی که ما در مدار بسته نظرهای فلسفی يونان زده هستيم و منطق عقلمان، منطق دوگانه بين و محورساز صوری ارسطويی است، کارکردشان جز اين نمی شود که دين را در بيان قدرت حاکم از خود بيگانه کنند. <br />در ارزيابی دوران خلافت علی (ع)، شمار زيادی از پژوهشگران تاريخ آن را دورانی خوانده اند که، تا اين زمان، هنوز هيچ جامعه ای آن آزادی را نجسته است (۲). به تاريخ جوامع انسانی که نگاه کنيم می بينيم دو تمايل عمومی عمری به درازای قرون جسته اند: تمايل به قدرت در برابر تمايل به آزادی. هرگاه، دوران علی (ع )-که از ديدگاه تمايل اول «دوران فتنه» است (۳) – دوران برخورداری انسان از بيشترين آزادی ها بوده است، پس تمايل مخالف او، تمايلی که دست به دامان فلسفه يونانی شد تا اسلام را برای خدمت به بيان قدرت (در ابتدا بيان راهنمای خلافت اموی و عباسی تا به انواع بيانهای قدرت مدرن و پست مدرن امروز) از خود بيگانه کند، لاجرم، بکار اصالت بخشيدن به قدرت بوده است. همه آنها که از توحيد کلمه را نگاه داشته و معنی آن را از بين برده اند، و با تمام وجودشان اين ثنويت فراگرفته از منطق صوری ارسطويی (۴) را در روند از خود بيگانه کردن اسلام در بيان قدرت بکار برده اند، نمايندگان جريان اول بوده اند. بدين قرار، تجربه تاريخ همان هشدار را فرياد می زند که در پاسخهای ارائه شده به پرسشهای پيشين يادآور شدم: بايد بهوش بود و نظريه ای را که بکار استبداديان در وسيله کردن دين برای رسيدن و يا نگهداشتن قدرت می آيد، نساخت. <br />پس از اين يادآوری کوتاه، آنگونه که به نظر می رسد اين ادعا، يعنی ادعای ابن کلاب، امروز نيز مشتريانی دارد. بنابراين می بينيم رواج بحث در باره نظر او، از اين نظر که کلام خدا قديم است يا حادث، نفسانی است و يا لفظانی (به اين معنا که همان اصوات و حروف است که گاهی با زبان وگاهی به وسيله کتابت به ديگران انتقال می يابد)، و بحث از چگونگی ابلاغ پيام، از قرن سوم تا امروز، ادامه دارد و اين همه نشان می دهد که تا چه ميزان جامعه های مسلمان از قرآن بمثابه بيان حق و آزادی غافلند. پس بايد به نقد شالوده ای پرداخت که از همان آغاز می بايستی انجام می شد، که اگر اين نقد بنيادين رخ می داد، بسا تاريخ دين، ديگر می شد. به اين اميد که به يمن اين نقد، پنهان گشته ها و مورد غفلت قرار گرفته ها را می توانيم باز يابيم:<br /><br />دوگانگی کلام و اثر آن بر غفلت از قرآن بمثابه کتاب حق:<br />از آنجا که دروغِ خالص نمی توان ساخت زيرا دروغ که همانا پوشاندن حقيقت است در برابر ميل شديد حقيقت به پرده دری تاب مقاومت چندانی ندارد، و از آنجا که کار نقد کامل کردن ناقص و راست کردن دروغ با دريدن پوشش و بازسازی ويران شده است، پرسش ، فرصتی را فراهم می آورد که واقعيت و بسا حقيقت موجود در قول ابن کلاب جسته آيد. واقعيت و حقيقت موجود در قول وی– که نقد آن با محک ويژگيهای حق، آشکار می شود –اينست که بسيار می شود که انسانها انديشه ای می کنند و يا احساسی می يابند و به خود يا به ديگران می گويند: انديشه ای کرده ام که نمی توانم به بيان درآورم و يا احساسی به من دست داد که واژه ها توانا به وصف آن نيستند. از رهگذر نقد نظر ابن کلاب - به ترتيبی که در پرسش آمده است،اين پرسش مطرح می شود که آيا کلام خدا، بنا بر اين که حق است، می تواند به کلام، بمثابه علائم قراردادی ميان انسان ها، درآيد؟ وقتی در اين پرسش، با توجه به اين واقعيت بنگريم که معناهايی وجود دارند که گويا به بيان در نمی آيند، به پرسش عميق تری رهنمون می شويم که رابطه زبان قرآن با معانی حدناپذير است. در باره اين پرسش تأملات زير قابل توجه اند:<br /><br />۱. قرآن از خود هستی دارد و مخاطب آن تمامی انسان ها هستند. اين نظر که اين قرآن قديم و نفسانی (همانی که بر قلب پيامبر (ص) نازل شده است) است که دچار محدوديتها و تنگناهای زبان عربی نيست ولی قرآن بمثابه کلام لفظی موجود دچار اين محدوديتهاست، پرسشی واقعی نيست. اين پرسش ساخته ذهن ابن کلاب و پيشينيان و پسينيان او است. عقل ابن کلاب و همفکران وی، ساخته ذهنی خود را واقعيت مطلق می بخشند و قرآنِ در اختيار جمهور انسانها را غير از آن چيزی که بر قلب پيامبر نازل شده تصور می کند. از اين طريق حکم به محدوديتهای بيان موجود در قرآن می دهد زيرا زبان عربی خواه ناخواه آنها را تحميل می کند. بدون ترديد، عقلی که اينگونه طرح پرسش می کند از اصل ثنويت پيروی می کند. چنين عقلی قدرت مدار است. از جمله به اين دليل که به ساخته خود که مجاز است واقعيت می بخشد و از واقعيت (=متن موجود قرآن) آن هستی ای را می ستاند (=آيينه حقيقت مطلق) که بدون آن، ديگر هويتی را ندارد که می داشت. توضيح اين که نتيجه اين تقليل اين می شود که: قرآن در دسترس، از کلام خدا که نفسانی است، چيزهايی کم دارد. به قول معروف، نسخه با اصل چندان هم برابر نيست. <br />۱/۱ ابن کلاب قصد خود را پنهان نيز نمی کند. او می گويد: به لحاظ کلام نفسانی، قرآن و تورات و انجيل يکی هستند و بلحاظ لفظ و زبان، اما عربی و عبری(۵). اين قياس را هم با بکار بردن منطق صوری می سازد و بدان، اصالت قرآن را با تورات و انجيل هم مرتبت می کند در حالی که در همان قرن که وی می زيست، اصالتشان محل ترديد بود. اما اين نظر سازی پی آمدهای ديگر نيز دارد:<br />۲/۱ با اين نظر، دو گانگی هايی که قرآن گرفتار آن می شود و در واقع به دليل سلطه طولانی بيان قدرت در جوامع مسلمان، قرنهاست بدان گرفتار شده است، از شمار بيرون هستند؛ يکی از ويرانگرترين اين دوگانگی ها، دوگانگی قول معصوم/قول قرآن است. زيرا وقتی به «کلام نفسانی» دسترسی نيست، چه راه حلی جز روی آوردن به حديث می ماند؟ اين قول که تنها معصوم حق دارد قرآن را تفسير کند، افراطی گری ای است که فرآورده همين دوگانگی است. <br />بيهوده نيست که قرنهای دوم و سوم، دوران اموی و عباسی، قرنهای حديث جوئی و حديث سازيهای انبوه می شوند (۶) و از اين توده انبوه لاجرم «سنت» جعل می شود. اين حديث ها بر اصل ثنويت تک محوری و در دستگاه منطق صوری، از مسلمانان، قدری-مسلکانی می سازند که وظيفه اشان می شود اطاعت از اولی الامری (=حاکمان مستبد) که کليددار بهشت و جهنم مردم اند.<br />ديگر دوگانگی ايجاد شده به تقابل حقوق انسان، آنگونه که در کلام نفسانی خداوند است، و حقوق انسان در قرآن موجود است. زيرا از اين ديدگاه، قرآن بمثابه «کلام نفسانی» هرگاه حق حق هم باشد، چون بهنگام درآمدن به کلام لفظی، محدوديت می پذيرد، از اينرو، قرآن در دسترس، ديگر گويای آن حق به تمام و کمال نيست، يعنی بسا در مواردی خالی از حقوق انسان است! اين همان نتيجه ای است که برخی از متکلمان مسلمان امروزی بارها تکرار کرده اند.(۷) <br />حال پرسيدنی است ابن کلاب و پيشينيان و پسينيان او با کدام عقلی به وجود آن «کلام نفسانی» پی برده اند؟ از راه استدلال «عقلی» به اين نتيجه رسيده اند و يا چون مراجعه به درون خود کرده اند،با استدلال «شهودی» ديده اند که گاهی وقتها به معانی ای دست می يابند که نمی توانند به زبان و قلم آورند؟ اين دو ادعا با هم در تناقضند. زيرا؛<br />● هرگاه همگان، از جمله ابن کلاب، می توانند معانی ای را تصور يا تصديق کنند که به زبان و قلم در نمی آيند، نخست برآنها است بگويند آن معانی را بدون علامتهای قراردادی تصور يا تصديق کرده اند و يا با اين علامتها؟ اگر اين پرسش را از خود می کردند، بسا از تناقض گوئی خويش آگاه می شدند و عقل خويش را از بند ثنويت تک محوری رها می کردند و نظريه ای نمی ساختند که کاربردی جز در قدرتمداری ندارد. در حقيقت، معانی چون آزادی، عشق، حق ( هر يک از حقوق انسان) و... بر اصل ثنويت تک محوری است که به تعريف نمی آيند و اگر هم به تعريف آيند، لب تعريفشان را قدرت تشکيل می دهد . بر اصل موازنه عدمی و به زبان فطرت، قابل بيان می شوند. انسانها آن معانی را بر اين اصل و با اين زبان در می يابند، تصور و تصديق می کنند. حتی با همين زبان می توانند يکديگر را از اين معانی آگاه کنند .<br />● ممکن است استدلال شود (۸) که واژه ها قراردادهايی ميان انسان ها هستند و انسانها به زبان آنها را ادا می کنند و به گوش می شوند و يا می نويسند و می خوانند و بنابراين خداوند منزه از اينست که جسم داشته باشد که چون آدميان و به الفاظ مقرر ميان آدميان سخن بگويد. گوينده اين سخن در اينچا هم متأسفانه به دليل کاربرد منطق صوری، خود و ديگران را از واقعيتهای بسيار غافل می کند. از آن جمله:<br />الف)ابن کلاب و همانندهای او در همان حال که گمان می کنند خداوند را از ماديت منزه می کنند، او را مادی می کنند و از خدائی می اندازند. زيرا او را از دادن پيام به زبان آفريده های خويش ناتوان می کنند. غافل از اين که ناتوان، مادی و محدود است و نمی تواند خدا باشد.<br />ب) می پرسند خداوند چگونه به پيامبر(ص) وحی می کند و با کدام کلام وحی می کند؟ و سپس خود پاسخ می دهند چون به الفاظی که انسانها ساخته اند نيست، پس «کلام نفسانی» است. به قرآن نيز مراجعه نمی کنند و اگر هم می کنند، برای آيه ها تفسيرها می سازند که تنها روشنها را مبهم می کنند و سبب غفلت بزرگ از دو واقعيت می شوند: يکی اين که معانی بسيار، در قرآن، بيان شده اند که بر انسانهای آن زمان معلوم نبوده اند و اين معانی با کلمه هائی بيان شده اند که در زبان وجود داشته اند. هنرمندی يعنی همين، بيرون رفتن از مدار ممکن و ورود در فراخنای ناممکن. معنائی که هنرمندان به بيان، به تصوير، به آهنگ، بر انسانها می شناسانند، تا پيش از آن اثر هنری شناخته نيستند. اما آنها معانی ناشناخته را با همان علامتها و ابزارهائی توصيف و تبيين می کنند که بر انسانها معلوم هستند. <br />ج) و ديگر اين که معانی مجرد غير از کاربردهای آنها هستند. توضيح اين که گرچه همانند يک پديده مادی، خداوند به وصف و تعريف در نمی آيد، اما اولا بيان کردنی است و ثانيا  توحيد بمثابه اصل راهنما به تعريف در می آيد. حق در اطلاقش به تعريف درنمی آيد، اما حقوق انسان به تعريف در می آيند. آزادی به تعريف در نمی آيد، اما در زندگی روز به روز انسانها و در رابطه هاشان کاربرد دارد. بسا حيات را نتوان تعريف کرد اما زندگی هر موجود را می توان شناسائی و تعريف کرد. بدين سان، با جعل مفهومی به نام «کلام نفسانی»، در حقيقت، بر قرآن بمثابه بيان آزادی و حقوق است که پرده غفلت و فراموشی کشيده می شود. از اين گذشته، معانی حد ناپذير را نيز بی آنکه نياز به تعريفهای محدود کننده باشد، می توان "اندريافت". چنانکه هرکس انديشيدن را تجربه کند، اين همانی با هستی را بهنگامی که عقل او در کار خلق است، به وضوح در می يابد. نشانه آن حسی عميق از شادی و سبکی است که انديشمند را فرا می گيرد تا جايی که به قول ابن سينا می خواهد فرياد برآورد که کجاييد ای قدرتمندان تا درک کنيد!<br /><br />۲. اگر سارتر انسان را توانا به بيرون رفتن از تعين می داند و اين بيرون رفتن را آزادی می خواند، از ديد کسی که به خداوند باور دارد، هر پديده ای از پديده های هستی، «متعين در نامتعين» است. چنان که «خداوند در او است نه به يگانگی و در بيرون او است نه به بيگانگی». آيا انسان ها برای رابطه با «نامتعين» (قول سارتر) و خدا (به قول خداباوران)، هيچ زبانی نساخته اند و ندارند؟ <br />اينک به قرآن بازگرديم و در آيه هائی که به وحی راجعند، از جمله آيه هائی که از وحی به همه آفريده ها سخن می گويند،(۹)، تأمل کنيم: اگر آفريده های خداوند توانا به ارتباط با او نبودند و وسيله زبانی درخور اين ارتباط را نمی داشتند، اولاً، وحی کردن به آنها کجا ممکن بود؟ و ثانياً، آفريده هائی که با آفريننده ارتباط ندارند، چگونه می توانند آفريده او باشند؟ تناقض بزرگ ادعای ابن کلاب و همانندهای او اين سان آشکار می شود. آری، چنين نظری، در بن خود، «خدا نيست» را دارد اگرچه ممکن است نظرساز که خود را متاله می پندارد، به منطق صوری فريب خورده و از اين سرانجام بی اطلاع باشد. <br />بدين قرار، به يمن «بعد معنوی» انسان، يعنی رابطه او با خداوند و گفت و شنودش با او است که انسان آزاد است. جبری که ابن کلاب و همانندهايش بدان قائل بودند و هستندانکار اين آزادی و نيز انکار خدا است ولی منطق صوری ارسطويی چشم عقل آنها را از ديدن آزادی خويش بازداشته است.<br />۳. در تحقيق پيشين ويژگی های حق را به دست داده ام (۱۰). يکی از ويژگی های حق اين است که در خود تناقض و با حقی از حقوق تضاد ندارد. خداوند حق علی الاطلاق است و ساحتش از تناقض پاک است و هستی محض بيرونی ندارد تا توحيد با او و يا تضاد با او، معنا پيدا کند. از حق نيز جز حق صادر نمی شود. پس کلام خداوند، به مثابه مجموع حقوق، خالی از تناقض و تضاد است. به ترتيبی که در هيچ حقی تناقض نيست و ميان حق با حق ديگر نيز تضاد نيست. نظر ابن کلاب متناقض است و کلام متناقض دروغ است و حق نيست و هم، به جبر، بر قرآن، تناقض و تضاد را تحميل می کند. بنا را بر اين بگذاريم که او و همانندهای او نمی دانستند و نمی دانند که چنين نظری پيامدی از اين نوع دارد و دست قدرتمدارها را باز می گذارد که «مصلحت قدرت فرموده» را جانشين حق کنند. اما بايد پرسيد چرا از تناقضهای قول خود غفلت می کنند؟ آيا تناقض به اين روشنی رانمی توانند ببينند؟ غير از تناقضهايی که بالا ذکر کرديم، اين نظر واجد شمار ديگری از تناقضها هم می باشد:<br />۱/۳ خداوند پيامی به پيامبر ابلاغ می کند که « کلام نفسانی» است اما در جريان بازگوشدن به «کلام لفظی»، نه او و نه پيامبر او قادر به ساختن جمله هائی نمی شوند که حق را در حقوق انسان و... باز گويند! جبر زبان ناگزيرشان می کند قرآنی در بند «محدوديت» ها، بسا غير قابل فهم و بدتر از آن مغلوط و يا مجموعه ای از حق و ناحق در اختيار انسانها قرار دهند. و چون کسی از اين قرآن سر در نمی آورد، ناگزير می بايد، زندگی فردی و جمعی را با انواع فنون تأويل و انبوه مجامع حديثی سامان و سازمان داد. آيا انسانی که عقل دارد، سرنوشت خود را به چنين خدای و چنين پيامبری می سپارد؟ <br />۲/۳ قرآن تصريح می کند که « در دين اکراه نيست ». از ويژگی های حق نيز يکی اينست که در وجود و بکار رفتن از زور بی نياز است. بنا بر اين تصريح، جبر ناحق و آزادی حق است. بدين قرار، قائل به جبر، هم به خود ستم می کند، هم نص قرآن را نقض می کند و هم خشونت را «سرشت انسان» می گرداند و بديهی است که در پايان ناگزير می شود استبداد را تنها روش ادامه جامعه بشناسد. مباحثات ابن کلاب و پيروان او با معتزله، می توانست به آگاهی جامعه مسلمانان از دين بمثابه بيان آزادی بيانجامد هرگاه يکی از دو طرف بحث، خويشتن را از فلسفه قدرت و منطق صوری آزاد می کرد. با وجود اين، کوشش معتزله باب بحث را باز نگاه داشت. به قول به حق کريچن زيد (۱۱)، «اصحاب حديث» از آن رو به حديث سازی روی آوردند که «بنام حفظ سنت پيامبر، با خردگرائی معتزله روياروئی کنند». حاصل کار اما گسترش تعصب و جهل شد. در حقيقت، هرگاه «کلام نفسانی» بيان حق و ترجمان آزادی باشد، چون بنا بر ادعای ابن کلاب و پيشينيان و پسينيان او، «کلام لفظی» نمی تواند اين حق را بازگويد، آنچه در اين کلام قابل گفتن می شود، بناچار، آميزه ای از حق و ناحق می شود. و آنها غافل بوده اند که ناحق جز پوشاندن حق به شکلی از اشکال زور (رايج ترين شکل آن دروغ است) نيست. برآنها بود که توضيح دهند و بر پيروان آنها است که توضيح دهند اگر حق را نتوان به «کلام لفظی» درآورد، چگونه می توان آن را با دروغ پوشاند؟ <br />۳/۳ ممکن است بگويند: گرچه حقی که در «کلام نفسانی» قابل بيان است، در «کلام لفظی» بيان کردنی نيست، اما برداشت محدود از آن، به «کلام لفظی» در می آيد. در پاسخ بايد گفت چنين ادعائی بيانگر غفلت و بسا جهل از ويژگی ديگری از ويژگی های حق است: حق محدود نمی شود و محدود نمی کند. و در هستی آفريده، حق را جز به زور نمی توان محدود کرد. <br />بدين خاطر است که درونمايه جبرباوری، زورباوری است. از راه اتفاق نيز نيست که نظريه سازانی اين چنين، جذب اين و آن مرام قدرت می شوند و کارشان توجيه قدرت و صدور جواز بکار بردن خشونت از سوی استبداديان است.<br /><br />۴. با توجه به يکی ديگر از ويژگيهای حق، اصل روشنی شفافيت، به سراغ پرسش باز می رويم. با اولين نگاه دريافت می کنيم که اين ديدگاه حقيقت شفافی را به امر مبهمی بدل می کند. بر مبنای مفهومی به نام «کلام نفسانی» که امثال ابن کلاب جعل کرده اند و می کنند، ممکن است استدلال شود که شنود پيام خدا نياز به دانستن زبان دارد، و پيامبر حداکثر می توانسته است از خداوند اين زبان را آموخته و بدان، پيام را دريافته باشد. اما بهنگام ترجمه پيام از آن زبان به زبان عربی، بحکم تنگناهای زبانی، پيام حق شفافيت خود را از دست می دهد! ابن کلاب و همرأی های او کارشان جز مبهم کردن شفاف نمی شد و نمی شود. آيا به عمد قرآن را مبهم کرده اند و يا می کنند تا که قرآن از دسترس انسانها خارج شود و يا نادانسته اين کار را کرده اند و می کنند؟ داوری را به خداوند بازگزاريم و غفلت بسيار آنها را در همين ادعا يادآور شويم:<br />۱/۴ در حقيقت، ابن کلاب و همانندهای او « کلام نفسانی » خود ساخته را تاريک تر از تاريک می کنند. عقل توجيه گر آنها کار عقل آزاد را نکرده است و نمی داند معنائی که عقل بدان دست می يابد، به همان اندازه که شفاف می شود، قابل بيان می شود. زمانی بود که تصور می شد، برای مثال، تعريف يک الکترون، به همان نسبت که علم برآن بيشتر می شد، کاملتر می شد. زمانی شد که علم از «روح» الکترون آگاه شد. از آن پس، علم در پيشرفت است و به تدريج تعريف نيز دقيق تر و شفاف تر می شود. بسا علم در پيشرفت خود به جائی برسد که همين پديده را قابل تعريفی از نوع تعريفهای معمول نيابد و قابل بيانی شفاف بيابد. پس اگر «کلام نفسانی» بمثابه «بيان درونی» قابل انتقال به «کلام لفظی» نباشد، يعنی اين که «معنی» برای خداوند روشن و دقيق نبوده است و به همين دليل پيامبری که آن را دريافت کرده است، نمی توانسته است آن را به زبان عربی «مبين» و «سرراست» درآورد. لاجرم ادعای قرآن که «مبين» و «سرراست» است، دروغ می شود! <br />هرکس به خود زحمت تجربه کردن را بدهد و عقل خويش را بکار خلق انديشه برانگيزد، در می يابد که شفافيت در هر آفريده عقلی، شرط به بيان درآوردن آنست. <br />۲/۴ جبرباوری به ابن کلاب و همانندهای او اجازه نداده است استعداد هنری خويش را که در هر انسانی وجود دارد بکار اندازند. وگرنه در می يافتند که پا را از مدار ممکن بيرون نهادن، ورود در روشنائی روشنائی افزا است. هنرمندی که به نورستان درمی آيد، در توصيف نور در نمی ماند. آن کس از بيان ناتوان می شود که قدم در تاريکی تاريکی افزا می گذارد. هرگاه قرآن را از ديد انسان هنرمندی بخوانند که، در ماورای ممکن، افق های نو به نو به روی انسانها می گشايند، معنای خروج از نور به تاريکی و از تاريکی ها به نور و نور علی نور را در می يابند و به اين واقعيت پی می برند که هرگاه معانی ای که عقل آزاد، به يمن برخورداری از استعدادها، در می يابد، شفاف و قابل بيان نباشند، رشد ناممکن می شود. <br /><br />۵. حق با تبعيض ناسازگار است. حقی که بر حق ديگر رجحان داشته باشد نيز نيست. بدين محک که در حديث ها بنگری، حديثهايی که فاقد اين ويژگی حق باشند و نيز آندسته از حديثهايی که يکی از ويژگيهای حق را فاقد باشند، از نبی و وصی نيستند. از نو يادآور می شوم که آن قرائتی از قرآن راست است که کتاب را مجموعه ای از تبعيض ها نگرداند. می توان پرسيد آن قرائت از قرآن که توجيه گر و مشروعيت بخش به تبعيض ها است، با چه نوع نظريه ای و در چه دورانی و با توسل به چه فلسفه ای باب شده است؟<br />۱/۵ در نظريه موجود در پرسش که تأمل کنيم، می بينيم در دوگانگی «کلام نفسانی» - «کلام لفظی»، به اين دليل که ترجمان اصل ثنويت تک محوری است، در ظاهر امر، بسود «کلام نفسانی» تبعيض برقرار می شود. رابطه قرآنی که در دسترس انسان هاست با «کلام نفسانی»، رابطه اثر گذار و اثر پذير از نوع ناشنيده و ناخوانده است. توضيح اين که بجای آنکه «کلام لفظی» از «کلام نفسانی» اثر پذيرد، اين «کلام نفسانی» است که از «کلام لفظی» اثر می پذيرد. چراکه آن کلام ناگزير محدوديت های زبان عربی را می پذيرد. اما تأمل را که بيشتر کنی، می بينی تبعيض بسود «کلام لفظی» برقرار شده است. چرا که خداوند و پيام و پيامبر او تابع جبر «محدوديت های زبان» می شوند! از خداوندی که تن به چنين جبری داده است، چگونه حق صادر می شود؟ و چگونه ممکن است پيام او بکار برقرار کردن انواع تبعيض ها نرود؟<br />۲/۵ اگر پيام، بيانگر فطرت و زبان نيز زبان فطرت باشد، محلی برای قائل شدن به دو قرآن، (قرآن نفسانی و قرآن لفظی) نمی ماند. کسی که با توسل به اصل ثنويت می کوشد منزلت قرآن موجود را به نفع قرآن دومی که در ذهن خويش تحت عنوان «کلام نفسانی» جعل کرده است تقليل دهد، با اين کارش يک هدف بسيار مهم را دنبال می کند: توسعه زبان قدرت. زبانی که ابن کلاب ها رواج داده اند، زبان قدرت است. بدينگونه که، با بکار بردن منطق صوری، راه را برای «تفسير» قرآن به زبان قدرت باز می کنند(۱۲). از اين رو، بی دليل نيست که می بينيم قرنهای دوم و سوم هجری نه تنها قرنهای جعل حديث ها برای توجيه اطاعت از استبداديان بوده اند، بلکه دوره تفسير قرآن بر اصل ثنويت با بکاربردن منطق صوری نيز بوده اند. <br />۳/۵ برای مزيد شفافيت، قرآن به صراحت رابطه هائی را که انسان را از بکار انداختن استعدادهايش باز می دارند و در جامعه های مختلف، تنها بکار توجيه کارپذيری انسان می آيند، مانند ساحری، خبردادن از غيب و «احضار روح» و...، قطع می کند: "پيامبر خبر از غيب ندارد و روح «امر پروردگار» است و..." (۱۳)<br /><br />۶. بنا بر نظر ابن کلاب، قرآنی که «کلام نفسانی» است، قديم است: «کلام خدا صفتی است که قائم به اوست. خدا و کلمه‌اش در قدمت، با هم شريکند.» (۱۴). اما ما می دانيم که از ويژگيهای حق همه مکانی و همه زمانی بودن آنست. آيا سخن ابن کلاب به اين معنی است که کلام خدا حق و، بنا بر اين، در همه جا و همه وقت بکار بردنی است، چنانکه حقوق انسان همه مکانی و همه زمانی هستند؟ نه. چرا که اگر قصد او اين بود، نياز به دوگانه کردن قرآن نداشت و دست کم از حقوق انسان در قرآن، سخن می گفت. اما وقتی بنا بر منطق صوری، قرآن قديم می شود، رابطه با واقعيت متحول را از دست می دهد. رهنمودهايش نيز قابل تجربه کردن نمی شود. نه تنها به اين دليل که انسانهای معمولی به «کلام نفسانی» دسترسی ندارند، بلکه به اين دليل نيز که حتی اگر قرآن در دسترس، ترجمه آن کلام هم باشد و پيامبر نيز معنی آيه ها را که يک به يک بدست داده باشد، به چند دليل باز قابل بکار بردن نمی شود؛ هم به دليل تحول جامعه ها و هم بخاطر ضد و نقيض بودن حديث ها و هم بخاطر ناممکن شدن تجربه کردن «ازلی و ابدی» که به شناخت نمی آيد. <br />۱/۶ بدين سان، در نتيجه گسترش چنين نظريه هايی آنچه قربانی می شود حقوق انسان و آفريده های ديگر است. نه تنها بدين خاطر که تحول پذيرها نيز تحول ناپذير و تجربه ناپذير می شوند، بلکه بدين خاطر که حقوق با جبر هستی شمولی که اساس اينگونه نظر پردازيهاست ناسازگار است. چرا که آزادی حق است و با جبر در تضاد. پس می بايد، اگر نه همه حقوق، بخش بزرگی از آنها به دست فراموشی سپرده شوند. در نتيجه: <br />۲/۶ بنا بر اين قاعده که همواره فضای خالی را زور پر می کند، کتاب و دين خالی از حقوق، لاجرم دين و کتاب تکاليف می شوند. و با جدا کردن تکليف از حق و از ياد مسلمان بردن اين آموزش قرآن که تکليف بيرون از حق حکم زور است و انسان حقوقمند نبايد بدان تن دهد، اين تکليفهای قدرت فرموده هستند که همه زمانی و همه مکانی می شوند. هرگاه قرآن موجود را بيانگر حقوق انسان و ديگر آفريده ها نشماريم، به ضرورت، فقه را بی نياز از قرآن و تکليف محور کرده و دستش را در تکليف تراشی بازگذاشته ايم. از اين رهگذر بود و هست که دين حقوق دين تکاليف گشت و ماند و رسمها، تکليف ها، جرمها، مجازاتها و شيوه های اطاعت از استبداديان را ساخت و همچنان می سازد.<br />۳/۶ همه مکانی و همه زمانی بودن حق در رابطه با واقعيت معنی پيدا می کند. توضيح اين که جهانيان وقتی از حق صلح پايدار برخوردار می شوند که بتوانند در آزادی رشد کنند. برای زيستن در آزادی و رشد بايد حقوق ذاتی در همه جا و همه وقت بکار برده شوند، و در دنيای واقعی، انسانها زندگی خويش را عمل به حقوق کنند، و اين حقوق ذاتی باشد که تنظيم کننده زندگی هر انسان، رابطه انسانها با يکديگر و محک حقوق موضوعه گردد. بدين قرار، ويژگی همه مکانی و همه زمانی وقتی بکار می آيد که حق واقعيت را در بر بگيرد و بيان کند. چنانکه می گوئيم حق حيات، حق کار، حق مهاجرت ...<br /><br />۷. بدين گونه، تنها زمانی که قرآن بيان حقوق ذاتی انسان و آفريده ها باشد، اين حقوق قابليت تحقق در زندگی روزانه، در همه جا و همه وقت را پيدا می کنند. هر انسانی می تواند زندگی خويش را عمل به اين حقوق کند و به تجربه دريابد که تنها با اين روش است که حيات او جامعيت و کمال می يابد. از تضمينهای بازدارنده ای که می تواند مانع شود بيان حقوق در بيان قدرت ازخود بيگانه شوند، يکی زندگی توأم با برخوداری از حقوق ذاتی حيات است. در حقيقت، نسبت هر حق به انسان و ديگر آفريده ها، نسبت ذاتی است. حقوق وقتی ذاتی هستند که نبودن هر حقی از حقوق حيات انسان را دچار اختلال کند. چنانکه نبودن حق حيات مرگ می آورد و نبودن حق کار، زندگی انسان را مختل و آدمی را گرفتار مرگ تدريجی می کند و سرکوب حق آزادی بيان آدميان را که سخن گفتن و ارتباط برقرار ساختن ذاتی حياتشان است از هستی می اندازد. انسان از خود هستی دارد و بنابراين، حقوقی که ذاتی حيات او هستند، قابل تعريف هستند. علم انسان به اين حقوق نيز فطری است. از اين رو، رعايت نکردن حقوق يا ناشی از غفلت از آنها و يا درکار آمدن زور است. بنا بر اين، کتاب «حق المبين» نمی تواند شامل اين حقوق نباشد چراکه می بينيم همگی با استفاده از زبان مفاهمه فارسی (برای مثال در اينجا) قابل تبيين هستند.<br /><br />۸. ممکن است هوادار نظريه ابن کلاب در اينجا بگويد آری، حقوق انسان و ديگر آفريده ها که قابل بيان در زبان ما آدميان هستند در قرآن وجود دارد،اما غيب و روح و پی بردن به ذات خداوند به تصريح قرآن، از قلمرو پيام بيرون هستند. پس به هر صورت بخشی از پيام که در «کلام نفسانی» بيان گشته است به هنگام انتقال به «کلام لفظی»، گرفتار محدوديت های زبان شده است. اما باز بايد گفت، کار ابن کلاب و همانندهای او جعلی خالی از محتوی است. زيرا اگر غيب حق است و شايسته ايمان ورزيدن، ويژگی ديگر حق اينست که با واقعيت (=انسان) رابطه برقرار می کند و با مجاز و وهم است که رابطه برقرار نمی کند. هيچ عقل حيله گر و زد و بند کننده ای نمی تواند حقی را ذاتی امری مجازی بگرداند و حتی ميان حقی با امری مجازی رابطه قرار کند. از اين رو، يکی از محک هائی که روزانه بکار می آيد، محک زدن به حق است. چرا که بدين محک، مجاز از واقعيت شناخته می شود. پيامی که محتوای آن حقوق راجع به آفريده های خدا نباشد و به زبان شفاف و سرراست انسان ها تبيين شدنی نباشد، از خداوند به پيامبر او ابلاغ نمی شود. از جمله به اين دليل که کاربرد خارجی پيدا نمی کند و پيامبری را بی معنی می گرداند. همچنين تکاليفی که عمل به حقوق نيستند، ساخته مجازی هستند که قدرت باشد و محتوای آنها زور است و بکار بردنشان، کاهنده حيات است. باور راهنمای اينگونه تکاليف، جبری گری است. هرگاه انسانهای مسلمان و غير مسلمان دريابند که اينگونه تکليفها به جز در رابطه ويرانگر ممکن نيست که بتوانند رابطه ای از سنخ حيات با موجود زنده برقرار کنند، در می يابند که آنچه ممکن نبوده است در پيام خداوند گنجانده شود، اينگونه تکليفها هستند. <br />يکبار ديگر، به اين نتيجه می رسيم که «کلام نفسانی» ساخته ابن کلاب و همانندهای او، جعلی ميان تهی است. برای مثال، ولايت مطلقه فقيه، بمثابه اختيار يک تن بر جان و مال و ناموس مردم را با هيچ حقی از حقوق نمی توان دمساز کرد. حق، خالی از زور است و اين ولايت قدرت مطلق است. آزادی در قلمرو زندگی روزمره، نبود اکراه است و اين ولايت، اختيار تصرف در جان انسان ها را نيز به «ولی امر» می دهد. حقوق ذاتی قابل نقض و تعطيل نيستند و اين ولايت ناقض آن حقوق است. و... در همان حال، ولايت جمهور انسانها بر ميزان برادری و برابری و برخورداری از حقوق، از جمله حق و استعداد رهبری با آزادی و حقوق ديگر در قلمرو واقعيتی که جامعه است، سازگار است. سازگاری کامل وقتی است که انسانها، در باره يکديگر، مالک به چيزی نباشند. تحقق اين سازگاری کامل موکول به جامعه آرمانی است که در رستاخيز تحقق پذير است.<br /><br />۹. می دانيم که در زمان ما و نزد نظريه سازان "قرآن به مثابه قرائت نبوی"، علاوه بر محدوديت زبان، از محدوديت دانش، بنابر سطح علمی جامعه بدوی عرب آن روز، موجود در قرآن نيز سخن می رود. با توجه به اينکه از ويژگيهای کلام حق اين است که از ظن خالی و از علم پر است، ورود به اين بحث، هم به کامل شدن نقد مدد می رساند و هم اين نقد، بنفسه، آموزشهای مهمی در بردارد. از جمله؛<br />۱/۹ همانطور که انديشه بهمان اندازه که دقيق و شفاف می شود، قابليت درآمدنش به بيان بيشتر می شود، هر نظر، بهمان اندازه که از ظن خالی تر و از علم پر تر می شود، قابليت بيانش بيشتر می شود. حال تناقض گوئی را ببين! نظرسازان خداوند را علم مطلق می دانند و باوجود اين، قرآن را محکوم به نقص زبانی و نقص علمی می کنند! هرگاه به خود زحمت تجربه را می دادند و به علمی تا حدودی خالی ازظن دست می يافتند، بر نادرستی نظر خويش آگاه می شدند. زيرا در می يافتند که علم بهمان اندازه که از ظن خالی می شود، دقيق تر و شفاف تر به بيان در می آيد و نزد اهل خود، قابليت بيشتری برای به فهم ها درآمدن، پيدا می کند.<br />۲/۹ روش علم، علم است. هر علمی روش خويش را به دانشجو می آموزد. چنانکه با وجود قرابت دانشها با يکديگر، دانش فيزيک روش خود را می آموزد که روش دانش اجتماعی نيست. روش آزاد شدن نيز آزادی است. چنانکه روش قدرت جوئی، فنون بکار بردن قدرت (= زور) است. پس هرگاه قرآن بيان آزادی باشد، با اصل راهنما و روشی که در فلسفه قدرت بکار می آيد، نمی توان قرآن را اندريافت. پس از راه اتفاق نيست که از گشوده شدن باب تفسير قرآن، با بکار بردن ثنويت تک محوری (ضد توحيد که جانشين توحيد کرده اند) و منطق صوری، تا امروز، آيه های قرآن نه تنها گنگ شده اند، بلکه قرآن خالی از حقوق انسان و ديگر آفريده ها و پر از تناقض ها گشته است. حال آنکه اگر کسی به خود زحمت يافتن تبيين قرآن از اصول راهنما را بدهد و موضوع آيه، يعنی امر يا امرهای واقع، را شناسائی کند، آيه ها را شفاف و سرراست می يابد.<br />پرسيدنی است: آيا ابن کلاب و همفکران او روش فهم قرآن را از خود قرآن جسته اند و بدان به نظری رسيده اند که اظهار کرده اند و می کنند؟ بدون ذره ای ترديد، نه. آنها با اصل راهنما و اين و آن روش که از اين و آن نظر فلسفی اخذ کرده اند، قرآن را قربانی ظن و گمان خويش کرده اند. برای مثال، بر اصل ثنويت، ممکن نيست بتوان تعريفی از حق بدست داد که از قدرت بی نياز باشد. بر اين اصل، چگونه می توان آزادی و بيان آزادی و تبيينی را دانست که حق در اين بيان می جويد؟<br />۳/۹ از ويژگيهای علم يکی نقد پذيری است. توضيح اين که روش تجربی به روشی گوئيم که به تجربه گر امکان می دهد، در جريان تجربه، هم روش و هم دست آورد تجربه را نقد کند. پس اگر قرآن فراوان انسان را به تجربه کردن می خواند، بدين خاطر است که علم، تجربه کردنی و به تجربه نقد کردنی است. حال آنکه نظری از نوع نظر ابن کلاب و همانندهای او، تجربه کردنی و نقد پذير نيستند. چنانکه «کلام نفسانی» مورد ادعای ابن کلاب را هيچ انسانی نمی تواند به محک تجربه بيازمايد. قبول و رد آن امری است. <br />هرگاه شما آقای رضائی، زحمت آزمودن اين نظر و همانندهای آن را به خود بدهيد و حاصل کار خويش را در ذيل اين پاسخ برای خوانندگان توضيح دهيد و آنها هم تجربه کنند، کار مهمی انجام گرفته است و آن اين که احکام قدرت به تجربه در نمی آيند و نقد نمی پذيرند. برای مثال، ولايت مطلقه فقيه تجربه کردنی نيست زيرا بدون زور بکار بردنی نيست و نقد نيز نمی پذيرد. زيرا به نقد، چيزی از آن نمی ماند. بخلاف نظر علمی که به نقد، از ظن پرداخته تر می شود.<br /><br />۱۰. وقتی در يک نظر، ظن غلبه قطعی دارد، در رشد، کاربرد پيدا نمی کند. به تدريج که نظری از ظن خالی و از علم پر می شود، از زور بی نياز تر و در سازندگی و رشد، کارآ تر می شود. ويژگی حق اينست که خرابی نمی پذيرد و خراب نيز نمی کند. اما عقل قدرتمدار با تخريب و با تخريب خود شروع می کند. نظر ابن کلاب و همانندهای او، قرآن در اختيار انسان ها را تخريب می کند. زيرا می گويد اين قرآن «کلام نفسانی» خدا نيست. ويژگی همگانی اين گونه نظرها اينست که بر اصل ثنويت، تابع و متغير می سازند. توضيح اين که در عصر ابن کلاب، «معرفت دينی از معرفت فلسفی پيروی می کرد». در قرنهای ۱۹ و ۲۰، پوزيتويستها مدعی شدند «معرفت دينی از معرفت علمی پيروی می کند» و به اين پيروی ادامه می دهد تا علم جای دين را پر کند(۱۵). بدين قرار، روش همانست: معرفت دينی به سلاح معرفت علمی تخريب می شود و دوران دين و دين باوری به پايان می رسد. اما از آنجا که اين نظر (=پايان دوران دين باوری) ظن و گمان و تجربه ناپذير و نقد ناکردنی بود، نه تنها موجب رشد نشد که بر ستيزهای احتماعی افزود. چنانکه، در عمل نيز معرفت علمی هرگز جانشين معرفت دينی نشد. <br />۱/۱۰ هرگاه دين بيان آزادی باشد، معرفت دينی، در اصل راهنمای خود، در شناساندن روشهای عقل قدرتمدار و نيز روشهای عقل آزاد، راهگشای معرفت علمی می شود. و بنا بر اين که حق، علم خالی از ظن است، به اهل دانش می آموزد «از آنچه بدان علم نداری پيروی مکن»(۱۶). بدين سان، موازنه عدمی بمثابه اصل راهنما و رابطه ای که ميان دين و علم برقرار می کند، فرصت را از تخاصم دين با علم و از ويرانگری و منازعه می گيرد و بی کران لااکراه را فراخنای رشد علمی می کند. هر جوينده دانشی نيز می تواند موازنه عدمی و روشهای عقل آزاد را بکار برد.<br />۲/۱۰ دين بمثابه بيان آزادی، هم بی طرفی علم را بدو باز می گرداند و هم کاربردهای سازنده دانش را جايگزين کاربردهای تخريبی می کند. می توان از خود پرسيد اگر انسانها، به جای ثنويت تک محوری، موازنه عدمی را اصل راهنمای انديشه و عمل خويش می ساختند، نيروهای محرکه، از جمله دانش و فن چه کاربردی را در رشد انسانها و عمران طبيعت پيدا می کردند؟ <br />بدين قرار، ابن کلابها نه تنها خود را از بيان آزادی محروم کردند، بلکه با برقرارکردن رابطه تضاد ميان دين و فلسفه، و دين و علم، سبب شدند انواع بيانهای قدرت انديشه های راهنمای انسانها بگردند.<br /><br />۱۱. با اينهمه، يکبار ديگر اين پرسش را که «نامحدود چگونه می تواند در محدود بيان شود؟» به محک اين ويژگی حق که محدود نمی شود و محدود نمی کند، بررسی کنيم: می دانيم که علمی، علم ديگر را محدود نمی کند و آن روز که علمی علم اليقين شود، از بند حد نيز رها می شود. و باز، همانگونه که پيشتر گفتم، هرکس تجربه کند به تجربه در می يابد که عقل او، وقتی در کار تعقل می شود، از محدودکننده ها رها می شود. زيرا عقل خلاق، در زمان خلق، پنداری با هستی است که اين همانی می جويد. آزادی نيز همين اينهمانی جستن با هستی است. آيا اين آزادی با کلمه ها و جمله هائی که بکار بيان معانی محدود می آيند، قابل تعريف است؟ بسا اين پرسش است که برای ابن کلاب ها فرصت بوجود آورده است که بگويند: پيام حق با زبانی که نزد آدمی است و بکار بيان معانی محدود می آيند، قابل بيان نيست. پس، بموقع است که توضيحهای زير را بر توضيحهای بالا بيفزائيم:<br />۱/۱۱ نامحدود در محدود بيان نمی شود، در نامحدود است که بيان می شود. يکبار ديگر توضيح دهيم که انسان می داند نامحدود وجود دارد. زيرا از جمله، معانی حد ناپذيری (دالّ با اصطلاح زبانشناسان) وجود دارند که خود انسانها پيوسته به کار می برند، مانند آزادی و عشق و علم و عدالت. انسانها از طريق اين معانی با نامحدود، انواع رابطه ها برقرار می کنند. و نيز می دانند محدودکننده ای جز زور وجود ندارد. بنا بر اين، هر بار که آدمی بيان خود را از زورخالی می کند، دالها و علامتهائی که در بيان نامحدود بکار می برد، مدلولشان نامحدودها می شوند. چنانکه کلمه هستی، کلمه آزادی، کلمه حق و کلمه عشق، در همين نظام زبانی نزد ما، کارکردشان بيان نامحدودها است. و البته هر بيان خالی از زوری بيانگر معنی حد ناپذيری است. چنانکه در هر رشته علمی بهمان نسبت که علم از ظن پيراسته می شود، سمبولها و علامتهايی که آن علم را بيان می کنند (مانند علامتهای رياضيات)، قلمرو دلالتشان نامحدودتر می شود.<br />۲/۱۱ امر مهمی که از آن غفلت می شود، نگاه داشتن کلمه و تغيير معنی آنست. پوپر بر اينست که افلاطون بانی و کارشناس اين تقلب بود. چنانکه کلمه عدالت و بسياری کلمه های ديگر را نگاه داشت و معانی آنها را تغيير داد (۱۷). همان اندازه که دين وقتی بيان آزادی است، کلمه ها را در رساندن معانی نامحدود به کار می برد، بيان قدرت، کلمه ها را از معانی خالی و با معانی محدود سازگار با قدرت، جانشين می کند. زيرکانه ترين روش از خود بيگانه کردن بيان آزادی در بيان قدرت همين است. در جامعه ها، هراندازه نقش قدرت در چند و چون رابطه ها بيشتر می شود، کلمه های گويای معانی نامحدود (عشق، آزادی، عدل و...)، کلمه هائی می شوند که معانی محدودی را بيان می کنند. قرنهای دوم و سوم هجری قرنهائی بودند که نقش قدرت در تنظيم رابطه ها و پندار و گفتار و کردار انسانها، موجب تحولی بدخيم در زبان آنها شد. به همين دليل به مرور زبان مبين و سرراست قرآن غير قابل فهم می گشت و زمينه اين گونه نظرها تقويت می شد.<br /><br />۱۲. از ويژگيهای حق اينست که خود دليل خويش است. چنانکه دليل صحت هر علمی را در خود آن جستجو می کنيم و نه در بيرون آن. برای مثال، وقتی يک علم قطعی، تصديقی از تصديقهای اسلام يا مرامی را غلط اعلام می کند، سه نوع رفتار مشاهده شده است: <br />● توجيه اسلام به ترتيبی که با آن علم و بسا نظر علمی سازگار شود. <br />● رد آن علم به دليل مخالفتش با دين يا مرام. هم کليسا گاليله را محاکمه کرد که چرا می گويد زمين حرکت وضعی و انتقالی دارد و هم در رژيم روسيه، دست آوردهای علمی ناسازگار با ديالکتيک و... سانسور می شدند.<br />● تصديق نظر علم، زيرا دليل صحت آن در خود آنست. <br />از اين ديد که در نظر ابن کلاب بنگريم، حق داريم بپرسيم: آيا او دليل نارسائی زبان عربی قرآن را در قرآن يافت يا دليل آن را در نظر فلسفی حاکم بر زمانه اش سراغ کرد که از آن پيروی می کرد؟ همين پرسش را از کسانی هم که امروز دعوی می کنند قرآن ناقص است، بايد پرسيد. در حقيقت، حتی اگر آنچه در سر دارند، علم قطعی نيز می بود، روا نبود که دليل رسا و نارسا بودن قرآن را در آن علم يا فلسفه حاکم جست. چرا که؛ <br />۱/۱۲ تصديق پذير بودن يا تکذيب پذيری درونی خود سخن را کنار گذاشتن و توسل به گفتمانهای حاکم در بيرون برای نقد، روش عمومی قدرتمدارها است و بدين روش است که بيان آزادی را در بيان قدرت از خود بيگانه می کنند. چنانکه در برابر کسی که می گويد: قرآن از نقصها مبرا نيست، دليل صحت و سقم ادعای او را در خود ادعا بايد جست. وگرنه تکفير کردن و يا به اين و آن آيه و روايت استناد کردن، غلط را راست نمی کند. بلکه به ضرورت، راست را هم غلط می کند. به سخن ديگر، دين را وسيله تکفير و تکذيب و... می کند. مدعی نيز می بايد دليل نقص را نه در نظری که دلچسب يافته است که در قرآن بجويد و ارائه کند. <br />در گفتمانی که قرآن باشد، هيچ دليلی بر وجود «کلام نفسانی» و قديم نيست. پس ابن کلاب دليل خود را از کجا بدست آورده است؟ منبعی جز فلسفه يونانی نبود. اما آن فلسفه ها، فلسفه های آزادی نبودند، فلسفه های قدرت بودند. تحصيل دليل از آن فلسفه ها، بنا بر آموزه بالا، تنها بکار از خود بيگانه کردن دين در بيان قدرت می آمد و آمد. القاء کنندگان آن فلسفه اين غلط را در ذهن مسلمانها کاشتند که دليل هر خير و شری و هر تصديق و تکذيبی در بيرون آنست. بيهوده نيست که امروز نيز، مسلمانان دليل گرفتار استبداد شدن در طول تاريخ و واپس ماندن خويش را نه در انديشه راهنما و... که در بيرون خود می جويند. <br />۲/۱۲ «معانی درونی» می بايد دليل وجود خويش را در خود داشته باشند. وگرنه، خيالی که آدمی می بافد، «معنی درونی» نيست. زيرا وجود و دليل وجودش در ذهن سازنده آنست. دليل قرآن در خود قرآن است. هم بلحاظ اين که از خود هستی دارد و هم بدين خاطر که آدمی می تواند دليل صحت هر امر يا نهی، هر واجب و حرامی، هر حق و هر تکليفی را در قرآن بجويد. اما «کلام نفسانی» برای هيچ انسانی « معنی درونی» نيست. زيرا نه خود آن را ايجاد کرده است<br /><br /></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7989907064378322250-5063855382723030156?l=ahbanisadr.blogspot.com'/></div>ابوالحسن بنی‌صدرhttp://www.blogger.com/profile/17544930723897789378noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7989907064378322250.post-75544364395779908622008-06-23T01:07:00.000-07:002008-06-23T01:28:47.292-07:00<p dir="rtl" align="center"><strong><span style="font-family:arial;color:#6600cc;">آیا پیامبری در بند زمان و مکان و زبان و قومیت و فرهنگ خاصی است؟<br /><span style="font-size:85%;">پرسشها از حسن رضائی و پاسخها از ابوالحسن بنی صدر</span></span></strong> </p><p dir="rtl" align="justify">پرسش خود فاش می گوید که به پیامبری از چه زاویه ای نگریسته شده است: این بار زمان و مکان بعثت و قومیت و فرهنگ (در برگیرنده دانش و فن) «محور فعال» انگاشته شده و پیامبری «محور فعل پذیر.» به سخن دیگر، پرسش ترجمان ثنویت تک محوری و فرآورده عقل توجیه گری است که به روش منطق صوری، خود را از دیدن واقعیتهای بسیار محروم کرده و حتا اثر زمان و مکان و ... را بر پیامبری وارونه دیده است. اما توضیح بیشتر این که؛<br />تعریف پیامبری حاصل تجربه پیامبری هاست:<br />1. بنا بر رسالت پیامبری که خواندن انسان به خویشتن شناسی و آزادی، و حقوق جستن به خدا و بشارت و هشدار و انذار هستند، و باز بنا بر وظیفه پیامبری که پیشنهاد بیان آزادی برای بنای جامعه ای آزاد و رشد یاب است- یعنی هم پیش بینی تحقق جامعه آرمانی در آن جهان و هم تلاش برای بنای جامعه ای نزدیک به آن الگو در این جهان- می توان گفت پیامبری از جمله رهاندن انسان از قید و بند زمان و مکان، و هستی را فراخنای اندیشه و عمل او گرداندن، تعریف شدنی است. در فلسفه نیز، پیامبری آینده سنجی و آینده بینی است. چنانکه به دنبال هگل و دیالکتیکش که صیرورت از آغاز تا پایان را پیش بینی می کند، دوران دوران «پیامبری سکولار» شد؛ پیامبرانی همچون مارکس که جامعه آرمانی را نوید می داد؛ و ماکس وبر و در پی او، پیروان فلسفه پوزیتویسم که پایان دوران دین باوری و دوران تنظیم رابطه ها از سوی دین و فن را پیش بینی می کردند و...<br />همچنین از جنگ دوم جهانی بدین سو، انواع دیگری از پیامبری در غرب اندیشیده شده اند: ن�